Con người nghĩ thế nào thì thành thế ấy

Tên gốc: As a Man Thinketh

Từ 13 tuổiđọc 7 phútTư tưởng Mớitiểu luận truyền cảm hứng
Tìm mua sách ↓

Trong một tiểu luận ngắn, James Allen lập luận rằng tính cách và hoàn cảnh của một người là kết quả của những suy nghĩ của người ấy, nên bằng cách kiểm soát và làm trong sạch suy nghĩ, bất kỳ ai cũng có thể định hình cuộc sống, sức khỏe và thành công của mình.

Giới thiệu

Con người nghĩ thế nào thì thành thế ấy ra mắt năm 1903, do James Allen, một nhà văn người Anh từng làm thư ký riêng rồi lui về sống yên tĩnh ở một thị trấn ven biển để viết, sáng tác. Nhan đề chịu ảnh hưởng của một câu trong Sách Châm ngôn (Book of Proverbs) của Kinh Thánh, nói về việc một người là chính những gì người ấy nghĩ trong lòng. Cuốn sách rất ngắn, chỉ vài chục trang ở hầu hết các ấn bản, gồm bảy chương ngắn. Lúc đầu nó chỉ đến với một lượng độc giả nhỏ, nhưng dần dần trở thành một tác phẩm kinh điển của truyền thống sách phát triển bản thân, và là nguồn cảm hứng cho các nhà văn sau này. Văn phong điềm tĩnh, trang trọng, gần như giống một bài giảng.

Tóm tắt đầy đủ

1. Suy nghĩ và tính cách

Ý chính: Allen mở đầu với luận điểm rằng một người, đúng theo nghĩa đen, là những gì người ấy nghĩ, và tính cách của người ấy là tổng hợp những suy nghĩ của mình. Cũng như cây mọc lên từ một hạt giống, mọi hành động đều lớn lên từ một hạt giống suy nghĩ ẩn kín, ngay cả những hành động có vẻ tự phát. Nhân quả vận hành chắc chắn trong thế giới của suy nghĩ cũng như trong thế giới vật chất, nên một tính cách cao thượng là kết quả tự nhiên của một nỗ lực lâu dài trong việc suy nghĩ đúng, còn một tính cách thấp hèn đến từ việc nuôi những ý nghĩ thấp kém. Ông nói rằng con người tự tạo nên hoặc tự hủy hoại mình, và rằng ai học được cách quan sát, kiểm soát và thay đổi suy nghĩ của mình thì có thể trở thành người làm chủ tính cách, cuộc đời và vận mệnh của mình.

Trong cuộc sống: Thói quen nghĩ điều tử tế thường biểu hiện thành những hành động tử tế.

2. Ảnh hưởng của suy nghĩ lên hoàn cảnh

Ý chính: Allen ví tâm trí như một khu vườn, có thể được chăm bón hoặc để mọc hoang: nếu không gieo hạt giống hữu ích, hạt cỏ dại vẫn sẽ rơi vào và mọc lên. Ông nói rằng hoàn cảnh của chúng ta không phải ngẫu nhiên mà gắn chặt với trạng thái bên trong của mình, và rằng hoàn cảnh không tạo nên con người mà chỉ phơi bày con người ấy cho chính họ thấy. Một người có thể nghĩ rằng các sự kiện bên ngoài gây ra rắc rối của mình, nhưng Allen nói rằng, về lâu dài, một cuộc đời là kết quả của những suy nghĩ của nó, và muốn đổi hoàn cảnh thì phải đổi tâm trí. Ông đưa ba ví dụ về những người đổ lỗi cho hoàn cảnh: một người nghèo trốn việc và lừa dối chủ, một người giàu khổ sở vì ăn quá nhiều nhưng không chịu bỏ thói ham ăn, và một ông chủ cắt giảm lương công nhân một cách bất công rồi đổ lỗi cho hoàn cảnh khi bị phá sản. Ông cũng nói rằng chúng ta không thể trực tiếp chọn hoàn cảnh của mình, nhưng có thể chọn suy nghĩ của mình, và nhờ vậy gián tiếp định hình hoàn cảnh.

Trong cuộc sống: Một người lúc nào cũng tìm lỗi ở người khác có thể thấy rằng người ta tránh xa mình.

3. Ảnh hưởng của suy nghĩ lên sức khỏe và cơ thể

Ý chính: Allen cho rằng suy nghĩ tác động đến cơ thể. Sợ hãi, lo âu và ác ý, ông nói, có thể làm hại sức khỏe, còn những ý nghĩ bình thản và vui vẻ thì nâng đỡ nó. Ông còn đi xa đến mức gợi ý rằng người nào làm trong sạch suy nghĩ của mình sẽ không còn thèm thức ăn không lành mạnh, và rằng đổi chế độ ăn cũng chẳng giúp ích gì cho người không chịu đổi suy nghĩ. Ông gọi cơ thể là người hầu của tâm trí, và nói rằng một tâm trí trong sạch và thanh thản sẽ có một cơ thể khỏe mạnh. Đây là luận điểm cực đoan nhất của ông, và y học hiện đại không ủng hộ.

Trong cuộc sống: Căng thẳng có thể gây đau đầu hoặc các vấn đề về dạ dày, dù suy nghĩ một mình không gây ra mọi căn bệnh.

4. Suy nghĩ và mục đích sống

Ý chính: Trong một chương về mục đích, Allen nói rằng cho đến khi một người xác định một mục đích trong đời, suy nghĩ của người ấy trôi dạt và dễ rơi vào lo lắng và thất bại. Ông khuyên đặt ra một mục tiêu đáng giá và biến nó thành trung tâm của những suy nghĩ, và dồn mọi năng lượng cho nó. Ngay cả thất bại lặp đi lặp lại, ông nói, cũng xây nên sức mạnh tính cách cho người giữ vững một mục đích. Những ai chưa sẵn sàng cho một mục đích lớn thì ít nhất nên cố gắng làm trọn bổn phận trước mắt, dù nó có vẻ nhỏ bé đến đâu. Ông cũng cảnh báo rằng nghi ngờ và sợ hãi làm đứt đường thẳng của nỗ lực, và ai chế ngự được chúng là đã chế ngự được thất bại.

Trong cuộc sống: Một học sinh có mục tiêu rõ ràng ít bị xao nhãng bởi những trào lưu nhất thời.

5. Vai trò của suy nghĩ trong thành tựu

Ý chính: Tiểu luận khẳng định rằng mọi thành tựu, và mọi thất bại, đều là kết quả của những suy nghĩ của chính một người, nên trách nhiệm cá nhân là trọn vẹn: không ai khác có thể làm cho một người mạnh hay yếu, và không ai ngoài chính mình có thể thay đổi hoàn cảnh của mình. Allen áp dụng điều này ngay cả với kẻ áp bức và người bị áp bức, những người ông mô tả là bạn đồng hành trong sự thiếu hiểu biết. Một người chỉ có thể vươn lên bằng cách nâng suy nghĩ của mình lên, và thành tựu thuộc bất kỳ loại nào cũng đòi hỏi hy sinh: càng muốn đạt được nhiều, càng phải từ bỏ nhiều. Ông thêm rằng những chiến thắng có được nhờ suy nghĩ đúng đắn chỉ có thể giữ được bằng sự cảnh giác, vì nhiều người rơi trở lại thất bại một khi cảm thấy thành công đã chắc chắn.

Trong cuộc sống: Hình dung người mà bạn muốn trở thành có thể định hướng cho những lựa chọn hằng ngày của bạn.

6. Tầm nhìn, lý tưởng và sự thanh thản

Ý chính: Ở những chương cuối, Allen nói về tầm quan trọng của tầm nhìn và lý tưởng, mà ông coi là bản xem trước của những gì ta có thể trở thành. Ông gọi những người mơ mộng là những vị cứu tinh của thế giới, nêu tên Columbus, Copernicus và Đức Phật (Buddha) là những người đã ấp ủ một tầm nhìn rồi biến nó thành hiện thực, và mô tả một thanh niên nghèo mơ về một cuộc sống tốt đẹp hơn, dùng thời gian rảnh để phát triển năng lực của mình, và cuối cùng rời bỏ xưởng làm việc phía sau. Những người nói về may rủi và tình cờ, ông nói, không thấy nỗ lực dài lâu đằng sau thành công của người khác. Chương cuối, về sự thanh thản, ca ngợi sự điềm tĩnh của tâm trí như dấu hiệu của trí tuệ. Một người điềm tĩnh, ông nói, đã học được cách tự làm chủ mình, và được yêu mến, kính trọng. Cuốn sách kết thúc bằng lời kêu gọi giữ tay lái của suy nghĩ trong tay mình và tìm thấy bình yên bên trong.

Trong cuộc sống: Một người bạn điềm tĩnh trong khủng hoảng giúp mọi người khác suy nghĩ sáng suốt.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Con người nghĩ thế nào thì thành thế ấy đã được in đi in lại nhiều lần kể từ khi xuất bản, và là một trong những tác phẩm phát triển bản thân thời kỳ đầu được biết đến nhiều nhất. Vì thuộc phạm vi công cộng (public domain), sách dễ tìm thấy trong nhiều ấn bản. James Allen được coi là người đi tiên phong của phong trào phát triển bản thân, và cuốn sách là nguồn cảm hứng cho nhiều tác giả truyền cảm hứng và phát triển bản thân sau này. Thông điệp rằng suy nghĩ định hình cuộc sống đã có ảnh hưởng lớn trong các sách truyền động lực. Sách vẫn được ưa chuộng như một tác phẩm ngắn và đầy cảm hứng. Dù những luận điểm của nó còn xa mới mang tính khoa học, nó đã khuyến khích nhiều người chịu trách nhiệm về suy nghĩ và thói quen của mình.

Những ý chính

  • Suy nghĩ định hình tính cách. Thói quen bên trong của ta trở thành con người bên ngoài của ta.
  • Ta chọn suy nghĩ, không chọn sự kiện. Ta không thể trực tiếp chọn hoàn cảnh, nhưng có thể chọn suy nghĩ của mình.
  • Một mục đích rõ ràng cho ta phương hướng. Sự tập trung đem lại năng lượng và sự bền bỉ.
  • Ước mơ cần nỗ lực. Tầm nhìn trở thành hiện thực nhờ làm việc.
  • Điềm tĩnh là sức mạnh. Sự thanh thản đến từ tự chủ.

Bài học có thể rút ra

Bạn có thể dùng cuốn sách như một lời nhắc để để ý đến suy nghĩ của mình, và cố thay những suy nghĩ có hại, như oán giận, bằng những suy nghĩ mang tính xây dựng. Đặt một mục tiêu có ý nghĩa với bạn, và nghĩ về nó mỗi ngày. Tập giữ bình tĩnh trong một khoảnh khắc khó khăn, chẳng hạn bằng cách hít thở sâu vài lần. Đồng thời, đừng hiểu các luận điểm một cách máy móc: không phải mọi bất hạnh đều do suy nghĩ của một người gây ra, và bệnh tật cùng nghèo đói có nhiều nguyên nhân. Hãy kết hợp lời khích lệ của cuốn sách với hành động thực tế và những lời khuyên hữu ích.

Phê bình và góc nhìn khác

Các nhà phê bình nói rằng luận điểm của Allen, rằng hoàn cảnh hoàn toàn là kết quả của suy nghĩ, là sai và thiếu tử tế, vì nó bỏ qua các yếu tố xã hội, kinh tế và sinh học, và có thể khiến người ta tự trách mình khi gặp khó khăn. Những nhận định của ông về sức khỏe không được bằng chứng y học ủng hộ. Những người khác lưu ý rằng cuốn sách mơ hồ và nặng tính đạo đức, với rất ít hướng dẫn thực tế về cách thay đổi suy nghĩ. Văn phong trang trọng và cổ điển có thể không hấp dẫn độc giả hiện đại. Một số người cũng nói rằng nó đã mở đường cho những phóng đại của phong trào luật hấp dẫn (law of attraction). Dù vậy, nhiều người đánh giá cao thông điệp điềm tĩnh của nó.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách này dành cho những độc giả muốn có một liều cảm hứng ngắn, mang hơi hướng cổ điển, và quan tâm đến lịch sử của dòng sách phát triển bản thân. Có thể đọc xong trong chưa đến một giờ, và sách thuộc phạm vi công cộng. Ai thích một cách tiếp cận dựa trên bằng chứng đối với suy nghĩ và tâm trạng có thể đọc các sách hiện đại về liệu pháp nhận thức.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Bí mật

Rhonda Byrne

Rhonda Byrne trình bày "luật hấp dẫn" (law of attraction), tuyên bố rằng suy nghĩ và cảm xúc thu hút những sự việc tương ứng, nên chỉ cần tập trung vào điều mình muốn và tin rằng mình sẽ nhận được, bạn có thể có được sự giàu có, sức khỏe và hạnh phúc.

🌱 Phát triển bản thân

Sức mạnh của tư duy tích cực

Norman Vincent Peale

Mục sư Norman Vincent Peale dạy rằng đức tin, thái độ tràn đầy hy vọng cùng việc thực hành suy nghĩ tích cực và cầu nguyện có thể giúp con người vượt qua sợ hãi, lo âu và thất bại, để sống tự tin và hiệu quả hơn.

🌱 Phát triển bản thân

Nghĩ giàu và làm giàu

Napoleon Hill

Napoleon Hill khẳng định rằng giàu có và thành công bắt đầu từ một khát khao cháy bỏng, niềm tin vững chắc và hành động bền bỉ, và ông trình bày mười ba nguyên tắc mà theo ông được chắt lọc từ thói quen của những người thành đạt.

🌱 Phát triển bản thân

Suy tưởng

Marcus Aurelius

Cuốn sổ tay riêng của một hoàng đế La Mã, trong đó ông mỗi ngày tự nhắc mình chấp nhận những điều không thể kiểm soát, hành xử công bằng và tử tế, và nhớ rằng đời người ngắn ngủi.

🕊️ Triết học & tôn giáo

Tâm hồn không ràng buộc

Michael A. Singer

Michael Singer dạy rằng chúng ta không phải là tiếng lải nhải không ngừng trong đầu mà là sự nhận biết đang quan sát nó, và rằng bằng cách lùi lại một bước và buông bỏ những khối cảm xúc đã tích tụ bên trong, ta có thể tìm thấy một sự tự do và bình an nội tâm không phụ thuộc vào hoàn cảnh.

🌱 Phát triển bản thân

Thay đổi tí hon, hiệu quả bất ngờ

James Clear

Những thay đổi lớn trong cuộc sống không đến từ những bước nhảy vọt khổng lồ mà từ những thói quen nhỏ lặp lại mỗi ngày, và bạn có thể xây dựng thói quen tốt (cũng như bỏ thói quen xấu) bằng cách thiết kế cuộc sống sao cho những lựa chọn đúng trở nên rõ ràng, hấp dẫn, dễ làm và mang lại sự hài lòng.

🌱 Phát triển bản thân

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →