Quẳng gánh lo đi và vui sống
Tên gốc: How to Stop Worrying and Start Living
Dale Carnegie gom những nguyên tắc thực tế và các câu chuyện có thật để cho thấy rằng ta có thể bớt lo âu bằng cách sống trọn từng ngày (day-tight compartments), đối diện với điều tồi tệ nhất, phân tích vấn đề một cách bình tĩnh, giữ mình bận rộn và nuôi dưỡng một tâm hồn bình yên, biết ơn.
Giới thiệu
Quẳng gánh lo đi và vui sống ra mắt năm 1948, do Dale Carnegie, tác giả của How to Win Friends and Influence People, viết. Carnegie điều hành các khóa học nổi tiếng về nói trước công chúng và quan hệ giữa người với người. Ông nhận ra rằng lo âu là một trong những vấn đề lớn nhất của các học viên trưởng thành, mà ông lại không tìm được giáo trình nào phù hợp về chủ đề này. Ông mất nhiều năm chuẩn bị: đọc những gì các triết gia và người viết tiểu sử đã nói về nỗi lo, phỏng vấn nhiều người nổi tiếng, và biến chính các lớp học của mình thành thứ ông gọi là phòng thí nghiệm để chiến thắng lo âu. Sách có mười phần, gồm những chương ngắn, và kết thúc bằng một tập hợp các câu chuyện có thật mang tên “How I Conquered Worry” (Tôi đã chiến thắng nỗi lo như thế nào). Văn phong của ông giản dị, ấm áp và thẳng thắn, và cuốn sách đã trở thành sách bán chạy.
Tóm tắt đầy đủ
1. Sống trọn từng ngày
Ý chính: Lời khuyên đầu tiên là sống trong những “ngăn kín từng ngày” (day-tight compartments), mượn từ bác sĩ Sir William Osler, người đã mô tả điều này với sinh viên Yale bằng hình ảnh một con tàu viễn dương có các khoang có thể đóng kín với nhau. Osler cho rằng nhờ thói quen này mà ông thành công. Carnegie nói rằng ta nên đóng cửa với quá khứ và tương lai, và sống trong ngày hôm nay. Ông nhấn mạnh rằng điều này không có nghĩa là bỏ mặc ngày mai: cách chuẩn bị tốt nhất cho tương lai là làm việc của hôm nay thật tốt.
Trong cuộc sống: Thay vì sợ hãi tất cả các kỳ thi trong học kỳ, bạn chỉ tập trung vào việc học của ngày mai.
2. Một công thức kỳ diệu để giải quyết những tình huống lo âu
Ý chính: Carnegie đưa ra một phương pháp ba bước, mà ông cho là của kỹ sư Willis Carrier, người đã mở đầu ngành điều hòa không khí. Thứ nhất, hãy tự hỏi một cách thành thật rằng kết quả tồi tệ nhất có thể xảy ra là gì. Thứ hai, hãy chuẩn bị tinh thần chấp nhận nó nếu buộc phải thế. Thứ ba, hãy bình tĩnh tìm cách làm cho tình huống tồi tệ nhất ấy bớt xấu đi. Ông nói rằng một khi đã chấp nhận điều tồi tệ nhất, bạn sẽ thư giãn và có sức lực để tìm giải pháp. Phương pháp này xua đi sự mơ hồ của nỗi lo và mang lại sự rõ ràng.
Trong cuộc sống: Hình dung kết quả tồi tệ nhất của một bài kiểm tra, kèm một kế hoạch để đối phó, có thể làm bớt nỗi sợ.
3. Lo âu làm gì với chúng ta, và cách phân tích vấn đề
Ý chính: Tác giả dẫn lời các bác sĩ cho rằng lo âu có thể góp phần gây ra các bệnh về thể chất như loét dạ dày, bệnh tim và huyết áp cao, và ông cảnh báo rằng những người làm kinh doanh không biết chống lại nỗi lo có thể phải trả giá bằng sức khỏe. Sau đó ông đưa ra cách phân tích một nỗi lo theo ba bước: thu thập dữ kiện, cân nhắc chúng, rồi đi đến quyết định và hành động theo quyết định ấy. Ông nói rằng nhiều nỗi lo đến từ sự rối rắm và từ việc cố quyết định khi chưa có đủ dữ kiện, và ông gợi ý hãy viết ra vấn đề là gì, nguyên nhân là gì, có những giải pháp nào và giải pháp nào tốt nhất.
Trong cuộc sống: Viết ra vấn đề của bạn và những việc bạn có thể làm sẽ khiến nó trông nhỏ đi.
4. Cách bỏ thói quen lo âu
Ý chính: Carnegie nói rằng giữ mình bận rộn là một cách mạnh mẽ để đẩy lo âu đi, vì tâm trí không thể tập trung vào hai việc cùng lúc, và một hoạt động cuốn hút sẽ đẩy nỗi lo ra ngoài. Ông khuyên đừng để những chuyện phiền nhỏ phá hỏng niềm vui của mình, hãy dùng quy luật xác suất (law of averages) bằng cách tự hỏi khả năng điều mình sợ xảy ra thật sự là bao nhiêu, và hãy hợp tác với điều không thể tránh khỏi. Ông gợi ý đặt một “giới hạn cắt lỗ” (stop-loss) cho mức lo âu mà một việc xứng đáng nhận, một ý ông mượn từ cách các nhà đầu tư giới hạn khoản lỗ của mình. Ông cũng thúc giục người đọc buông bỏ quá khứ, bằng hình ảnh việc cố cưa mùn cưa.
Trong cuộc sống: Khi một sự việc đáng sợ rất khó xảy ra, nhớ đến xác suất có thể giúp bạn bình tâm.
5. Nuôi dưỡng thái độ tinh thần mang lại bình yên
Ý chính: Một phần khác bàn về thái độ sống. Carnegie nói rằng bài học quan trọng nhất ông rút ra là sức mạnh của suy nghĩ, và ta có thể lấp đầy tâm trí bằng những ý nghĩ về bình yên, can đảm, sức khỏe và hy vọng. Ông khuyên đừng tìm cách trả thù kẻ thù, vì sự oán giận làm hại chính ta, và hãy lường trước sự vô ơn để không bị tổn thương vì nó. Ông gợi ý hãy đếm những điều may mắn thay vì đếm rắc rối, và hãy là chính mình, không bắt chước người khác. Ông cũng có lời khuyên rằng khi cuộc đời đưa cho bạn một quả chanh, hãy thử làm thành nước chanh.
Trong cuộc sống: Viết ra ba điều bạn biết ơn có thể thay đổi tâm trạng của bạn.
6. Cầu nguyện, chỉ trích, mệt mỏi và công việc
Ý chính: Một phần kể về cách cha mẹ ông, những người làm nông ở Missouri, đối phó với nợ nần và vận rủi, và lập luận rằng đức tin tôn giáo và lời cầu nguyện có thể đem lại bình yên, kể cả cho những người hoài nghi. Về chuyện bị chỉ trích, ông khuyên rằng lời chỉ trích bất công thường là một lời khen trá hình, vì không ai đá một con chó đã chết, và rằng bạn nên làm hết sức mình, rồi che một chiếc ô cũ để cơn mưa chỉ trích trôi đi. Về sự mệt mỏi, ông gợi ý hãy nghỉ ngơi trước khi thấy mệt và thư giãn trong lúc làm việc. Các phần sau bàn về việc chọn công việc mà bạn sẽ thấy thích và việc giảm bớt nỗi lo về tiền bạc, và cuốn sách kết thúc bằng những câu chuyện có thật của nhiều người về cách họ chiến thắng nỗi lo.
Trong cuộc sống: Nghỉ một lát trước khi thấy kiệt sức giúp bạn giữ được năng lượng.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Quẳng gánh lo đi và vui sống đã bán rất chạy kể từ khi ra mắt năm 1948 và được xem là một tác phẩm kinh điển của dòng sách phát triển bản thân, giữ một vị trí lâu dài bên cạnh những cuốn khác của Carnegie. Sách đem những lời khuyên thực tế về lo âu đến với độc giả bình thường từ nhiều thập kỷ trước khi có liệu pháp nhận thức hiện đại, và những lời khuyên của sách, như đối diện với điều tồi tệ nhất, tập trung vào hôm nay và giữ mình bận rộn, báo trước các kỹ thuật mà các nhà tâm lý học dùng ngày nay. Những câu chuyện về người thật khiến cuốn sách sinh động và trấn an người đọc. Sách vẫn được đọc rộng rãi và thường được giới thiệu cho những ai đang vật lộn với căng thẳng và nỗi sợ. Giọng văn giản dị, nhân hậu là một phần sức hút của sách.
Những ý chính
- Sống từng ngày một. Hãy đóng cửa với quá khứ và tương lai.
- Đối diện với điều tồi tệ nhất. Chấp nhận nó, rồi tìm cách làm cho nó bớt xấu đi.
- Phân tích rồi hành động. Dữ kiện rõ ràng làm giảm lo âu.
- Giữ mình bận rộn. Hoạt động đẩy lo âu đi.
- Nuôi dưỡng sự bình yên trong tâm. Lòng biết ơn và sự tha thứ bảo vệ chúng ta.
Bài học có thể rút ra
Bạn có thể dùng công thức này vào lần tới khi thấy lo: viết ra điều tồi tệ nhất có thể xảy ra, nghĩ xem mình sẽ xử lý nó thế nào, và lập kế hoạch để cải thiện tình hình. Hãy tập trung vào những gì bạn có thể làm hôm nay. Giữ mình bận rộn với một việc hữu ích, chẳng hạn đi dạo hoặc theo đuổi một sở thích. Hãy để ý xem nỗi lo của bạn có phải về điều bạn thay đổi được hay không, và nếu không, hãy tập buông bỏ. Buổi tối, hãy đếm những điều may mắn của mình. Nếu lo âu nghiêm trọng hoặc kéo dài, xin hãy nói chuyện với bác sĩ hoặc chuyên viên tư vấn, vì một cuốn sách không thể thay thế sự giúp đỡ chuyên môn.
Phê bình và góc nhìn khác
Một số nhà phê bình cho rằng lời khuyên của sách đơn giản, đôi khi quá đơn giản, và với các rối loạn lo âu nghiêm trọng thì những mẹo thực tế thôi là chưa đủ, cần có sự giúp đỡ về y tế và tâm lý. Những người khác lưu ý rằng các câu chuyện đã cũ và mang tính giai thoại, phần lớn nói về các doanh nhân Mỹ giữa thế kỷ hai mươi, dù Carnegie nói rằng ông nêu tên những người có thật. Một số người cho rằng sắc thái tôn giáo và ý tưởng cứ giữ mình bận rộn có thể không hợp với tất cả mọi người. Vài người nói rằng sách có thể có vẻ xem nhẹ những vấn đề có thật. Dù vậy, nhiều độc giả thấy cách tiếp cận này giúp họ bình tâm.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn sách này dành cho bất kỳ ai vật lộn với nỗi lo thường ngày và muốn có những mẹo thực tế, dễ làm, kể cả các bạn thiếu niên lớn tuổi. Sách giản dị, nhân hậu và dễ đọc. Những ai có rối loạn lo âu nên tìm đến sự chăm sóc chuyên môn, và có thể kết hợp cuốn sách với liệu pháp trị liệu.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Đắc nhân tâm
Dale Carnegie
Con người bị chi phối bởi cảm xúc và khao khát được cảm thấy mình quan trọng, nên cách để hòa hợp với họ, và thuyết phục họ theo quan điểm của bạn, là thôi chỉ trích, thể hiện sự quan tâm và trân trọng chân thành, và nhìn sự việc từ phía họ.
🌱 Phát triển bản thânSức mạnh của tư duy tích cực
Norman Vincent Peale
Mục sư Norman Vincent Peale dạy rằng đức tin, thái độ tràn đầy hy vọng cùng việc thực hành suy nghĩ tích cực và cầu nguyện có thể giúp con người vượt qua sợ hãi, lo âu và thất bại, để sống tự tin và hiệu quả hơn.
🌱 Phát triển bản thânĐừng để trầm cảm tấn công bạn
David D. Burns
Bác sĩ tâm thần David Burns đưa liệu pháp nhận thức đến với công chúng, dạy rằng trầm cảm và lo âu bị thúc đẩy bởi những suy nghĩ méo mó, và chỉ cho người đọc cách nhận ra và thách thức chúng để cảm thấy khá hơn.
🧩 Tâm trí & tâm lý họcSuy tưởng
Marcus Aurelius
Cuốn sổ tay riêng của một hoàng đế La Mã, trong đó ông mỗi ngày tự nhắc mình chấp nhận những điều không thể kiểm soát, hành xử công bằng và tử tế, và nhớ rằng đời người ngắn ngủi.
🕊️ Triết học & tôn giáoHọc cách lạc quan
Martin Seligman
Nhà tâm lý học Martin Seligman cho thấy cách ta tự giải thích những điều xấu xảy ra, một cách lạc quan hay bi quan, định hình sức khỏe, thành công và hạnh phúc của ta, và những người bi quan có thể học cách nghĩ giống người lạc quan hơn nhờ một kỹ năng tự phản biện những ý nghĩ của mình.
🌱 Phát triển bản thânThay đổi tí hon, hiệu quả bất ngờ
James Clear
Những thay đổi lớn trong cuộc sống không đến từ những bước nhảy vọt khổng lồ mà từ những thói quen nhỏ lặp lại mỗi ngày, và bạn có thể xây dựng thói quen tốt (cũng như bỏ thói quen xấu) bằng cách thiết kế cuộc sống sao cho những lựa chọn đúng trở nên rõ ràng, hấp dẫn, dễ làm và mang lại sự hài lòng.
🌱 Phát triển bản thânMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.