Pollyanna: bản tóm tắt dài
Tóm tắt trong một câu
Cô bé mồ côi mười một tuổi đến sống với người dì nghiêm khắc và dần làm cả thị trấn thay đổi bằng “trò chơi tìm điều đáng vui” [glad game]—tìm ra một điều đáng mừng trong mọi hoàn cảnh—cho đến khi chính cô phải đối mặt với thử thách.
Trước khi đọc (không tiết lộ nội dung)
Pollyanna là tiểu thuyết thiếu nhi của nhà văn Mỹ Eleanor H. Porter, xuất bản năm 1913. Truyện diễn ra ở một thị trấn nhỏ tại Vermont, kể về một cô bé có cách nhìn lạc quan làm thay đổi cuộc đời những người xung quanh. Câu chuyện ấm áp, giàu cảm xúc; đồng thời cho thấy lòng tốt chân thành có thể chạm đến những người cô đơn và cay đắng.
Ai là ai
- Pollyanna Whittier: cô bé mồ côi mười một tuổi, vui vẻ, hay trò chuyện và tốt bụng.
- Dì Polly Harrington: người dì giàu có, nghiêm khắc của Pollyanna, nhận nuôi cô vì cảm thấy đó là bổn phận.
- Nancy: cô hầu trẻ trở thành bạn và người bênh vực Pollyanna.
- Ông Pendleton: người đàn ông cô độc, cáu kỉnh, sống một mình trong ngôi nhà lớn.
- Bà Snow: người phụ nữ đau ốm, chuyện gì cũng than phiền.
- Bác sĩ Chilton: bác sĩ tốt bụng trong thị trấn, từng yêu dì Polly.
- Jimmy Bean: cậu bé mồ côi mà Pollyanna cố giúp đỡ.
Tóm tắt đầy đủ
Cô bé mồ côi đến nơi ở mới
Sau khi cha qua đời, Pollyanna được gửi đến sống tại Beldingsville, Vermont, với dì ruột bên mẹ là Miss Polly Harrington. Cha cô là một mục sư nghèo. Dì Polly là người nghiêm khắc, ngăn nắp; bà nhận nuôi cô chỉ vì nghĩ mình có bổn phận phải làm thế. Bà xếp cho Pollyanna một căn gác trống, không thảm cũng chẳng có gương. Pollyanna không nản lòng. Cô nói mình mừng vì không có gương, bởi như vậy sẽ không nhìn thấy những đốm tàn nhang, còn cửa sổ thì có khung cảnh thật đẹp.
Trò chơi tìm điều đáng vui
Pollyanna kể với Nancy, cô hầu gái, về trò chơi cha dạy mình. Có lần cô mong nhận được búp bê trong thùng đồ gửi cho các nhà truyền giáo nhưng lại nhận một đôi nạng. Cha giúp cô nghĩ rằng mình có thể mừng vì không cần dùng nạng. Từ đó, cô cố tìm một điều đáng vui trong mọi chuyện. Ban đầu dì Polly khó chịu với thái độ này và dùng những quy tắc nghiêm ngặt để uốn nắn cô bé. Nhưng thói quen ấy dễ lan truyền; Nancy và những người khác cũng bắt đầu chơi trò đó.
Cả thị trấn dần thay đổi
Pollyanna đi khắp thị trấn và gặp nhiều người. Cô kết bạn với bà Snow, một người bệnh phải nằm liệt giường, suốt ngày than phiền; cô giúp bà tìm những điều đáng mừng. Một hôm trong rừng, Pollyanna thấy ông Pendleton sống ẩn dật nằm bị thương, gãy chân. Cô chạy đi gọi người giúp, rồi thường xuyên đến thăm, mang lại cho ông chút vui vẻ. Ông quý cô đến mức mời cô chuyển đến ở cùng, nhưng Pollyanna không thể rời dì Polly nên gợi ý ông nhận cậu bé mồ côi Jimmy Bean về nuôi.
Cô còn giúp Reverend Paul Ford, vị mục sư đang khổ sở vì những cuộc cãi vã trong nhà thờ. Pollyanna kể rằng cha cô tìm được niềm an ủi trong nhiều lời Kinh Thánh khuyên con người hãy vui mừng. Dần dần, người trong thị trấn trở nên tử tế, vui vẻ hơn. Nhiều người nói Pollyanna đã giúp họ rất nhiều, dù cô chưa hiểu hẳn vì sao.
Dì Polly mềm lòng
Dì Polly không muốn thừa nhận, nhưng bà cũng bắt đầu thay đổi. Sự quan tâm lớn dần qua những ngày sống bên nhau chứ không phải chỉ vì một lần bà bỗng đổi ý. Bà cho phép Pollyanna đem một con mèo hoang và một con chó hoang vào nhà. Một hôm, Pollyanna thuyết phục dì để cô làm tóc cho bà và khoác chiếc khăn choàng ren lên vai bà.
Bác sĩ Chilton từng theo đuổi dì Polly; hai người cãi nhau từ nhiều năm trước, rồi ông không còn đến nhà bà nữa. Một sự nhầm lẫn về người mà ông Pendleton từng yêu được giải tỏa: hóa ra ông yêu mẹ của Pollyanna. Cách cư xử lạnh lùng của dì Polly dần tan biến, và bà bắt đầu yêu cô bé như con ruột. Không khí trong nhà ấm áp hơn; Nancy biết ơn vì Pollyanna đã khiến người phụ nữ nghiêm khắc mà cô phục vụ thay đổi nhiều đến thế.
Tai nạn
Cuối tháng Mười, khi vội vã từ trường về nhà, Pollyanna bị một chiếc ô tô đâm và bị thương nặng. Cô biết mình không thể đi lại. Lần đầu tiên, cô thấy khó lòng tìm được điều gì đáng vui và chìm trong buồn bã. Những người trong thị trấn, kể cả những người cô từng giúp, đến nhà hỏi thăm. Họ gửi lời yêu thương, biết ơn và kể cho cô nghe những điều cô đã dạy họ. Họ nhắc Pollyanna về trò chơi; lần này chính họ giúp cô tìm lại niềm vui. Lòng tốt được đáp lại. Trong khi đó, ông Pendleton nhận Jimmy Bean về nhà.
Hy vọng cho tương lai
Các bác sĩ lo rằng Pollyanna có thể không bao giờ đi lại được nữa. Bác sĩ Chilton tin một bác sĩ chuyên khoa mà ông quen có thể giúp, nhưng ông ấy chỉ có thể gặp cô nếu dì Polly yêu cầu. Jimmy Bean nghe được chuyện này, chạy đi báo dì Polly. Bà gạt lòng tự ái sang một bên và nhờ bác sĩ Chilton đến. Bà nói với Pollyanna rằng một ngày nào đó bác sĩ Chilton sẽ trở thành chồng dì, tức là chú của cô. Pollyanna được đưa đến gặp một bác sĩ có ngôi nhà lớn dành cho những người cần chăm sóc như cô.
Cuối truyện, dì Polly kết hôn với bác sĩ Thomas Chilton bên giường bệnh của Pollyanna. Pollyanna viết thư cho dì Polly và dượng Tom—cách cô gọi ông sau khi họ kết hôn—báo rằng mình đã có thể đi lại. Câu chuyện kết thúc đầy hy vọng: thị trấn đã đổi thay, và tất cả những ai biết Pollyanna đều yêu quý cô.
Những người đứng sau trò chơi tìm điều đáng vui
Ngôi nhà mới có nhiều quy tắc nhưng ít hơi ấm
Dì Polly chuẩn bị đón cháu gái như thể đang nhận một bổn phận cần quản lý. Bà có ngôi nhà lớn và đủ tiền, nhưng lại chọn căn gác đơn sơ cho cô bé. Căn phòng cho thấy chỉ cho ai đó chỗ ngủ khác với việc khiến họ cảm thấy được chào đón. Pollyanna mất cha và cần tình thương cũng nhiều như cần đồ đạc.
Nancy nhận ra sự khác biệt ấy. Là người hầu, cô không thể tùy tiện chống lại chủ nhà, nhưng cô quan tâm đến cách Pollyanna được đối xử. Tình bạn của Nancy cho cô bé một người để trò chuyện. Nancy cũng giúp độc giả nhìn thấy những lựa chọn của dì Polly từ một góc khác. Điều người dì gọi là kỷ luật đúng mực có thể trông lạnh lùng không cần thiết đối với người phải làm việc trong nhà.
Pollyanna tìm được niềm vui trong căn gác, nhưng điều đó không có nghĩa là chẳng có gì sai. Cách cô nói khiến người khác chú ý đến căn phòng theo một hướng khác: cô nhắc đến khung cửa sổ thay vì những thứ căn phòng thiếu. Nancy xúc động vì vừa thấy nỗ lực của đứa trẻ, vừa hiểu nỗi cô đơn phía sau. Hơi ấm của cảnh này đến từ phản ứng của Nancy, chứ không chỉ từ lời lạc quan của Pollyanna.
Trò chơi giữ sợi dây gắn bó với cha
Câu chuyện về đôi nạng giải thích vì sao trò chơi quan trọng với Pollyanna. Cô từng mong có búp bê nhưng lại nhận một món đồ hoàn toàn khác. Cha giúp cô tìm ra lý do để biết ơn giữa nỗi thất vọng. Trò chơi gắn với cuộc sống chung của hai cha con, nên tiếp tục chơi sau khi cha mất cũng là một cách để nhớ về ông.
Điều đó giúp ta hiểu vì sao cô bé nhiệt tình dạy trò chơi cho người khác. Cô đang truyền lại điều mình yêu quý, chứ không phải đưa ra một mẹo khôn ngoan vừa nghĩ ra. Mỗi người chơi mới đều có một mối liên hệ nhỏ với người cha mà cô nhớ thương. Thói quen ấy giúp cô mang một phần mái nhà cũ sang nơi ở mới.
Lúc đầu, dì Polly khiến điều đó khó khăn hơn khi không khuyến khích Pollyanna nhắc đến cha. Cô bé phải học xem trong nhà được nói về chuyện gì, dù vẫn muốn cởi mở và thân thiện. Quy tắc của người dì bắt nguồn từ những nỗi buồn cũ trong gia đình, nhưng cô bé không thể hiểu hết lịch sử ấy. Những thất vọng riêng của người lớn đang ảnh hưởng đến cách một đứa trẻ được đón nhận, trước cả khi cô biết chúng là gì.
Tình bạn là tiếp tục có mặt
Pollyanna thay đổi cuộc đời bà Snow một phần vì cô cứ đến thăm. Người phụ nữ đau yếu đã quen than phiền, còn những người khác cũng quen chờ bà than phiền. Thói quen này khiến mỗi lần gặp gỡ như đã thành một cuộc tranh cãi trước khi bắt đầu. Pollyanna không chỉ nhìn bà như một bệnh nhân khó chiều, nên cô tìm ra những chuyện khác để nói.
Cô bé đôi khi quá nhanh miệng khi gợi ý mặt tích cực, nhưng cô cũng đem đến sự quan tâm và bầu bạn. Đó là những món quà thật sự. Bà Snow có người lắng nghe, còn Pollyanna hiểu rằng một người có thể buồn mà vẫn xứng đáng có bạn. Qua thời gian, những cuộc trò chuyện của họ dần thoát khỏi lối mòn cũ.
Ông Pendleton cũng cần nhiều hơn một câu nói vui vẻ. Khi thấy ông bị thương, Pollyanna đi tìm sự trợ giúp thiết thực. Sau đó, những chuyến thăm của cô làm gián đoạn cuộc sống cô độc của ông. Tình bạn lớn lên qua những lần gặp gỡ lặp lại. Truyện không cho thấy chỉ một bài diễn thuyết truyền cảm hứng đã biến ông thành người khác ngay lập tức; ông có một người mà mình mong muốn được gặp lại.
