Hector Garcia và Francesc Miralles tìm hiểu khái niệm ikigai của người Nhật, tức lý do để thức dậy mỗi sáng, và giới thiệu những thói quen của những người sống thọ ở Okinawa có thể mang lại ý nghĩa sống và hạnh phúc.
Giới thiệu
Ikigai do Hector Garcia, một kỹ sư người Tây Ban Nha từng sống ở Nhật Bản, và Francesc Miralles, một nhà văn Tây Ban Nha, cùng viết, và được xuất bản lần đầu bằng tiếng Tây Ban Nha vào năm 2016. Ikigai là một từ tiếng Nhật thường được dịch là “lý do để tồn tại”, hay điều khiến cuộc sống đáng sống. Hai tác giả đã đến Ogimi, một ngôi làng ở Okinawa nổi tiếng vì dân làng sống thọ, và phỏng vấn những người cao tuổi về cuộc sống và thói quen của họ. Họ kết hợp những câu chuyện này với các ý tưởng từ tâm lý học, như liệu pháp ý nghĩa (logotherapy) của Viktor Frankl, và với các nghiên cứu về ăn uống, vận động và căng thẳng. Cuốn sách ngắn, dễ đọc và đã trở thành sách bán chạy trên toàn thế giới.
Tóm tắt đầy đủ
1. Ikigai là gì?
Ý chính: Các tác giả giải thích rằng ikigai là ý niệm cho rằng mỗi người đều có một mục đích đem lại ý nghĩa và niềm vui cho cuộc sống, thường nằm ở chỗ giao nhau giữa điều bạn yêu thích, điều bạn làm giỏi, điều thế giới cần và điều bạn có thể được trả tiền để làm. Họ trình bày ý này bằng một sơ đồ nổi tiếng gồm bốn vòng tròn chồng lên nhau. Họ nói thêm rằng ikigai không nhất thiết phải là điều gì lớn lao; nó có thể nhỏ bé, như chăm sóc khu vườn, trông cháu hay làm một món đồ thủ công. Có được ikigai gắn liền với sức khỏe tinh thần và cảm giác sống tốt.
Trong cuộc sống: Một người ngày nào cũng mong được dạy một lớp học, nấu ăn cho gia đình hay giúp đỡ hàng xóm là đã tìm thấy một dạng ikigai.
2. Bí quyết của Okinawa
Ý chính: Okinawa là một trong những nơi có nhiều người sống từ một trăm tuổi trở lên nhất. Các tác giả mô tả cộng đồng ở Ogimi, nơi người cao tuổi vẫn năng động, tiếp tục làm vườn, tham gia các nhóm sinh hoạt xã hội và có cái nhìn tích cực về cuộc sống. Họ cho biết người dân ở đó hiếm khi nghỉ hưu theo kiểu phương Tây mà tiếp tục làm những việc mình yêu thích. Lối sống của họ gồm chế độ ăn nhiều rau, đậu phụ và cá, cùng thói quen ngừng ăn khi no khoảng tám mươi phần trăm, gọi là hara hachi bu.
Trong cuộc sống: Ăn chậm và dừng lại trước khi cảm thấy quá no có thể là một cách đơn giản để làm theo thói quen này.
3. Luôn năng động, hòa nhập và gắn kết
Ý chính: Cuốn sách nhấn mạnh tầm quan trọng của các mối quan hệ xã hội, như moai, những nhóm bạn nhỏ nâng đỡ lẫn nhau trong truyền thống Okinawa. Các nhóm này gặp nhau thường xuyên để cùng sinh hoạt và giúp đỡ lẫn nhau. Các tác giả cho rằng có bạn bè, được cười và cùng nhau ăn uống góp phần vào tuổi thọ. Họ cũng nhấn mạnh việc vận động nhẹ nhàng hằng ngày, như đi bộ, làm vườn và giãn cơ, thay vì tập luyện cường độ cao.
Trong cuộc sống: Tham gia một câu lạc bộ, một nhóm đi bộ hay một bữa cơm gia đình đều đặn mang lại kiểu gắn kết mà cuốn sách khuyên.
4. Trạng thái đắm chìm và làm điều mình yêu thích
Ý chính: Các tác giả dựa vào khái niệm của Mihaly Csikszentmihalyi về trạng thái đắm chìm trọn vẹn vào một hoạt động (flow), mà theo họ thường gắn với ikigai. Họ khuyến khích người đọc tìm những hoạt động vừa đủ thử thách và cho cảm giác mình đang tiến bộ. Họ cũng bàn về liệu pháp ý nghĩa của Frankl, ý tưởng cho rằng tìm được ý nghĩa giúp con người chịu đựng đau khổ, và nêu những ví dụ về những người đã vượt qua nghịch cảnh nhờ tập trung vào một mục đích.
Trong cuộc sống: Dành thời gian cho một sở thích khiến bạn say mê hoàn toàn có thể là manh mối về ikigai của chính bạn.
5. Khả năng phục hồi, tâm thế và cách đối phó với căng thẳng
Ý chính: Ở các chương sau, các tác giả bàn về cách đối phó với trở ngại, dựa trên ý tưởng về khả năng đứng dậy sau khó khăn (resilience) và khái niệm wabi-sabi của người Nhật, tức biết trân trọng vẻ không hoàn hảo. Họ gợi ý nên xem khó khăn là cơ hội để trưởng thành, thực hành chánh niệm (mindfulness) và đừng lo lắng quá mức. Họ khuyên giữ một thái độ bình tĩnh, linh hoạt, để căng thẳng trở thành một thử thách cần xử lý chứ không phải mối đe dọa. Họ chỉ ra rằng nhiều người cao tuổi mà họ gặp đều thanh thản, lạc quan và sẵn sàng bật cười.
Trong cuộc sống: Nhìn một vấn đề như một điều có thể rút ra bài học có thể làm vơi bớt lo âu.
6. Tìm ikigai của riêng bạn
Ý chính: Những chương cuối hướng dẫn người đọc tìm ikigai của chính mình. Các tác giả gợi ý đặt những câu hỏi như bạn thích làm gì, bạn giỏi điều gì, điều gì tiếp thêm năng lượng cho bạn và bạn sẽ làm gì kể cả khi không ai trả tiền. Họ khuyến khích thử nhiều hoạt động khác nhau và kiên nhẫn. Họ tóm tắt mười “quy tắc của ikigai”, chẳng hạn luôn năng động, không lo lắng, lạc quan, ở bên những người bạn tốt và sống ở hiện tại.
Trong cuộc sống: Mỗi tháng thử một hoạt động mới, như một lớp học hay công việc tình nguyện, là một cách thiết thực để khám phá điều gì khiến bạn hào hứng.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Ikigai trở thành sách bán chạy trên toàn thế giới, bán được hàng triệu bản bằng hàng chục thứ tiếng, và góp phần làm khái niệm ikigai được biết đến bên ngoài Nhật Bản. Cuốn sách đã góp phần làm tăng sự quan tâm đến ý nghĩa sống và sức khỏe tinh thần, đồng thời khuyến khích nhiều độc giả suy nghĩ xem điều gì làm cuộc sống của mình có ý nghĩa và cách xây dựng những thói quen lành mạnh hơn.
Ý niệm ikigai hiện được bàn đến rộng rãi trong giới kinh doanh, giáo dục và chăm sóc sức khỏe, dù thường dưới những hình thức khác với bản gốc của Nhật Bản.
Với nhiều độc giả, giá trị lớn nhất của cuốn sách nằm ở những chân dung người Okinawa cao tuổi vẫn năng động và vui vẻ, tạo nên một hình ảnh tích cực về tuổi già mà hiếm khi thấy trên các phương tiện truyền thông đại chúng.
Những ý chính
- Mục đích sống mang lại ý nghĩa cho cuộc đời. Có một lý do để thức dậy mỗi ngày là điều quan trọng.
- Luôn năng động và gắn bó với cuộc sống. Vận động nhẹ nhàng và những hoạt động có ý nghĩa đều có ích.
- Sự gắn kết là thiết yếu. Bạn bè và cộng đồng góp phần vào tuổi thọ.
- Ăn uống điều độ. Ngừng ăn trước khi no căng là một thói quen tốt cho sức khỏe.
- Chấp nhận sự không hoàn hảo. Khả năng phục hồi và sự chấp nhận làm giảm căng thẳng.
Bài học có thể rút ra
Cuốn sách mời ta tự hỏi mình mong chờ điều gì và sẽ tiếc nhớ điều gì nếu nó biến mất. Ngay cả một câu trả lời nhỏ cũng có thể là điểm khởi đầu để xây dựng một cuộc sống có mục đích hơn.
Sách cũng cho thấy giá trị của sự cân bằng: vận động nhẹ nhàng, ăn uống ngon lành, tình bạn và sự bình thản quan trọng hơn bất kỳ “bí quyết” đơn lẻ nào.
Cuối cùng, sách khuyến khích ta tôn trọng người lớn tuổi và học hỏi từ họ. Câu chuyện của họ cho thấy một cuộc sống có mục đích, có cộng đồng và biết điều độ có thể mang lại hạnh phúc ở bất kỳ độ tuổi nào.
Phê bình và góc nhìn khác
Nhiều nhà phê bình, trong đó có các nhà bình luận người Nhật, chỉ ra rằng sơ đồ bốn vòng tròn phổ biến không phải là một khái niệm truyền thống của Nhật mà được tạo ra bên ngoài Nhật Bản, phỏng theo một sơ đồ trước đó về việc tìm mục đích sống, và rằng ở Nhật, ikigai thường khiêm tốn và giản dị hơn nhiều, như niềm vui từ những điều nhỏ nhặt hằng ngày. Một số người cũng nói rằng cuốn sách khái quát về Okinawa từ một số ít cuộc phỏng vấn.
Những người khác lưu ý rằng các tuyên bố về tuổi thọ và chế độ ăn chưa được chứng minh chặt chẽ, và một số số liệu về người rất cao tuổi ở Okinawa đã bị đặt nghi vấn vì việc ghi chép hồ sơ có vấn đề. Lời khuyên trong sách mang tính chung chung, và một số trích dẫn nghiên cứu còn lỏng lẻo. Dù vậy, nhiều độc giả vẫn thích thông điệp nhẹ nhàng của cuốn sách.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn sách này phù hợp với độc giả từ khoảng mười tuổi đến người lớn. Sách ngắn và nhẹ nhàng, dùng ngôn ngữ đơn giản. Những độc giả muốn có bằng chứng chặt chẽ về tuổi thọ sẽ cần tìm đến những nguồn khác.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Đi tìm lẽ sống
Viktor E. Frankl
Một bác sĩ tâm thần từng sống sót qua các trại tập trung của Đức Quốc xã giải thích rằng ngay cả trong nỗi đau tồi tệ nhất, con người vẫn có thể chọn thái độ của mình, và việc tìm được một lý do để sống chính là điều cho ta sức mạnh để chịu đựng.
👤 Chuyện đời thựcDòng chảy
Mihaly Csikszentmihalyi
Nhà tâm lý học Mihaly Csikszentmihalyi cho thấy con người hạnh phúc nhất không phải khi thư giãn mà khi hoàn toàn đắm mình vào một hoạt động đầy thử thách, vừa sức với khả năng của mình, một trạng thái ông gọi là dòng chảy (flow).
🧩 Tâm trí & tâm lý họcSức mạnh của hiện tại
Eckhart Tolle
Eckhart Tolle cho rằng phần lớn nỗi khổ của chúng ta đến từ việc sống trong những suy nghĩ về quá khứ và tương lai, và sự bình yên có được khi ta dồn toàn bộ sự chú ý vào khoảnh khắc hiện tại.
🌱 Phát triển bản thânPhép lạ của sự tỉnh thức
Thích Nhất Hạnh
Qua những việc giản dị như rửa bát, thở và đi bộ, Thích Nhất Hạnh (Thich Nhat Hanh) cho thấy việc chú tâm trọn vẹn vào khoảnh khắc hiện tại có thể mang lại sự bình tĩnh, niềm vui và mối gắn kết sâu sắc hơn với cuộc sống.
🕊️ Triết học & tôn giáoSống lâu
Peter Attia with Bill Gifford
Muốn sống lâu hơn và khỏe hơn, ta nên chủ động phòng ngừa từ sớm những bệnh mạn tính đang lấy đi sinh mạng của đa số mọi người, bằng cách rèn luyện cơ thể, chú ý đến dinh dưỡng và giấc ngủ, và chăm sóc sức khỏe tinh thần.
🍎 Sức khỏeThay đổi tí hon, hiệu quả bất ngờ
James Clear
Những thay đổi lớn trong cuộc sống không đến từ những bước nhảy vọt khổng lồ mà từ những thói quen nhỏ lặp lại mỗi ngày, và bạn có thể xây dựng thói quen tốt (cũng như bỏ thói quen xấu) bằng cách thiết kế cuộc sống sao cho những lựa chọn đúng trở nên rõ ràng, hấp dẫn, dễ làm và mang lại sự hài lòng.
🌱 Phát triển bản thânMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.