Hoàn thành mọi việc không hề khó

Tên gốc: Getting Things Done

Từ 13 tuổiđọc 6 phútnăng suấtquản lý thời gian
Tìm mua sách ↓

David Allen giới thiệu một phương pháp để làm việc hiệu quả mà không căng thẳng: ghi lại mọi việc và ý tưởng vào một hệ thống đáng tin cậy bên ngoài đầu óc, xác định hành động tiếp theo cho từng việc và định kỳ xem lại toàn bộ.

Giới thiệu

Getting Things Done: The Art of Stress-Free Productivity ra mắt năm 2001, do David Allen, một nhà tư vấn về năng suất, viết. Một bản sửa đổi xuất hiện năm 2015, cập nhật theo những thay đổi của công nghệ. Điểm xuất phát của ông là giữa lượng việc chất đầy trong đầu và lượng việc thực sự làm xong có mối quan hệ nghịch: khi cố nhớ mọi việc phải làm, ta thấy lo lắng và quá tải. Theo ông, giải pháp là chuyển mọi thứ vào một hệ thống bên ngoài đáng tin cậy, để đầu óc rảnh rang mà tập trung. Phương pháp này, thường gọi tắt là GTD, có một lượng người theo dõi rất đông.

Tóm tắt đầy đủ

1. Một tâm trí như mặt nước

Ý chính: Allen dùng một hình ảnh từ võ thuật: tâm trí như mặt nước, đáp lại mỗi tác động một cách tương xứng rồi trở về yên tĩnh. Ông nói đa số chúng ta không được như vậy, vì ta mang theo những “vòng lặp chưa khép” (open loops), tức là những cam kết dang dở, lớn lẫn nhỏ, cứ day dứt ở phía sau tâm trí. Những vòng lặp này làm hao sức. Mục đích của phương pháp là khép chúng lại, bằng cách xác định mỗi việc có nghĩa là gì và đặt nó vào một hệ thống mà bạn tin cậy.

Trong cuộc sống: Một lời hứa gọi điện cho bạn mà bị quên có thể day dứt bạn suốt cả ngày.

2. Ghi lại mọi thứ

Ý chính: Bước đầu tiên là gom mọi thứ đang chiếm sự chú ý của bạn, từ dự án lớn đến việc vặt nhỏ, vào một vài điểm thu thập, chẳng hạn khay đựng thư từ thật hoặc một công cụ số. Nghĩa là đưa mọi cam kết còn dở ra khỏi đầu và vào một hệ thống bên ngoài đáng tin cậy. Allen nói mục đích là lấy mọi thứ ra khỏi đầu óc, và các công cụ để ghi nên đơn giản. Khi mọi thứ đã được ghi lại, chúng cần được xử lý đều đặn để các hộp thu thập luôn được dọn sạch.

Trong cuộc sống: Ghi lại một việc ngay lúc nghĩ đến nó giúp bạn khỏi phải nhớ nó.

3. Làm rõ: xác định mỗi thứ là gì

Ý chính: Bước thứ hai là xử lý từng mục bằng cách hỏi: đây là gì, và có cần hành động không? Nếu không, hãy vứt đi, lưu làm tài liệu tham khảo, hoặc đưa vào danh sách “để sau”. Nếu cần hành động, hãy xác định hành động cụ thể tiếp theo cần làm. Nếu việc đó mất chưa đến hai phút, hãy làm ngay, đó là quy tắc hai phút (two-minute rule). Nếu lâu hơn, hãy giao cho người khác hoặc hoãn lại. Một kết quả cần nhiều bước là một dự án, và cần có kết quả được xác định rõ cùng một hành động tiếp theo. Cách làm này buộc ta phải suy nghĩ rõ ràng.

Trong cuộc sống: “Lên kế hoạch cho chuyến đi của trường” trở thành “gửi email hỏi công ty xe buýt về giá”.

4. Sắp xếp thành các danh sách

Ý chính: Allen khuyên sắp xếp các mục vào một vài nơi đáng tin cậy: một cuốn lịch cho những việc phải diễn ra vào một thời điểm cụ thể; các danh sách hành động tiếp theo xếp theo hoàn cảnh, như khi ở máy tính, ở nhà hay lúc đi làm việc vặt; một danh sách dự án; một danh sách “đang chờ” cho những việc đã giao người khác; một hồ sơ tài liệu tham khảo; và một danh sách “có thể làm một lúc nào đó” (someday/maybe). Ông nói lịch chỉ nên chứa những mục gắn với một giờ hoặc một ngày cụ thể, không phải điều mong ước hay những việc cần làm thông thường. Nhờ vậy, chỉ cần nhìn qua là bạn biết cần làm gì trong từng tình huống, không phải quyết định lại từ đầu.

Trong cuộc sống: Khi bạn ra phố, một danh sách việc vặt sẽ cho bạn biết cần làm gì khi ở đó.

5. Xem lại: buổi rà soát hằng tuần

Ý chính: Để hệ thống luôn đáng tin, bạn phải xem lại nó đều đặn, nhất là qua buổi rà soát hằng tuần (weekly review), trong đó bạn gom những mục còn lẻ tẻ, cập nhật các danh sách, kiểm tra các dự án và lịch, rồi nhìn trước phía sau. Allen coi đây là thói quen giữ cho hệ thống luôn cập nhật, để bạn tiếp tục tin vào nó. Buổi rà soát cũng mang lại cảm giác làm chủ và một cái nhìn tổng quan, cùng cơ hội nghĩ về bức tranh lớn hơn.

Trong cuộc sống: Một lần kiểm tra ngắn mỗi tuần giúp bạn thấy điều gì sắp đến và điều gì mình đã quên.

6. Bắt tay vào làm: chọn việc để làm

Ý chính: Đến lúc hành động, Allen gợi ý chọn dựa trên bốn tiêu chí: hoàn cảnh, thời gian đang có, sức lực của bạn và mức ưu tiên. Cách này tránh những danh sách việc cần làm cứng nhắc theo ngày, thường thiếu thực tế. Ông cũng mô tả sáu tầng góc nhìn, mà ông gọi là các chân trời tập trung (horizons of focus), đi từ các hành động hiện tại lên đến các dự án, các lĩnh vực trọng tâm và trách nhiệm, các mục tiêu một đến hai năm, tầm nhìn dài hạn và mục đích sống, và nói rằng bạn có thể dùng chúng để xem việc mình đang làm có phù hợp với điều quan trọng hay không. Ông gợi ý làm từ dưới lên, kiểm soát các hành động hằng ngày trước rồi mới tới bức tranh lớn. Ông nhấn mạnh rằng hệ thống nên cho bạn sự tự do chứ không chỉ hiệu suất.

Trong cuộc sống: Nếu bạn có mười phút rảnh và đang ít sức lực, bạn có thể chọn một cuộc gọi điện thoại đơn giản.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Hoàn thành mọi việc không hề khó là một trong những cuốn sách về năng suất có ảnh hưởng nhất trong mấy thập kỷ qua, và đã sinh ra cả một cộng đồng người theo dõi lẫn các phần mềm hỗ trợ. Nhiều người thấy rằng ý tưởng ghi lại và làm rõ các việc cần làm đem lại cho họ sự yên tâm, và các khái niệm của sách, như hành động tiếp theo (next action) và buổi rà soát hằng tuần, đã đi vào ngôn ngữ đời thường. Cuốn sách là nền tảng của cái gọi là “life hacking” (mẹo tối ưu cuộc sống), và đã ảnh hưởng đến cách quản lý thời gian trong doanh nghiệp lẫn nhà trường. Việc Allen nhấn mạnh suy nghĩ rõ ràng chứ không phải bận rộn vô ích đã giúp nhiều người bớt thấy choáng ngợp, và phương pháp này đã được điều chỉnh theo nhiều cách.

Những ý chính

  • Đưa nó ra khỏi đầu. Viết mọi thứ vào một hệ thống đáng tin cậy.
  • Xác định hành động tiếp theo. Mỗi việc cần một bước tiếp theo cụ thể, làm được bằng tay chân.
  • Dùng quy tắc hai phút. Việc nhanh thì làm ngay.
  • Xem lại hằng tuần. Hệ thống chỉ hiệu quả khi bạn giữ nó luôn cập nhật.
  • Chọn theo hoàn cảnh và sức lực. Chọn những việc hợp với thời điểm.

Bài học có thể rút ra

Bạn có thể thử ngay một phiên bản thu nhỏ của phương pháp: dành mười phút viết ra mọi thứ đang nằm trong đầu, như việc cần làm, nỗi lo và ý tưởng. Sau đó, với từng mục, hãy xác định hành động tiếp theo. Dùng một cuốn lịch đơn giản cho các cam kết cố định, và giữ một danh sách cho phần còn lại. Việc nào mất dưới hai phút thì làm ngay. Mỗi tuần một lần, hãy ngồi xuống xem lại các danh sách và lên kế hoạch cho những ngày tới. Bạn không cần phần mềm đặc biệt: một cuốn sổ là đủ. Theo thời gian, bạn có thể thấy mình bình tĩnh hơn và làm chủ tốt hơn.

Phê bình và góc nhìn khác

Một số nhà phê bình cho rằng hệ thống này mất nhiều thời gian để thiết lập và duy trì, và có người dành nhiều thời gian sắp xếp hơn là làm việc, một cái bẫy đôi khi được gọi là “productivity porn” (mải mê say sưa với chuyện năng suất mà không làm gì). Người khác nhận xét rằng nó được thiết kế cho những người làm việc trí óc với nhiều việc nhỏ và email, và có thể không hợp với công việc sáng tạo vốn cần những quãng dài tập trung sâu, hay những công việc ít quyền tự chủ. Một số người cho rằng sách dày đặc và lặp lại, giọng văn đã cũ, và các khái niệm có thể đơn giản hơn. Những người ủng hộ Allen nói rằng các thói quen cơ bản của ông không bao giờ lỗi thời. Nhà văn Cal Newport đã xem xét sự lên xuống của phương pháp này trong một bài tiểu luận năm 2020 trên The New Yorker.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách này dành cho bất kỳ ai cảm thấy choáng ngợp vì công việc và cam kết, bao gồm học sinh, sinh viên và người đi làm. Sách thiết thực, tuy khá dài. Ai muốn bắt đầu đơn giản hơn có thể đọc trước một bài viết về phương pháp này, rồi thử áp dụng ở quy mô nhỏ.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI; đang chờ người đọc kiểm tra lại.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Chủ nghĩa tinh giản

Greg McKeown

Greg McKeown cho rằng ta nên làm ít việc hơn nhưng làm tốt hơn: xác định điều thật sự cốt yếu, mạnh dạn từ chối phần còn lại và xây dựng những thói quen đơn giản để giữ gìn thời gian và sức lực của mình.

🌱 Phát triển bản thân

Điều duy nhất

Gary Keller and Jay Papasan

Gary Keller và Jay Papasan lập luận rằng những kết quả phi thường đến từ việc tập trung vào một việc quan trọng nhất tại mỗi thời điểm, và đưa ra một "câu hỏi tập trung" (focusing question) để tìm ra nó: việc nào, nếu làm xong, sẽ khiến mọi việc khác trở nên dễ dàng hơn hoặc không còn cần thiết?

🌱 Phát triển bản thân

Tối giản kỹ thuật số

Cal Newport

Nhà khoa học máy tính Cal Newport lập luận rằng chúng ta nên dùng công nghệ có chủ đích, bằng cách dọn bớt những thói quen số ít giá trị và xây một cuộc sống với những khoảng thư giãn chất lượng, thời gian ở một mình và những cuộc trò chuyện thật, một triết lý mà ông gọi là chủ nghĩa tối giản kỹ thuật số (digital minimalism).

🌱 Phát triển bản thân

Tuần làm việc 4 giờ

Tim Ferriss

Tim Ferriss cho rằng bạn có thể thoát khỏi lối sống "để dành cuộc sống cho sau này", tức là làm việc cho đến lúc nghỉ hưu, bằng cách loại bỏ những việc vô ích, tự động hóa thu nhập và thuê người ngoài làm thay, để sống tốt ngay bây giờ và dành thời gian cho những điều mình coi trọng.

🌱 Phát triển bản thân

Quản trị đầu ra cao

Andrew S. Grove

Andy Grove, người nhiều năm lãnh đạo hãng sản xuất chip Intel, giải thích rằng thành quả thật sự của một nhà quản lý chính là thành quả của cả đội, và chỉ ra cách nâng nó lên bằng đòn bẩy (leverage), những cuộc họp tốt, các chỉ số trung thực và những buổi trò chuyện một kèm một.

💼 Kinh doanh

Thay đổi tí hon, hiệu quả bất ngờ

James Clear

Những thay đổi lớn trong cuộc sống không đến từ những bước nhảy vọt khổng lồ mà từ những thói quen nhỏ lặp lại mỗi ngày, và bạn có thể xây dựng thói quen tốt (cũng như bỏ thói quen xấu) bằng cách thiết kế cuộc sống sao cho những lựa chọn đúng trở nên rõ ràng, hấp dẫn, dễ làm và mang lại sự hài lòng.

🌱 Phát triển bản thân

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →