7 thói quen của người thành đạt

Tên gốc: The 7 Habits of Highly Effective People

Từ 13 tuổiđọc 8 phúttự hoàn thiện bản thânlãnh đạophát triển cá nhân
Tìm mua sách ↓

Thành công lâu dài trong cuộc sống và công việc không đến từ những mẹo nhanh hay một cá tính lôi cuốn, mà từ nhân cách tốt, được xây dựng qua bảy thói quen đưa ta từ chỗ phụ thuộc vào người khác, đến chỗ tự đứng vững, rồi đến chỗ hợp tác tốt với người khác.

Giới thiệu

7 thói quen của người thành đạt là một trong những cuốn sách tự hoàn thiện bản thân và kinh doanh bán chạy nhất mọi thời đại. Stephen Covey, một nhà giáo dục và nhà tư vấn người Mỹ, cho rằng nhiều cuốn sách về thành công hiện nay tập trung vào lối thành công dựa vào cá tính (personality ethic), chẳng hạn suy nghĩ tích cực và các kỹ thuật gây ảnh hưởng lên người khác. Thay vào đó, ông kêu gọi quay về với lối thành công dựa vào nhân cách (character ethic): những nguyên tắc muôn thuở như chính trực, công bằng, kiên nhẫn và phục vụ người khác. Ông trình bày bảy thói quen theo một thứ tự rõ ràng. Ba thói quen đầu xây dựng sự độc lập của bản thân, ba thói quen tiếp theo xây dựng những mối quan hệ lành mạnh với người khác, và thói quen cuối cùng giữ cho mọi thứ cân bằng. Cuốn sách kết hợp các công cụ thực tế với những câu chuyện từ đời sống gia đình và công việc của Covey.

Tóm tắt đầy đủ

1. Thay đổi bắt đầu từ cách bạn nhìn thế giới

Ý chính: Covey nói rằng mỗi người nhìn thế giới qua những “lăng kính” (paradigms), tức là tấm bản đồ trong đầu về mọi thứ vận hành thế nào. Thay đổi thật sự đến từ việc đổi chính lăng kính ấy, làm từ trong ra ngoài: hoàn thiện bản thân trước khi tìm cách thay đổi người khác. Ông mô tả một con đường trưởng thành đi từ phụ thuộc (“bạn lo cho tôi”), đến độc lập (“tôi tự lo cho mình”), rồi đến tương thuộc (interdependence) (“chúng ta cùng làm được điều tốt hơn”).

Ví dụ trong sách: Covey kể rằng ông đang ngồi trên một chuyến tàu điện ngầm yên tĩnh vào sáng Chủ nhật thì một người đàn ông bước lên cùng mấy đứa con ồn ào, nghịch ngợm, làm phiền mọi người trong khi người cha chẳng làm gì. Bực mình, Covey bảo ông ta hãy giữ trật tự cho bọn trẻ. Người đàn ông xin lỗi và giải thích rằng họ vừa từ bệnh viện về, nơi mẹ của bọn trẻ đã qua đời khoảng một tiếng trước. Trong tích tắc, sự bực bội của Covey chuyển thành lòng thương cảm. Không có gì thay đổi, ngoại trừ cách ông nhìn tình huống ấy.

Trong cuộc sống: Một bạn cùng lớp không bao giờ trả lời tin nhắn của bạn có vẻ thô lỗ, cho đến khi bạn biết bạn ấy đang chăm sóc một người thân bị bệnh. Một thông tin mới có thể thay đổi mọi cảm xúc của bạn.

2. Thói quen 1: Hãy chủ động (Be proactive)

Ý chính: Giữa điều xảy ra với ta và cách ta phản ứng có một khoảng trống mà ở đó ta có thể lựa chọn. Người chủ động tự chịu trách nhiệm về phản ứng của mình, còn người bị động thì đổ lỗi cho hoàn cảnh, cho người khác hay cho tâm trạng. Covey gợi ý nên tập trung vào Vòng ảnh hưởng (Circle of Influence), tức những điều bạn thật sự tác động được, thay vì Vòng quan tâm (Circle of Concern), tức những điều bạn lo lắng nhưng không kiểm soát được.

Trong cuộc sống: Thay vì nói “thầy cô làm cho tiết học này chán”, một học sinh chủ động sẽ tự hỏi mình có thể làm gì: chuẩn bị câu hỏi, tìm một bạn học cùng, hoặc tìm hiểu chủ đề đó theo cách thú vị hơn.

3. Thói quen 2: Bắt đầu với đích đến trong tâm trí (Begin with the end in mind)

Ý chính: Trước khi hành động, hãy quyết định bạn muốn đi đến đâu. Covey khuyến khích người đọc viết một bản tuyên ngôn sứ mệnh cá nhân (personal mission statement) mô tả giá trị sống của họ và kiểu người họ muốn trở thành trong từng vai trò: cha mẹ, bạn bè, người đi làm, công dân. Bản này trở thành kim chỉ nam cho những quyết định hằng ngày.

Ví dụ trong sách: Covey đề nghị người đọc tưởng tượng mình đang dự đám tang của chính mình, và nghĩ xem họ muốn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp và những người trong cộng đồng nói gì về mình. Những câu trả lời cho thấy điều gì thật sự quan trọng.

Trong cuộc sống: Một học sinh biết mình muốn trở thành y tá có thể đánh giá từng lựa chọn, như học những môn nào hay dùng thời gian rảnh ra sao, dựa trên việc nó có đưa em đến gần mục tiêu đó hơn không.

4. Thói quen 3: Việc quan trọng làm trước (Put first things first)

Ý chính: Thói quen 3 nói về việc quản lý bản thân để thời gian của bạn phản ánh những ưu tiên của bạn. Covey chia các hoạt động thành bốn góc phần tư theo mức độ khẩn cấp và quan trọng. Phần lớn mọi người dành cả ngày cho những việc khẩn cấp, dù quan trọng hay không: thư điện tử, những lần bị ngắt quãng, các khủng hoảng. Người làm việc hiệu quả tập trung vào Góc phần tư II (Quadrant II): những hoạt động quan trọng nhưng không khẩn cấp, như lập kế hoạch, tập thể dục, xây dựng các mối quan hệ và học hỏi, giúp ngăn các khủng hoảng trong tương lai.

Trong cuộc sống: Học một chút mỗi tuần (quan trọng, không khẩn cấp) giúp tránh nỗi hoảng loạn khi phải học nhồi đêm trước kỳ thi (vừa khẩn cấp vừa quan trọng). Xếp lịch tập thể dục hoặc thời gian cho gia đình trước, khi tuần chưa kín lịch, giúp bảo vệ những điều quan trọng nhất.

5. Thói quen 4: Nghĩ thắng–thắng (Think win-win)

Ý chính: Ba thói quen tiếp theo nói về việc làm việc với người khác. Covey mô tả Tài khoản tình cảm (Emotional Bank Account): sự tử tế, trung thực và giữ lời hứa là những khoản gửi vào của lòng tin, còn sự thô lỗ và thất hứa là những khoản rút ra. Tư duy thắng–thắng nghĩa là tìm những giải pháp có lợi cho tất cả mọi người, dựa trên “tư duy dư dả” (abundance mentality), niềm tin rằng thành công đủ để chia cho mọi người. Nếu không tìm được giải pháp thắng–thắng, đôi khi tốt hơn là đồng ý “không thỏa thuận”.

Trong cuộc sống: Hai anh chị em tranh nhau chiếc máy tính của gia đình có thể cùng lập một lịch dùng, cho mỗi người khoảng thời gian họ cần nhất, thay vì một người thắng còn người kia hờn dỗi.

6. Thói quen 5: Hiểu người trước, rồi mới mong được người hiểu (Seek first to understand, then to be understood)

Ý chính: Phần lớn mọi người lắng nghe với ý định đáp lại, chứ không phải để hiểu. Covey dạy cách lắng nghe thấu cảm (empathic listening): lắng nghe để nắm được cảm xúc và quan điểm của người kia trước khi đưa ra lời khuyên hay trình bày ý của mình. Khi người ta cảm thấy thật sự được thấu hiểu, họ cởi mở hơn nhiều với việc nghe bạn nói.

Trong cuộc sống: Khi một người bạn than phiền về một ngày tồi tệ, hãy thử nhắc lại điều bạn nghe được, như “nghe như bạn thấy xấu hổ trước mặt mọi người”, trước khi đưa ra giải pháp. Thường thì được lắng nghe mới là điều họ cần nhất.

7. Thói quen 6: Phối hợp tạo hiệp lực (Synergize)

Ý chính: Hiệp lực (synergy) nghĩa là tổng thể lớn hơn tổng các phần. Khi những người tôn trọng sự khác biệt của nhau cùng làm việc một cách sáng tạo, họ có thể tìm ra những “lựa chọn thứ ba” (third alternatives) mà không ai trong họ nghĩ ra được nếu làm một mình. Khác biệt về ý kiến trở thành điểm mạnh chứ không phải mối đe dọa.

Trong cuộc sống: Trong một bài tập nhóm, một bạn giỏi nghiên cứu, một bạn giỏi thiết kế và một bạn giỏi thuyết trình có thể tạo ra thứ tốt hơn nhiều so với bất kỳ ai làm một mình, nếu họ biết lắng nghe nhau.

8. Thói quen 7: Mài sắc lưỡi cưa (Sharpen the saw)

Ý chính: Thói quen cuối cùng nói về việc thường xuyên làm mới bản thân ở bốn lĩnh vực: thể chất (tập thể dục, ngủ, dinh dưỡng), trí tuệ (đọc, học hỏi), xã hội và cảm xúc (các mối quan hệ, phục vụ người khác) và tinh thần (giá trị sống, suy ngẫm, thiên nhiên). Covey cũng giải thích sự cân bằng giữa việc tạo ra kết quả và việc chăm lo cho khả năng tạo ra kết quả, bằng truyện ngụ ngôn của Aesop về con ngỗng đẻ trứng vàng: người nông dân giết ngỗng để lấy hết vàng một lần rồi cuối cùng chẳng còn gì.

Trong cuộc sống: Thức trắng đêm có thể giúp hoàn thành một bài tập, nhưng thường xuyên bỏ ngủ và bỏ tập thể dục sẽ làm “con ngỗng” là sức khỏe của bạn kiệt dần, và về lâu dài dẫn đến kết quả tệ hơn.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

7 thói quen của người thành đạt đã bán được hàng chục triệu bản và được dịch ra hàng chục thứ tiếng. Cuốn sách đã định hình ngôn ngữ của ngành sách tự hoàn thiện bản thân và quản lý hiện đại: những cụm như “chủ động”, “thắng–thắng”, “bắt đầu với đích đến trong tâm trí” và “mài sắc lưỡi cưa” nay là cách nói quen thuộc ở văn phòng và trường học trên khắp thế giới.

Công ty của Covey đã xây dựng các chương trình đào tạo dựa trên những thói quen này cho doanh nghiệp, chính phủ và trường học, và con trai ông, Sean Covey, đã chuyển thể chúng cho thanh thiếu niên và trẻ em. Sự nhấn mạnh của cuốn sách vào nhân cách và nguyên tắc, thay vì những mẹo nhanh, đã giúp biến việc phát triển khả năng lãnh đạo thành một ngành lớn, và sách vẫn là lời giới thiệu quen thuộc dành cho những ai mới bắt đầu sự nghiệp.

Những ý chính

  • Nhân cách thắng kỹ thuật. Thành công lâu dài dựa trên những nguyên tắc như chính trực và công bằng.
  • Bạn chọn cách phản ứng của mình. Người chủ động tập trung vào những điều họ có thể tác động.
  • Biết mình đang đi đâu. Bản tuyên ngôn sứ mệnh cá nhân dẫn đường cho các lựa chọn hằng ngày.
  • Làm việc quan trọng trước. Hãy đầu tư vào những việc quan trọng nhưng không khẩn cấp trước khi khủng hoảng ập đến.
  • Hiểu người trước khi mong được hiểu. Lắng nghe thấu cảm xây dựng lòng tin và những giải pháp tốt hơn.
  • Thường xuyên làm mới bản thân. Hãy chăm sóc cơ thể, trí tuệ, các mối quan hệ và tinh thần.

Bài học có thể rút ra

Hãy bắt đầu với Thói quen 1: để ý khi bạn đổ lỗi cho người khác hay hoàn cảnh, và tự hỏi phần nào của tình huống nằm trong tầm kiểm soát của mình. Chỉ một thay đổi đó cũng có thể làm đổi cảm giác của cả một ngày.

Hãy thử viết một bản tuyên ngôn sứ mệnh cá nhân ngắn, thậm chí chỉ vài câu về con người bạn muốn trở thành. Rồi vào đầu mỗi tuần, hãy dành thời gian cho những mục tiêu quan trọng nhưng không khẩn cấp của bạn trước khi các việc khác lấp đầy lịch.

Trong các mối quan hệ, hãy tập lắng nghe mà không ngắt lời hay nghĩ sẵn câu trả lời. Mỗi ngày hãy gửi vào tài khoản lòng tin những khoản nhỏ: giữ lời hứa, xin lỗi chân thành và bày tỏ sự trân trọng. Những thói quen này cần nhiều năm để thành thạo, nhưng ngay cả những bước nhỏ cũng tạo nên khác biệt rõ rệt.

Phê bình và góc nhìn khác

Một số nhà phê bình thấy cuốn sách dài, lặp đi lặp lại và đầy thuật ngữ công sở. Những người khác nhận xét rằng các ý tưởng trong sách không mới. Nhiều ý được lấy từ triết học, tôn giáo và các sách tự hoàn thiện bản thân trước đó, và nền tảng tôn giáo của chính Covey tác động đến các giá trị trong sách, điều mà một số độc giả thấy quá mang tính giáo huấn đạo đức.

Cuốn sách cũng đưa ra rất ít bằng chứng khoa học cho các luận điểm của mình, mà dựa vào những câu chuyện và trải nghiệm cá nhân. Lời khuyên của sách giả định người đọc có khá nhiều quyền kiểm soát thời gian và lựa chọn của mình, điều có thể không đúng với những người đang sống trong nghèo đói, bị phân biệt đối xử hoặc làm những công việc đòi hỏi cao mà ít tự do. Những người ủng hộ cho rằng các thói quen này là lẽ thường nhưng được hệ thống hóa rõ ràng và hữu ích trong mọi hoàn cảnh.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách này phù hợp với thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên, người đi làm, nhà quản lý và các bậc cha mẹ muốn có một khung rõ ràng để phát triển bản thân và cải thiện các mối quan hệ. Các bạn tuổi teen có thể thích bản rút gọn hơn, The 7 Habits of Highly Effective Teens của Sean Covey. Những độc giả tìm lời khuyên nhanh hoặc nghiên cứu khoa học có thể thấy sách quá dài và quá mang tính giáo huấn đạo đức.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Thay đổi tí hon, hiệu quả bất ngờ

James Clear

Những thay đổi lớn trong cuộc sống không đến từ những bước nhảy vọt khổng lồ mà từ những thói quen nhỏ lặp lại mỗi ngày, và bạn có thể xây dựng thói quen tốt (cũng như bỏ thói quen xấu) bằng cách thiết kế cuộc sống sao cho những lựa chọn đúng trở nên rõ ràng, hấp dẫn, dễ làm và mang lại sự hài lòng.

🌱 Phát triển bản thân

Đắc nhân tâm

Dale Carnegie

Con người bị chi phối bởi cảm xúc và khao khát được cảm thấy mình quan trọng, nên cách để hòa hợp với họ, và thuyết phục họ theo quan điểm của bạn, là thôi chỉ trích, thể hiện sự quan tâm và trân trọng chân thành, và nhìn sự việc từ phía họ.

🌱 Phát triển bản thân

Đi tìm lẽ sống

Viktor E. Frankl

Một bác sĩ tâm thần từng sống sót qua các trại tập trung của Đức Quốc xã giải thích rằng ngay cả trong nỗi đau tồi tệ nhất, con người vẫn có thể chọn thái độ của mình, và việc tìm được một lý do để sống chính là điều cho ta sức mạnh để chịu đựng.

👤 Chuyện đời thực

Chủ nghĩa tinh giản

Greg McKeown

Greg McKeown cho rằng ta nên làm ít việc hơn nhưng làm tốt hơn: xác định điều thật sự cốt yếu, mạnh dạn từ chối phần còn lại và xây dựng những thói quen đơn giản để giữ gìn thời gian và sức lực của mình.

🌱 Phát triển bản thân

Sức mạnh của thói quen

Charles Duhigg

Charles Duhigg cho thấy thói quen vận hành theo một vòng lặp gồm tín hiệu, hành động và phần thưởng, và khi hiểu được vòng lặp ấy, ta có thể thay đổi thói quen của chính mình, cũng như của các công ty và xã hội.

🌱 Phát triển bản thân

Thói quen tí hon - Tiềm năng khổng lồ

BJ Fogg

Nhà khoa học hành vi BJ Fogg của Đại học Stanford dạy rằng thay đổi bền vững không đến từ ý chí mà đến từ việc bắt đầu bằng những hành vi cực nhỏ, gắn chúng vào những thói quen sẵn có và ăn mừng mỗi thành công để chúng bám rễ.

🌱 Phát triển bản thân

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →