Tự thú

Tên gốc: Confessiones

Từ 13 tuổiđọc 6 phúttự truyệnthần họctriết học
Lưu ý nội dung tác giả suy ngẫm về những mối quan hệ tình ái và cuộc vật lộn đạo đức thời trẻ của mình; không mô tả chi tiết
Tìm mua sách ↓

Augustine, một giám mục ở vùng Bắc Phi thời La Mã, kể lại tuổi trẻ bất an và quá trình trở lại với Kitô giáo của mình, trong một lời cầu nguyện dài gửi lên Thiên Chúa, đồng thời cũng là một cuộc tìm hiểu sâu về trí nhớ, thời gian và trái tim con người.

Giới thiệu

Tự thú được Augustine ở thành Hippo, một trong những nhà tư tưởng Kitô giáo có ảnh hưởng nhất, viết vào khoảng năm 400. Ông sinh năm 354 ở Bắc Phi, trở thành thầy dạy thuật hùng biện, rồi sau này làm giám mục của thành phố Hippo. Cuốn sách có mười ba phần. Chín phần đầu kể về cuộc đời ông cho đến khi ông trở lại đạo và mẹ ông qua đời. Bốn phần cuối chuyển sang các câu hỏi triết học và thần học. Xuyên suốt tác phẩm, Augustine nói chuyện với Thiên Chúa chứ không chỉ với độc giả, và từ “confession” ở đây có hai nghĩa: thú nhận lỗi lầm và ngợi ca Thiên Chúa. Tác phẩm thường được gọi là cuốn tự truyện đầu tiên của truyền thống phương Tây.

Tóm tắt đầy đủ

1. Một đứa trẻ bất an

Ý chính: Augustine kể về tuổi thơ của mình ở thị trấn nhỏ Thagaste thuộc Bắc Phi, là con của một người cha theo tín ngưỡng ngoại giáo (pagan) và một người mẹ Kitô hữu sùng đạo tên là Monica. Ông nhớ mình từng là một cậu bé thông minh nhưng bướng bỉnh, không thích đi học và bị đánh vì chuyện đó. Ông nhắc đến những lỗi đầu đời của mình, nghe có vẻ nhỏ nhưng lại bộc lộ bản tính. Ông nhấn mạnh rằng ngay cả một đứa bé sơ sinh cũng ích kỷ, và dùng những ký ức này để hỏi cái ác đi vào đời người bằng cách nào.

Trong cuộc sống: Nhìn lại tuổi thơ của chính mình, bạn có thể thấy những thói quen và ham muốn đã bắt đầu hình thành sớm đến thế nào.

2. Cây lê

Ý chính: Một trong những đoạn nổi tiếng nhất là chuyện ăn trộm lê khi Augustine mười sáu tuổi. Ông cùng vài người bạn hái trộm cây lê của hàng xóm dù không đói, rồi ném phần lớn số quả cho lợn. Augustine phân tích vì sao mình làm vậy, và kết luận rằng ông thích chính việc làm điều sai trái, cùng với sự đồng hành của những người cùng làm. Ông dùng sự việc này để suy ngẫm về sức hút kỳ lạ của điều xấu, và về việc áp lực từ bạn bè có thể khiến ta làm những điều mình không thật sự muốn.

Trong cuộc sống: Một người tham gia trò đùa chỉ vì bạn bè làm vậy, sau này có thể tự hỏi vì sao mình đã làm thế.

3. Theo đuổi thành công và trí tuệ

Ý chính: Augustine đến Carthage để học, ở đó ông buông theo những thú vui, có một người bạn đời và một cậu con trai tên Adeodatus, rồi say mê triết học sau khi đọc cuốn Hortensius của Cicero. Ông gia nhập một nhóm tôn giáo gọi là Mani giáo (Manichaeans), nhóm này đưa ra một lời giải cho vấn đề cái ác, và ông ở lại khoảng chín năm. Dần dần, ông thấy không còn hài lòng với giáo lý của họ. Ông chuyển đến Rome rồi đến Milan, tìm một sự nghiệp dạy thuật hùng biện.

Trong cuộc sống: Một người có thể dành nhiều năm trong một nhóm hay một con đường nào đó, rồi mới nhận ra nó không trả lời được những câu hỏi sâu thẳm nhất của mình.

4. Ambrose, sự hoài nghi và hành trình tìm chân lý

Ý chính: Ở Milan, Augustine nghe các bài giảng của giám mục Ambrose, và ấn tượng với tài hùng biện cũng như cách đọc Kinh Thánh đầy thông minh của ông ấy. Ông cũng đọc các tác phẩm của những triết gia theo trường phái Plato, giúp ông hình dung Thiên Chúa là đấng thuộc về tinh thần, và cái ác là sự thiếu vắng điều thiện chứ không phải một thực thể. Mẹ ông đến ở cùng ông và cầu nguyện cho ông trở lại đạo. Augustine cảm thấy giằng xé giữa những ham muốn của mình, trong đó có tham vọng và các mối quan hệ, và nhận thức ngày càng rõ về chân lý.

Trong cuộc sống: Đôi khi một ý tưởng mới không làm ta thay đổi ngay, nhưng khiến ta không thể quay về lối nghĩ cũ được nữa.

5. Khu vườn ở Milan

Ý chính: Bước ngoặt đến trong một khu vườn ở Milan, nơi Augustine, đang quằn quại vì ý chí bị chia đôi, nghe thấy giọng một đứa trẻ như đang ngân nga một câu mà ông hiểu là “hãy cầm lên và đọc”. Ông cầm lên một cuốn thư tín của sứ đồ Phao-lô (Paul) và đọc một đoạn bảo ông hãy gác bỏ việc buông thả bản thân và đi theo Chúa Kitô. Ông kể rằng ngay lúc đó, mọi nghi ngờ tan biến. Vài tháng sau, ông được rửa tội ở Milan cùng với con trai Adeodatus và người bạn Alypius.

Trong cuộc sống: Một sự thay đổi trong cuộc đời có thể đến sau nhiều năm giằng co bên trong, vào một khoảnh khắc mà nhìn từ bên ngoài thì có vẻ nhỏ bé.

6. Monica và những câu hỏi về trí nhớ và thời gian

Ý chính: Trên đường trở về châu Phi, mẹ của Augustine mất ở Ostia, hải cảng gần Rome. Ông viết về đức tin của bà và cuộc trò chuyện cuối cùng của hai mẹ con, khi họ thoáng nhìn thấy điều vĩnh cửu. Trong bốn quyển cuối, Augustine rời quá khứ để nói về hiện tại của mình và những vấn đề triết học. Ông khám phá trí nhớ, mà ông ví như một kho chứa rộng lớn, nơi tâm trí giữ lại các trải nghiệm của mình. Ông hỏi thời gian là gì, một câu hỏi mà ông nói rằng mình hiểu cho đến khi có người bảo ông giải thích. Ông kết thúc bằng một suy niệm về sự sáng tạo và sự an nghỉ, qua việc đọc những chương mở đầu của sách Sáng thế (Genesis).

Trong cuộc sống: Hỏi “Thời gian là gì?” hoặc “Tôi nhớ lại bằng cách nào?” có thể khiến một điều quen thuộc bỗng trở nên bí ẩn.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Tự thú là một trong những cuốn sách vĩ đại của văn học phương Tây. Nó định hình tư tưởng Kitô giáo qua nhiều thế kỷ và ảnh hưởng đến các nhà văn, nhà triết học từ thời Trung cổ đến thời hiện đại. Ý niệm về đời sống nội tâm, nơi một người xem xét động cơ của chính mình, mang ơn rất nhiều từ tấm gương của Augustine. Các phân tích của ông về trí nhớ, thời gian và ý chí đã được các triết gia nghiên cứu, và nhận định của ông rằng trái tim con người không yên cho đến khi nghỉ yên nơi Thiên Chúa là một trong những câu được trích dẫn nhiều nhất trong văn chương tôn giáo. Với độc giả thuộc bất kỳ tín ngưỡng nào, đây là một bức chân dung tự họa hiếm có và trung thực từ thời hậu kỳ cổ đại.

Những ý chính

  • Tự xem xét bản thân là điều quý giá. Suy ngẫm thành thật giúp ta thấy động cơ và khuyết điểm của mình.
  • Ham muốn có thể kéo ta về nhiều hướng. Xung đột nội tâm là một phần của đời người.
  • Áp lực từ bạn bè có thể dẫn ta đi lạc. Chuyện ăn trộm lê cho thấy điều này.
  • Trí nhớ và thời gian là những điều bí ẩn. Những thứ quen thuộc có thể gợi lên những câu hỏi sâu xa.
  • Tìm kiếm có thể kết thúc trong sự bình yên. Với Augustine, đức tin đã trả lời nỗi bất an của ông.

Bài học có thể rút ra

Bạn không cần chia sẻ niềm tin của Augustine mới được hưởng lợi từ việc thành thật tự xem xét bản thân. Hãy thử viết về một lần bạn làm điều mà mình không giải thích được, và tự hỏi lúc đó mình muốn gì. Hãy để ý ảnh hưởng của bạn bè lên các lựa chọn của bạn. Hãy kiên nhẫn với những cuộc tìm kiếm ý nghĩa kéo dài, và với việc sự thay đổi có thể đến chậm rồi bỗng đến thật nhanh. Và hãy để tâm đến những người cầu nguyện, hy vọng và quan tâm đến bạn, như Monica đã làm cho con trai mình. Đọc một cuốn tự truyện tâm linh vĩ đại cũng có thể giúp bạn nhìn hành trình của chính mình trong một bối cảnh rộng hơn.

Phê bình và góc nhìn khác

Một số độc giả cho rằng cách Augustine kể về tội lỗi của mình, kể cả các mối quan hệ tình ái, là phóng đại hoặc quá khắt khe, và chỉ trích thái độ của ông đối với tình dục và thân xác, vốn ảnh hưởng đến giáo huấn Kitô giáo về sau theo cách mà nhiều người cho là không lành mạnh. Các nhà sử học lưu ý rằng cuốn sách không phải một cuốn hồi ký trung lập, mà là tác phẩm chịu ảnh hưởng của thần học về sau của ông, và có thể phản ánh một trí nhớ có chọn lọc. Các nhà triết học có thể thấy những quyển sau khó hiểu hoặc mang tính suy đoán. Những người khác đã đặt câu hỏi về giáo huấn của ông về tội tổ tông (original sin) và thuyết tiền định (predestination). Tác phẩm nên được đọc vừa như văn chương vừa như một tư liệu lịch sử.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách này dành cho những độc giả quan tâm đến tôn giáo, triết học và lịch sử tư tưởng, và cho bất kỳ ai thích một cái nhìn thẳng thắn vào đời sống nội tâm của một con người. Văn bản dài, và một số quyển sau khá đòi hỏi người đọc. Nhiều người bắt đầu với chín quyển đầu, và các bản dịch hiện đại giúp việc đọc dễ tiếp cận hơn.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Suy tưởng

Marcus Aurelius

Cuốn sổ tay riêng của một hoàng đế La Mã, trong đó ông mỗi ngày tự nhắc mình chấp nhận những điều không thể kiểm soát, hành xử công bằng và tử tế, và nhớ rằng đời người ngắn ngủi.

🕊️ Triết học & tôn giáo

Cơ Đốc giáo thuần túy

C. S. Lewis

C. S. Lewis, tác giả của loạt truyện Narnia, giải thích và bênh vực những niềm tin trung tâm mà hầu hết người theo Kitô giáo cùng chia sẻ, bằng lý lẽ, ngôn ngữ giản dị và những ví dụ sinh động.

🕊️ Triết học & tôn giáo

Socrates tự bào chữa

Plato

Bản ghi lại của Plato về bài phát biểu Socrates đọc khi bị đưa ra xét xử ở Athens năm 399 TCN cho thấy một triết gia không chịu thôi đặt câu hỏi, dù điều đó phải trả giá bằng mạng sống.

🕊️ Triết học & tôn giáo

Binh pháp Tôn Tử

Tôn Tử

Chiến thắng lớn nhất là chiến thắng giành được mà không cần đánh, nhờ lập kế hoạch cẩn thận, hiểu rõ cả mình lẫn đối phương, và biết dùng mưu mẹo, sự linh hoạt và thời điểm.

🕊️ Triết học & tôn giáo

Đạo đức kinh

Lão Tử

Sự khôn ngoan sâu sắc nhất là sống hài hòa với Đạo (Tao), con đường tự nhiên của vũ trụ, bằng cách sống khiêm tốn, hiền hòa, giản dị và hành động mà không gượng ép.

🕊️ Triết học & tôn giáo

Luận ngữ

Khổng Tử

Một cuộc sống tốt đẹp và một xã hội tốt đẹp được xây dựng trên phẩm hạnh của mỗi người: biết yêu thương, tôn trọng và trung thực, không ngừng học hỏi, hiếu kính với gia đình, và dẫn dắt người khác bằng tấm gương chứ không bằng sức ép.

🕊️ Triết học & tôn giáo

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →