Extreme Ownership
Hai cựu sĩ quan lính SEAL của Hải quân lập luận rằng những nhà lãnh đạo giỏi nhận hoàn toàn trách nhiệm về mọi thứ trong phạm vi của mình, và dùng các câu chuyện từ chiến tranh Iraq cùng từ giới kinh doanh để minh họa việc những nguyên tắc như làm chủ trách nhiệm, đơn giản hóa và chỉ huy phân quyền dẫn đến thành công như thế nào.
Giới thiệu
Extreme Ownership: How U.S. Navy SEALs Lead and Win ra mắt năm 2015, do Jocko Willink và Leif Babin viết. Hai người từng là chỉ huy trong Đơn vị đặc nhiệm SEAL mang tên Bruiser (SEAL Task Unit Bruiser) trong trận Ramadi ở Iraq năm 2006. Sau khi rời Hải quân, họ lập một công ty tư vấn lãnh đạo tên là Echelon Front để truyền dạy những bài học đã rút ra. Sách chia làm ba phần: Chiến thắng cuộc chiến bên trong (Winning the War Within), Các quy luật chiến trường (the Laws of Combat) và Duy trì chiến thắng (Sustaining Victory). Ở mỗi chương, hai tác giả kể một câu chuyện chiến đấu, rồi giải thích nguyên tắc, và cho thấy nguyên tắc ấy áp dụng thế nào trong môi trường kinh doanh, qua một trường hợp của một công ty mà họ từng tư vấn.
Tóm tắt đầy đủ
1. Làm chủ trách nhiệm đến cùng
Ý chính: Nguyên tắc trung tâm là người lãnh đạo phải nhận toàn bộ trách nhiệm về mọi thứ ảnh hưởng đến nhiệm vụ. Các tác giả nói rằng không có đội tồi, chỉ có người lãnh đạo tồi, và nếu một đội đang thất bại thì người lãnh đạo phải nhìn lại chính mình trước tiên. Họ mở đầu bằng một vụ nổ súng nhầm vào quân mình ở Ramadi: một cuộc tấn công đã bị dừng lại khi tòa nhà hóa ra có lực lượng phe mình, nhưng một lính Iraq đã thiệt mạng và một lính SEAL bị thương. Willink, chỉ huy đơn vị, nhận hết trách nhiệm thay vì đổ lỗi cho thuộc cấp, và tập trung sửa lại các quy trình. Làm chủ trách nhiệm nghĩa là không viện cớ hay đổ lỗi cho người khác, và điều đó tạo ra một văn hóa trong đó ai cũng làm như vậy.
Trong cuộc sống: Một đội trưởng nói “đó là lỗi của tôi” sẽ có được lòng tin.
2. Không có đội tồi, chỉ có người lãnh đạo tồi
Ý chính: Các tác giả kể một tình huống trong khóa huấn luyện SEAL: Willink, khi đó là huấn luyện viên, đã đổi chỗ người chỉ huy của nhóm thuyền đang yếu với người chỉ huy của nhóm giỏi nhất, và nhóm yếu tiến bộ dưới người chỉ huy mới. Họ kết luận rằng thái độ và tiêu chuẩn của người lãnh đạo quyết định kết quả làm việc. Họ nhấn mạnh rằng người lãnh đạo phải đặt tiêu chuẩn cao và không chấp nhận kết quả kém, và điều này được thể hiện qua việc làm gương. Đây là nguyên tắc thứ hai, và áp dụng được cho mọi đội nhóm, từ thể thao đến kinh doanh.
Trong cuộc sống: Một huấn luyện viên đặt kỳ vọng cao thường đạt kết quả tốt hơn với chính những cầu thủ ấy.
3. Tin vào nhiệm vụ
Ý chính: Để lãnh đạo hiệu quả, các tác giả nói rằng bạn phải tin vào nhiệm vụ và giải thích được vì sao nó quan trọng. Họ nói người lãnh đạo phải hiểu mục đích lớn hơn của một nhiệm vụ, và chấp nhận nó, trước khi có thể giải thích cho đội của mình. Nếu người lãnh đạo không tin thì đội cũng sẽ không tin. Các tác giả gợi ý rằng người lãnh đạo phải hỏi cấp trên cho đến khi hiểu, rồi truyền đạt lại thật rõ ràng.
Trong cuộc sống: Một giáo viên hiểu vì sao có một quy định sẽ giải thích quy định đó tốt hơn.
4. Kiểm soát cái tôi
Ý chính: Các tác giả nói rằng cái tôi là kẻ thù của việc lãnh đạo giỏi. Nó khiến người ta từ chối nghe lời khuyên và giành công về mình, và có thể gây ra thảm họa. Họ minh họa điều này bằng các câu chuyện từ chiến trường và từ kinh doanh. Người lãnh đạo phải đặt nhiệm vụ lên trên lòng tự ái của mình và sẵn sàng đón nhận phê bình. Một dấu hiệu quan trọng của người lãnh đạo giỏi là sẵn sàng thừa nhận sai lầm và học từ đó.
Trong cuộc sống: Một học sinh quá tự ái để nhờ giúp đỡ có thể bị tụt lại.
5. Yểm trợ và di chuyển, đơn giản, ưu tiên và thực hiện
Ý chính: Ở phần hai, Các quy luật chiến trường, quy luật đầu tiên là yểm trợ lẫn nhau và di chuyển (cover and move): các đội hỗ trợ nhau, một đơn vị yểm trợ trong khi đơn vị khác tiến lên. Quy luật tiếp theo là giữ kế hoạch đơn giản, để mọi người hiểu được và điều chỉnh được ngay khi tình hình thay đổi. Quy luật thứ ba là ưu tiên, tức tập trung vào vấn đề quan trọng nhất trước, rồi thực hiện. “Ưu tiên và thực hiện” (prioritize and execute) nghĩa là khi nhiều thứ cùng trục trặc một lúc, bạn phải chọn vấn đề số một, giải quyết nó rồi mới chuyển sang việc khác. Trong kinh doanh, người lãnh đạo thường có quá nhiều việc và có thể tự làm mình tê liệt, nên nguyên tắc này có ích.
Trong cuộc sống: Khi có nhiều việc đến hạn, hãy chọn việc gấp nhất và làm trước.
6. Chỉ huy phân quyền, và lãnh đạo lên trên lẫn xuống dưới trong hệ thống chỉ huy
Ý chính: Các tác giả lập luận rằng không ai có thể trực tiếp quản lý hơn một vài người, nên một đội cần được chia thành các nhóm nhỏ khoảng bốn hoặc năm người, mỗi nhóm có một người dẫn dắt rõ ràng, hiểu nhiệm vụ chung. Họ gọi cách này là chỉ huy phân quyền (decentralized command). Ở phần cuối, họ cũng nhấn mạnh việc lãnh đạo lên trên (leading up), nghĩa là thông tin đầy đủ cho cấp trên để bạn nhận được sự hỗ trợ cần thiết, và lãnh đạo xuống dưới (leading down), nghĩa là giúp đội nhìn thấy bức tranh lớn hơn.
Trong cuộc sống: Một người quản lý tin tưởng để một thành viên tự quyết định sẽ làm công việc nhanh hơn.
7. Lập kế hoạch, quyết đoán và kỷ luật
Ý chính: Ở phần cuối, Duy trì chiến thắng, các tác giả nói về tầm quan trọng của việc lập kế hoạch, với một quy trình gồm làm rõ nhiệm vụ, đánh giá rủi ro, lôi kéo mọi người ở mọi cấp cùng tham gia và xem xét lại kết quả sau đó. Họ nói rằng người lãnh đạo phải đưa ra những quyết định tốt nhất có thể với thông tin đang có, thay vì chờ đến khi chắc chắn. Họ cũng nhấn mạnh kỷ luật, được tóm lại trong tên một chương là Kỷ luật tạo nên tự do (Discipline Equals Freedom), và lưu ý rằng lãnh đạo là sự cân bằng giữa những phẩm chất đối lập nhau.
Trong cuộc sống: Một kế hoạch chuẩn bị kỹ giúp bạn dễ thích nghi hơn khi mọi thứ thay đổi.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Jocko Willink là sách bán chạy của New York Times, và được tiếp nối bằng nhiều cuốn sách khác, trong đó có The Dichotomy of Leadership, cũng như bằng chương trình podcast của Willink. Ý tưởng cốt lõi của sách, rằng người lãnh đạo phải nhận trách nhiệm mà không viện cớ, đã được nhiều người trong kinh doanh và thể thao, cũng như trong trường học và gia đình, đón nhận. Những câu nói của hai tác giả, như “không có đội tồi, chỉ có người lãnh đạo tồi”, đã trở thành một phần ngôn ngữ của các khóa huấn luyện lãnh đạo. Cuốn sách cũng cho thấy một cái nhìn hiếm hoi từ bên trong về chiến tranh hiện đại, và ảnh hưởng đến cuộc thảo luận về việc áp dụng các bài học quân sự vào đời sống dân sự. Nhiều tổ chức đã dùng các nguyên tắc của sách.
Những ý chính
- Nhận toàn bộ trách nhiệm. Người lãnh đạo làm chủ mọi kết quả, không viện cớ hay đổ lỗi.
- Đặt ra chuẩn mực. Hiệu quả của đội phản ánh tấm gương và kỳ vọng của người lãnh đạo.
- Kiểm soát cái tôi. Lòng tự ái cản trở việc học hỏi và những góp ý trung thực.
- Giữ sự đơn giản và biết ưu tiên. Kế hoạch rõ ràng và một trọng tâm duy nhất giúp ích khi khủng hoảng.
- Tin tưởng và huấn luyện đội của bạn. Chỉ huy phân quyền cho phép mọi người hành động trong phạm vi ý đồ của người lãnh đạo.
Bài học có thể rút ra
Bạn có thể bắt đầu bằng việc nhận trách nhiệm trong một tình huống nhỏ, chẳng hạn một bài tập nhóm, thay vì đổ lỗi cho người khác. Khi có chuyện không ổn, hãy tự hỏi mình đã có thể làm khác đi điều gì. Hãy sẵn sàng nhận sai lầm và lắng nghe góp ý. Khi có nhiều việc, hãy chọn việc quan trọng nhất và tập trung vào đó. Hãy giải thích lý do của một công việc cho những người cùng làm với bạn. Và hãy nhớ rằng môi trường quân sự khác với hầu hết các môi trường khác, nên hãy áp dụng các ý tưởng một cách thận trọng và tôn trọng người khác.
Phê bình và góc nhìn khác
Giới phê bình nói rằng các phép so sánh quân sự trong sách không phải lúc nào cũng phù hợp với đời sống dân sự, nơi mọi người có những động cơ khác nhau và không thể bị ra lệnh, và rằng quan điểm cho rằng mọi thất bại đều là lỗi của người lãnh đạo là quá đơn giản và có thể dẫn đến tự trách quá mức hoặc bao biện cho trách nhiệm của cả đội. Một số người khác lưu ý rằng các câu chuyện được kể có chọn lọc, theo cách ủng hộ luận điểm, và các trường hợp kinh doanh thì chung chung. Có người cho rằng sách mang giọng điệu nam tính cứng rắn và ít chú ý đến sự đa dạng và sự thấu cảm. Một vài người nói rằng các bài học chỉ là lẽ thường. Những người khác lại thấy chúng thiết thực.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn sách này dành cho các nhà quản lý, trưởng nhóm, huấn luyện viên và bất kỳ ai muốn cải thiện khả năng lãnh đạo của mình, kể cả những bạn thiếu niên lớn tuổi hơn. Sách viết thẳng thắn và sinh động. Những ai thích một cách nhìn về lãnh đạo mang tính hợp tác hơn hoặc dựa nhiều vào nghiên cứu có thể đọc thêm các tác phẩm khác để cân bằng.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Dọn giường đi rồi thay đổi thế giới
William H. McRaven
Đô đốc hải quân về hưu William McRaven biến một bài phát biểu tốt nghiệp thành một cuốn sách ngắn về những bài học cuộc sống rút ra từ thời huấn luyện lính SEAL, từ việc dọn giường mỗi sáng đến việc không bao giờ bỏ cuộc, cho thấy những hành động kỷ luật nhỏ có thể thay đổi một cuộc đời.
🌱 Phát triển bản thânSếp xịn - Trở thành vị sếp khó tính thân tình
Kim Scott
Kim Scott lập luận rằng những người sếp và đồng nghiệp tốt nhất kết hợp hai thói quen, quan tâm đến con người một cách chân thành và thẳng thắn thách thức họ, và bà chỉ cách đưa ra phản hồi trung thực mà không tàn nhẫn hay giả tạo.
💼 Kinh doanhQuản trị đầu ra cao
Andrew S. Grove
Andy Grove, người nhiều năm lãnh đạo hãng sản xuất chip Intel, giải thích rằng thành quả thật sự của một nhà quản lý chính là thành quả của cả đội, và chỉ ra cách nâng nó lên bằng đòn bẩy (leverage), những cuộc họp tốt, các chỉ số trung thực và những buổi trò chuyện một kèm một.
💼 Kinh doanhTrở ngại là con đường
Ryan Holiday
Ryan Holiday dùng triết học Khắc kỷ của Marcus Aurelius và những người khác, cùng các câu chuyện về những nhân vật nổi tiếng, để lập luận rằng chướng ngại trên đường đi có thể được biến thành lợi thế, nếu ta đáp lại chúng bằng cách nhìn, cách hành động và ý chí đúng đắn.
🌱 Phát triển bản thânNhà lãnh đạo ăn sau cùng
Simon Sinek
Một cuốn sách lập luận rằng những nhà lãnh đạo xuất sắc tạo ra một "vòng tròn an toàn" (circle of safety) cho người của mình, và rằng lòng tin cùng sự hợp tác bắt nguồn từ cách cơ thể và bộ não chúng ta phản ứng khi cảm thấy an toàn.
💼 Kinh doanhThay đổi tí hon, hiệu quả bất ngờ
James Clear
Những thay đổi lớn trong cuộc sống không đến từ những bước nhảy vọt khổng lồ mà từ những thói quen nhỏ lặp lại mỗi ngày, và bạn có thể xây dựng thói quen tốt (cũng như bỏ thói quen xấu) bằng cách thiết kế cuộc sống sao cho những lựa chọn đúng trở nên rõ ràng, hấp dẫn, dễ làm và mang lại sự hài lòng.
🌱 Phát triển bản thânMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.