Một đứa trẻ hỏi ai sẽ giúp một đứa trẻ khác
Jimmy Bean đặt ra một thử thách khác cho thị trấn. Cậu cần một mái nhà và những người lớn sẵn lòng nhận trách nhiệm chăm sóc. Pollyanna không thể giải quyết việc đó chỉ bằng cách tự nhủ hãy vui lên. Cô phải nhờ người khác giúp việc cụ thể, và câu trả lời cho thấy lòng hào phóng của họ có giới hạn ở đâu.
Cố tìm chỗ ở cho Jimmy cũng cho thấy trí tưởng tượng của Pollyanna. Khi ông Pendleton muốn cô đến sống cùng, cô nghĩ đến một người khác có thể cần lời mời ấy. Cô hiểu rằng niềm vui của mình bên dì Polly và mong muốn có bạn của ông không nhất thiết phải khiến Jimmy bị bỏ ngoài cuộc.
Cuối cùng, Jimmy không chỉ được nhận vào nhà như phần thưởng vì đã kiên nhẫn. Ông Pendleton phải tự chọn thay đổi cách sống. Đón một đứa trẻ về nhà đồng nghĩa với trách nhiệm mỗi ngày, bên cạnh niềm vui có người bầu bạn. Ở đây, lòng tốt có hình hài cụ thể: một căn phòng trống, một người lớn cô độc và một đứa trẻ không có nhà bắt đầu trở thành một gia đình.
Những chuyện cũ của dì Polly vẫn còn đó
Người lớn đều có quá khứ mà Pollyanna chỉ hiểu được một phần. Cô đoán về nỗi buồn của ông Pendleton và chuyện cũ của dì mình. Có những phỏng đoán sai. Sự ấm áp của cô không biến cô thành người đọc được mọi suy nghĩ của người khác.
Điều này đáng nhớ vì nếu không, Pollyanna có thể hiện lên như thể có phép màu khôn ngoan. Cô thường hành động mà không biết lời nói của mình sẽ khơi dậy điều gì. Bằng cách hỏi thẳng và đối xử với chuyện cũ như thể nó vẫn còn ý nghĩa, cô phá vỡ thói quen im lặng mà người lớn đã gìn giữ suốt nhiều năm.
Mối liên hệ giữa bác sĩ Chilton và dì Polly thuộc về quá khứ bị che giấu ấy. Hai người xa cách vì lòng tự ái và tổn thương đã trở thành thói quen. Sự hiện diện của Pollyanna cho cả hai lý do để xem lại thói quen đó. Tai nạn của cô khiến vấn đề trở nên cấp bách: nếu tiếp tục giữ mối bất hòa cũ, một đứa trẻ có thể không nhận được sự giúp đỡ.
Tai nạn đổi chiều người an ủi
Khi Pollyanna bị thương nặng, thói quen thường ngày không còn giúp cô được. Cô khó tìm ra điều đáng vui và sợ hãi trước lời bác sĩ về khả năng đi lại. Đây không phải là một phút yếu lòng nhỏ trong thái độ vốn hoàn hảo. Đó là thử thách trung tâm của truyện. Người từng động viên mọi người giờ cần họ giữ hy vọng thay mình.
Những lời nhắn của người trong thị trấn có ý nghĩa vì chúng cho Pollyanna thấy cuộc đời cô đã tạo nên khác biệt. Cô từng làm bạn với những người cảm thấy mình bị bỏ quên. Giờ họ trở lại với tư cách bạn bè, chứ không phải học trò chờ nghe bài học tiếp theo. Trò chơi trở thành điều cả cộng đồng cùng chia sẻ, không phải màn trình diễn mà một cô bé phải luôn duy trì.
Sự quan tâm của dì Polly cũng hiện rõ hơn. Nỗi sợ cho cháu cho thấy tình thương mà những quy tắc trước kia che khuất. Bà sẵn lòng nhờ bác sĩ Chilton giúp đỡ nghĩa là đặt nhu cầu của Pollyanna lên trên lòng tự ái. Lựa chọn ấy quan trọng với câu chuyện chẳng kém một suy nghĩ vui vẻ nào. Người lớn cũng có trách nhiệm; họ không thể đòi đứa trẻ bị thương giải quyết mọi việc bằng cách cố vui hơn.
Hy vọng cần cả sự chăm sóc và điều trị
Kết thúc truyện có sự giúp đỡ của bác sĩ chuyên khoa, thời gian xa nhà và quá trình vận động trở lại. Pollyanna vui vẻ trong khi được điều trị, chứ niềm vui không thay thế việc chữa trị. Độc giả nên phân biệt rõ hai điều này. Truyện cho nhân vật chính một kết quả hồi phục đầy hy vọng, nhưng không hứa rằng mọi bệnh tật hay chấn thương đều sẽ kết thúc như vậy.
Lá thư cuối cùng vui tươi vì Pollyanna có thể chia sẻ tin tốt với những người giờ đã giống như gia đình. Cuộc hôn nhân của dì Polly và bác sĩ Chilton nối sự hàn gắn trong tình cảm với quá trình hồi phục thể chất. Jimmy cũng có nhà, còn tình bạn trong thị trấn trở nên rõ ràng hơn. Pollyanna không xóa bỏ mọi nỗi buồn trên đời. Cô giúp mọi người để ý đến nhau và đón nhận sự giúp đỡ sẵn có ngay bên cạnh.
Vì sao tác phẩm vẫn có ý nghĩa
Trò chơi tìm điều đáng vui có thể nghe như lời dặn đơn giản rằng hãy vui vẻ, nhưng câu chuyện đặt nó trong một mối quan hệ. Pollyanna học trò chơi từ cha, và truyền lại nó giúp cô giữ gìn một điều hai cha con từng chia sẻ. Sau khi cha mất, trò chơi mang theo cả nỗi đau buồn lẫn lòng biết ơn. Nhờ vậy, sự nhiệt tình của cô có một quá khứ riêng.
Phản ứng của thị trấn cũng dựa vào lòng tốt thiết thực. Pollyanna gọi người đến giúp một người đàn ông bị thương, thăm một phụ nữ đau yếu và tìm nhà cho Jimmy. Những việc ấy không thể chỉ quy về suy nghĩ tích cực. Cuối cùng, người lớn phải dành phòng, thời gian, điều trị và sự chăm sóc lâu dài.
Tai nạn đảo chiều sự giúp đỡ. Pollyanna không thể giữ thái độ thường ngày, nên những người cô từng động viên phải nâng đỡ cô. Lá thư cuối kể về sự tiến triển sau một thời gian dài được chăm sóc, chứ không phải khỏi bệnh nhờ vui vẻ. Hy vọng trong sách mạnh mẽ nhất khi tình bạn có nghĩa là cùng nhau gánh vác, thay vì mong một đứa trẻ luôn vui để làm hài lòng mọi người.
Những ý chính
- Lòng biết ơn đổi cách nhìn. Tìm những điều tốt đẹp có thể giúp tâm trạng nhẹ nhõm hơn.
- Lòng tốt lan tỏa. Sự ấm áp của một người có thể làm cả thị trấn thay đổi.
- Người nghiêm khắc cũng có thể mềm lòng. Dì Polly học cách yêu thương nhờ sự cởi mở của cô bé.
- Hy vọng bị thử thách khi gặp khó khăn. Sau tai nạn, Pollyanna thấy khó mà vui lên.
- Cộng đồng nâng đỡ người từng giúp mình. Thị trấn đáp lại những điều cô đã trao đi.
Bài học có thể rút ra
Bạn có thể thử trò chơi tìm điều đáng vui bằng cách tìm một điều tốt đẹp trong ngày khó khăn, như Pollyanna, và có thể thấy nhờ vậy vấn đề dễ chịu đựng hơn. Câu chuyện cũng cho thấy lòng tốt dành cho những người cô đơn hay cay đắng có thể tạo ra khác biệt thật sự. Nhưng truyện nhắc rằng buồn bã là cảm xúc bình thường, và bạn bè có thể giúp khi ta không tự làm mình vui lên được. Hãy nghĩ cách nâng đỡ những người từng giúp bạn, và nhớ rằng lòng biết ơn chỉ có ích nhất khi chân thành, không gượng ép.
Phê bình và góc nhìn khác
Cuốn tiểu thuyết đưa nhiều vấn đề cá nhân đến một kết thúc ấm áp; việc một số người lớn dịu lại nhanh đến mức nào có thể tạo cảm giác lý tưởng hóa. Sự kiên nhẫn và ý tốt của Pollyanna cũng khiến cô phải gánh nhiều trách nhiệm về cảm xúc hơn mức một đứa trẻ nên có. Độc giả có thể tự hỏi vì sao người lớn cần cô làm gương trước khi họ đáp lại những nhu cầu vốn đã thấy rõ.
Ngôn ngữ tôn giáo và những lần giải thích lặp lại về trò chơi có thể khiến người đọc thấy câu chuyện hơi khăng khăng. Lời nhắc quan trọng nhất của truyện xuất hiện sau tai nạn: Pollyanna không thể ra lệnh cho bản thân phải vui. Cô hồi phục theo một kết quả hư cấu cụ thể. Truyện đề cao sự kiên nhẫn, điều trị và tình bạn đồng hành, nhưng không chứng minh rằng mọi chấn thương hay nỗi buồn đều có thể vượt qua chỉ nhờ thay đổi thái độ.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn sách phù hợp với trẻ từ khoảng tám tuổi, gia đình yêu thích truyện kinh điển nhẹ nhàng và người lớn thích những câu chuyện cảm động. Có thể đọc thành tiếng. Người không thích truyện tình cảm có thể thấy sách hơi ngọt ngào, nhưng nếu cho sách một cơ hội, nhiều người sẽ thấy thông điệp về lòng biết ơn còn đọng lại.
Những điều cần chú ý khi đọc
- Sự quan tâm của Nancy. Cô thường hiểu Pollyanna cần gì trước dì Polly. Những việc nhỏ của Nancy làm ngôi nhà tử tế hơn, dù cô không thể thay đổi các quy tắc.
- Những chuyến thăm, không chỉ lời nói. Pollyanna dành thời gian và sự chú ý cho mọi người. Hãy nghĩ xem việc có một người bạn thường xuyên quay lại góp phần thay đổi họ đến đâu.
- Những phỏng đoán sai. Cô bé không biết hết bí mật của người lớn. Những ý tưởng nhầm lẫn khiến cô hiện lên đúng là một đứa trẻ, chứ không phải người thầy hoàn hảo.
- Nhu cầu có nhà của Jimmy. Đoạn truyện này cần tiền bạc, chỗ ở và cam kết lâu dài. Chỉ lời nói không thể giải quyết được.
- Sự đảo chiều sau tai nạn. Những người từng được an ủi giờ quay lại an ủi cô. Tình bạn có qua có lại.
Câu hỏi để suy ngẫm
- Vì sao Nancy phản ứng khác dì Polly khi nhìn thấy căn gác dành cho Pollyanna?
- Trò chơi gắn với tình yêu Pollyanna dành cho cha như thế nào?
- Ngoài việc trở nên tử tế hơn, ông Pendleton cần làm gì để giúp Jimmy?
- Vì sao việc đôi khi Pollyanna không thể vui lại quan trọng?
- Một người bạn có thể đem lại hy vọng ra sao mà không bảo người đang buồn hay bị thương phải ngừng buồn?
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.