Quy tắc 5 giây

Tên gốc: The 5 Second Rule

Từ 13 tuổiđọc 8 phúttạo động lựcthói quen
Lưu ý nội dung tác giả kể về chứng lo âu; trầm cảm sau sinh; việc uống rượu và khủng hoảng tài chính của gia đình mình; và một số câu chuyện của độc giả nhắc đến nghiện ngập và ý nghĩ tự tử
Tìm mua sách ↓

Mel Robbins đưa ra một công cụ đơn giản, đếm ngược từ năm rồi hành động, để thúc bạn bắt tay vào việc trước khi đầu óc kịp thuyết phục bạn bỏ cuộc, và cho thấy cách dùng nó để vượt qua sự trì hoãn, nỗi sợ và sự nghi ngờ.

Giới thiệu

The 5 Second Rule: Transform Your Life, Work, and Confidence with Everyday Courage ra mắt năm 2017, do Mel Robbins, một luật sư người Mỹ sau trở thành người dẫn chương trình truyền hình, diễn giả và tác giả, viết. Bà nói bà nghĩ ra quy tắc này năm 2009, ở tuổi 41, khi hôn nhân, tài chính và sự nghiệp của bà đều đang sụp đổ và bà gần như không dậy nổi khỏi giường, cứ bấm hoãn báo thức hết lần này đến lần khác. Một đêm bà thấy cảnh phóng tên lửa trong một quảng cáo truyền hình, và sáng hôm sau bà đếm ngược, năm, bốn, ba, hai, một, rồi đứng dậy. Bà thấy cách đó có tác dụng, rồi áp dụng nó vào việc tập thể dục, công việc, uống rượu và lo âu. Sách có năm phần và mười bảy chương, mô tả phương pháp, nghiên cứu mà bà cho là ủng hộ nó, cùng nhiều câu chuyện và bài đăng trên mạng xã hội của độc giả.

Tóm tắt đầy đủ

1. Nguồn gốc của quy tắc

Ý chính: Robbins kể rằng năm 2009, bà thất nghiệp sau khi một chương trình truyền hình thực tế cho FOX bị gác lại, việc kinh doanh nhà hàng của chồng bà đang thất bại, chủ nợ đã đánh dấu quyền đòi nợ lên ngôi nhà (liens), séc bị trả lại, và bà uống rượu quá nhiều. Mỗi sáng bà bấm hoãn báo thức hai, ba hay bốn lần, điều mà bà gọi là khoảnh khắc duy nhất bà cảm thấy mình làm chủ được. Rồi một đêm, một quảng cáo truyền hình chiếu cảnh phóng tên lửa với tiếng đếm ngược từ năm, và bà nghĩ rằng mình có thể tự phóng mình ra khỏi giường. Sáng hôm sau bà đếm ngược và đứng dậy. Bà đặt tên là Quy tắc 5 giây (5 Second Rule) vì cái tên đến với bà vào sáng hôm đó, và bà bắt đầu từ năm không vì lý do đặc biệt nào. Về sau bà biết rằng việc đếm làm gián đoạn lối suy nghĩ mặc định của bạn, và bà gọi quy tắc này là một công cụ siêu nhận thức (metacognition) và một nghi thức khởi động.

Trong cuộc sống: Đếm ngược từ năm trước khi ngồi dậy cho đầu óc bạn một việc khác để làm thay vì cãi lại.

2. Quy tắc: đếm rồi hành động

Ý chính: Bản thân quy tắc là: khi bạn có một thôi thúc hành động hướng tới một mục tiêu, bạn phải đếm 5-4-3-2-1 và thực sự cử động, nếu không não bạn sẽ ngăn bạn lại. Robbins nói rằng có một khoảng chừng năm giây giữa thôi thúc ấy và lúc đầu óc bạn dập tắt nó bằng nghi ngờ và lý do thoái thác. Theo bà, phải đếm ngược, vì khi đếm xuôi bạn có thể cứ đếm mãi, còn sau số một thì chẳng còn gì để làm ngoài việc hành động. Bà gọi động lực là một huyền thoại, và nói bạn sẽ không bao giờ thấy muốn làm, vì cảm xúc, chứ không phải lý trí, quyết định phần lớn các lựa chọn của ta; bà viện dẫn nhà thần kinh học Antonio Damasio cho điều này. Bà nói bạn không kiểm soát được mình cảm thấy thế nào, nhưng bạn có thể chọn cách mình hành động.

Trong cuộc sống: Nếu bạn chợt nghĩ đến chuyện làm bài tập, hãy đếm ngược và mở sách ngay.

3. Vì sao ta chần chừ

Ý chính: Tác giả giải thích rằng bộ não được thiết kế để bảo vệ ta, nên nó chống lại mọi thứ không chắc chắn, đáng sợ hoặc mới mẻ, và việc chần chừ gửi đi một tín hiệu căng thẳng đưa nó vào chế độ tự vệ. Bà nói chần chừ, lo lắng và nghi ngờ là những thói quen, và thói quen có thể được thay thế. Bà kể về Christine, người nảy ra một ý tưởng trong một cuộc họp ở Plano, Texas, và dùng cách đếm ngược để lên tiếng. Bà cũng kể về Rosa Parks, người mà bà nói đã không do dự hay lên kế hoạch cho hành động của mình năm 1955, và về Martin Luther King Jr., người nói rằng có lẽ ông đã từ chối lãnh đạo cuộc tẩy chay xe buýt ở Montgomery nếu ông nghĩ kỹ trước. Bà gọi đó là lòng can đảm đời thường (everyday courage), chính là sự can đảm được nói đến trong phụ đề sách.

Trong cuộc sống: Ngại một cuộc gọi điện thoại thường làm nó khó hơn chính cuộc gọi.

4. Dùng quy tắc cho thói quen và công việc

Ý chính: Phần 3 áp dụng quy tắc vào hành vi. Robbins gợi ý một Thử thách Thức dậy (Wake Up Challenge): đặt báo thức sớm hơn ba mươi phút, và đếm ngược rồi ngồi dậy ngay khi chuông reo, để bạn cảm nhận được “năng lượng kích hoạt” (activation energy) cần thiết để bắt đầu. Về sức khỏe, bà nói rằng chế độ ăn hay kế hoạch tập nào cũng vô nghĩa nếu bạn không làm, và bạn sẽ không bao giờ thấy muốn làm. Về năng suất, bà khuyên loại bỏ những thứ gây xao nhãng, không bao giờ bấm hoãn báo thức, và lên kế hoạch cho ngày của mình ngay phần đầu buổi sáng, trong một thói quen mà bà gọi là “30 before 7:30” (ba mươi phút trước 7 giờ 30). Về sự trì hoãn, bà dựa vào nhà tâm lý học Timothy Pychyl, người mà bà nói đã thấy rằng người ta trì hoãn để tránh căng thẳng. Ba bước của bà là tha thứ cho bản thân, tự hỏi bản thân trong tương lai của mình sẽ làm gì, và dùng quy tắc để bắt đầu.

Trong cuộc sống: Nói “năm, bốn, ba, hai, một” rồi giơ tay trong lớp có thể xây dựng sự tự tin cho bạn.

5. Dùng quy tắc cho lo âu, nỗi sợ và suy nghĩ

Ý chính: Phần 4 chuyển sang tâm trí. Robbins nói bà đã bị lo âu và các cơn hoảng loạn nhiều năm, uống thuốc Zoloft gần hai thập kỷ, rồi sau đó bỏ thuốc và nói rằng bà đã tự chữa khỏi. Với sự lo lắng, bạn bắt kịp chính mình, đếm, rồi hướng tâm trí đến một ý nghĩ tích cực hoặc đến điều bạn biết ơn. Với lo âu, bà gợi ý đếm rồi tự nói với mình rằng bạn đang hào hứng, vì bà nói hai trạng thái này cho cảm giác giống nhau trong cơ thể, và bà viện dẫn nghiên cứu của Alison Wood Brooks. Với nỗi sợ, bà mô tả những “ý nghĩ neo” (anchor thoughts), một hình ảnh dễ chịu về nơi bạn sắp đến, mà bà đã dùng để vượt qua nỗi sợ đi máy bay. Bà cũng nói rằng những người đang ở trong hố sâu tuyệt vọng nên tìm sự giúp đỡ chuyên môn.

Trong cuộc sống: Đếm ngược khi đang lo có thể kéo sự chú ý của bạn về hiện tại trong chốc lát.

6. Một cuộc sống của lòng can đảm đời thường

Ý chính: Ở phần cuối, Robbins lập luận rằng sự tự tin là một kỹ năng bạn xây dựng qua những hành động can đảm nhỏ, không phải chuyện tính cách. Bà kể về một kỹ sư ở Cisco đã dùng cách đếm ngược để tự giới thiệu với tổng giám đốc của công ty trên một lối chạy bộ. Về đam mê, bà khuyên bạn hãy khám phá sự tò mò của mình và hành động theo nó, và kể về một sinh viên, Todd, đã bỏ chương trình song bằng luật và kinh doanh để học giáo dục thể chất. Về các mối quan hệ, lời khuyên của bà là hãy nói ra: đừng để điều quan trọng nào chưa được nói, như bà đã làm khi hỏi cha mình có sợ không trước ca phẫu thuật não. Bà kết thúc bằng lời nói rằng thời điểm để bộc lộ sự vĩ đại của bạn là bây giờ.

Trong cuộc sống: Gửi một tin nhắn mà bạn cứ hoãn có thể dễ hơn nếu bạn làm ngay.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Quy tắc 5 giây trở thành sách bán chạy, và ý tưởng đơn giản của nó lan rộng, một phần qua bài nói chuyện TEDx năm 2011 của tác giả nhanh chóng lan truyền trên mạng và lượng người theo dõi trên mạng xã hội của bà; bà nói rằng hơn 100,000 người ở hơn 80 quốc gia đã viết thư cho bà về nó. Nhiều người dùng nó như một công cụ nhanh để bắt đầu công việc, và sách mô tả các nhóm bán hàng cùng các nhà quản lý ở các công ty dùng nó. Cuốn sách thuộc một xu hướng trong dòng sách phát triển bản thân, nhấn mạnh những hành động nhỏ, tức thì hơn là lập kế hoạch dài hạn và ý chí. Robbins nói rằng bà đã trở thành một trong những diễn giả được mời nhiều nhất thế giới, và về sau bà ra mắt một podcast. Với những độc giả vật lộn với sự trì hoãn, sách đem lại một công cụ dễ dùng.

Những ý chính

  • Đừng chờ động lực. Hành động đến trước.
  • Đếm ngược và hành động. Dùng năm giây để cắt đứt sự chần chừ.
  • Chần chừ là một thói quen. Có thể bỏ nó bằng luyện tập.
  • Những hành động nhỏ xây dựng sự tự tin. Lòng can đảm đời thường cộng dồn lại.
  • Nó có thể giúp với cảm xúc. Việc đếm có thể chuyển sự chú ý khỏi nỗi lo.

Bài học có thể rút ra

Bạn có thể thử kỹ thuật này vào lần tới khi bạn chần chừ trước một việc nhỏ, như thức dậy buổi sáng, bắt đầu làm bài tập hay gửi một tin nhắn. Hãy đếm ngược từ năm, rồi làm bước đầu tiên. Hãy để ý cảm giác của mình. Hãy dùng nó để lên tiếng khi bạn có ý tưởng, và để thử những điều mới. Hãy kết hợp nó với các thói quen khác, như lập kế hoạch, và đừng dựa vào nó cho mọi thứ. Nếu bạn vật lộn với chứng lo âu hay trầm cảm kéo dài, hãy nói chuyện với một chuyên gia, vì một mẹo đếm số không phải là phương pháp điều trị, và chính cuốn sách cũng nói rằng những người gặp rắc rối nghiêm trọng nên tìm sự giúp đỡ chuyên môn. Bài tập đầu tiên của chính cuốn sách rất đơn giản: đặt báo thức sớm ba mươi phút và ngồi dậy theo tiếng đếm.

Phê bình và góc nhìn khác

Các nhà phê bình nói rằng sách đưa ra những tuyên bố lớn lao cho một mẹo đơn giản. Tác giả gọi quy tắc này là có nghiên cứu hậu thuẫn, nhưng sách không dẫn một nghiên cứu nào kiểm tra chính việc đếm ngược; nó mượn các kết quả từ nghiên cứu về thói quen, cảm xúc, sự trì hoãn và lo âu, và những giải thích của sách về não bộ, như vai trò của vỏ não trước trán, được đơn giản hóa. Người khác nhận xét rằng sách lặp lại và dài so với ý chính của nó, và phần lớn được xây trên giai thoại và bài đăng trên mạng xã hội, những thứ không thể cho thấy quy tắc là nguyên nhân của các thay đổi. Phương pháp cũng dựa trên những ý tưởng có sẵn, như nghi thức khởi động, năng lượng kích hoạt và lập kế hoạch kiểu “nếu thì”, nên nó là cách đóng gói mới cho những công cụ quen thuộc. Chính Robbins cũng nói rằng chứng lo âu nghiêm trọng có thể cần sự giúp đỡ chuyên môn. Dù vậy, nhiều người thấy quy tắc này hữu ích.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách này dành cho những độc giả vật lộn với sự trì hoãn hoặc chần chừ, và thích những lời khuyên truyền động lực ngắn gọn, đầy năng lượng. Sách dễ đọc, tuy có một số lời lẽ mạnh và nhắc đến nghiện ngập cùng ý nghĩ tự tử trong các câu chuyện của độc giả. Ai thích các sách dựa trên bằng chứng về thay đổi hành vi cũng có thể đọc Tiny Habits.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Thói quen tí hon - Tiềm năng khổng lồ

BJ Fogg

Nhà khoa học hành vi BJ Fogg của Đại học Stanford dạy rằng thay đổi bền vững không đến từ ý chí mà đến từ việc bắt đầu bằng những hành vi cực nhỏ, gắn chúng vào những thói quen sẵn có và ăn mừng mỗi thành công để chúng bám rễ.

🌱 Phát triển bản thân

Thay đổi tí hon, hiệu quả bất ngờ

James Clear

Những thay đổi lớn trong cuộc sống không đến từ những bước nhảy vọt khổng lồ mà từ những thói quen nhỏ lặp lại mỗi ngày, và bạn có thể xây dựng thói quen tốt (cũng như bỏ thói quen xấu) bằng cách thiết kế cuộc sống sao cho những lựa chọn đúng trở nên rõ ràng, hấp dẫn, dễ làm và mang lại sự hài lòng.

🌱 Phát triển bản thân

Phép màu buổi sáng

Hal Elrod

Hal Elrod đề xuất dành giờ đầu tiên mỗi ngày cho sáu thực hành đơn giản, gọi tắt là SAVERS (Silence, Affirmations, Visualization, Exercise, Reading và Scribing: tĩnh lặng, tự khẳng định, hình dung, vận động, đọc sách và viết), có thể thay đổi cuộc sống của bạn, và ông mô tả một kế hoạch ba mươi ngày để tạo thành thói quen này.

🌱 Phát triển bản thân

Đánh thức con người phi thường trong bạn

Tony Robbins

Diễn giả truyền cảm hứng Tony Robbins cho rằng ai cũng có thể lập tức nắm quyền kiểm soát cảm xúc, thói quen và vận mệnh của mình bằng cách thay đổi điều mình tập trung vào, ý nghĩa mình gán cho các sự kiện, và những niềm tin cùng tiêu chuẩn dẫn dắt lựa chọn của mình.

🌱 Phát triển bản thân

Hiệu ứng cộng dồn

Darren Hardy

Darren Hardy, nhà xuất bản tạp chí *Success*, lập luận rằng những kết quả lớn đến từ những lựa chọn nhỏ mà khôn ngoan được lặp lại đều đặn theo thời gian, giống như tiền sinh lời nhờ lãi kép, và đưa ra những bước thực tế để xây dựng đúng thói quen.

🌱 Phát triển bản thân

7 thói quen của người thành đạt

Stephen R. Covey

Thành công lâu dài trong cuộc sống và công việc không đến từ những mẹo nhanh hay một cá tính lôi cuốn, mà từ nhân cách tốt, được xây dựng qua bảy thói quen đưa ta từ chỗ phụ thuộc vào người khác, đến chỗ tự đứng vững, rồi đến chỗ hợp tác tốt với người khác.

🌱 Phát triển bản thân

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →