Từ thế giới thứ ba lên thế giới thứ nhất

Tên gốc: From Third World to First

Từ 13 tuổiđọc 6 phúthồi kýchính trịphát triển kinh tế
Lưu ý nội dung bỏ tù đối thủ chính trị; luật pháp nghiêm khắc kể cả hình phạt thể xác; căng thẳng và bạo loạn giữa các sắc tộc
Tìm mua sách ↓

Lee Kuan Yew, thủ tướng đầu tiên của Singapore, giải thích vì sao một hòn đảo nhỏ, nghèo và không có tài nguyên đã được biến, chỉ trong khoảng ba mươi năm, thành một thành quốc sạch sẽ, giàu có và trật tự, và ông cho rằng những lựa chọn nào đã tạo nên khác biệt.

Giới thiệu

From Third World to First: The Singapore Story, 1965-2000 do Lee Kuan Yew, người lãnh đạo Singapore với cương vị thủ tướng từ năm 1959 đến 1990, xuất bản năm 2000. Đây là tập thứ hai trong hồi ký của ông, và nó tiếp nối câu chuyện từ thời điểm Singapore trở thành quốc gia độc lập năm 1965, sau khi bị tách khỏi liên bang với Malaysia. Hòn đảo có rất ít tài nguyên thiên nhiên và đối mặt với một khu vực thù địch. Lee mô tả các quyết định về kinh tế, giáo dục, nhà ở, quốc phòng và chính quyền mà ông cùng đội ngũ của mình đã đưa ra. Ông viết bằng giọng thẳng thắn, thực tế, và không giả vờ khiêm tốn.

Tóm tắt đầy đủ

Một nền độc lập bất ngờ

Tháng 8 năm 1965, Singapore rời liên bang Malaysia, sau những xung đột sắc tộc và bất đồng chính trị, trong đó có vấn đề về vị trí của người Hoa chiếm đa số ở Singapore và người Mã Lai chiếm đa số ở Malaysia. Lee xúc động lộ rõ trong buổi họp báo truyền hình nơi ông tuyên bố việc chia tách, vì ông đã nỗ lực nhiều để giữ liên bang không tan vỡ. Singapore bị bỏ lại với dân số nhỏ, không có vùng nội địa phía sau, nguồn nước phụ thuộc nhiều vào Malaysia, một đội quân tối thiểu, và một hỗn hợp người Hoa, người Mã Lai và người Ấn, trong đó có những người vừa đánh nhau trong các cuộc bạo loạn không lâu trước đó.

Quốc phòng, đoàn kết và nguồn nước

Những nhiệm vụ đầu tiên của Lee là bảo đảm sự sống còn. Ông xây dựng một lực lượng phòng vệ dựa trên nghĩa vụ quân sự toàn dân, và tìm sự giúp đỡ để huấn luyện từ Israel và các nước khác. Việc quân đội Anh rút đi khiến nhu cầu này càng cấp bách. Ông nỗ lực tạo ra một bản sắc quốc gia chung trong một xã hội gồm nhiều nhóm khác nhau, bằng các chính sách như dùng tiếng Anh làm ngôn ngữ hành chính và trường học, đồng thời dạy trẻ em tiếng mẹ đẻ của mình. Vấn đề nước, phần lớn mua từ Malaysia, là nỗi lo thường trực, và ông kể lại những nỗ lực kéo dài để bảo đảm thêm nguồn cung và tìm các nguồn nước mới.

Thu hút doanh nghiệp

Vì Singapore không có tài nguyên thiên nhiên, Lee quyết định rằng con người và vị trí của đảo sẽ là tài sản của nó. Chính phủ của ông chào đón các công ty nước ngoài, đem lại một chính quyền ổn định, hạ tầng tốt, quy tắc rõ ràng và lực lượng lao động có kỷ luật. Ông dựa vào lời khuyên của một nhà kinh tế người Hà Lan, Albert Winsemius, đi gặp các lãnh đạo doanh nghiệp, và tìm đến các hãng của Mỹ và châu Âu. Qua nhiều năm, các nhà máy và văn phòng được dựng lên, và nền kinh tế tăng trưởng rất nhanh. Chính phủ cũng xây một sân bay, một cảng biển và một mạng viễn thông hoạt động hiệu quả và đáng tin cậy. Lee ghi công cho các đồng nghiệp như Goh Keng Swee, người định hướng quy hoạch kinh tế, và S. Rajaratnam, người đứng đầu chính sách đối ngoại, vì phần lớn thành công.

Chính quyền trong sạch và quy tắc nghiêm ngặt

Lee lập luận rằng một chính quyền trong sạch là điều thiết yếu cho phát triển. Chính phủ của ông trả lương cao cho công chức và trừng phạt tham nhũng rất nặng. Chính phủ cũng ban hành các luật nghiêm khắc chống tội phạm và phá hoại tài sản công, và áp dụng các hình phạt hà khắc, điều mà ông bảo vệ là cần thiết để giữ trật tự. Ông mô tả việc giam giữ không xét xử một số đối thủ chính trị và việc kiểm soát báo chí. Cuốn sách thẳng thắn về những biện pháp này, cho rằng chúng cần thiết để giữ ổn định cho đất nước, dù giới phê bình không đồng ý.

Nhà ở, cây xanh và giáo dục

Chính phủ chuyển nhiều cư dân từ các khu ổ chuột chật chội sang nhà ở công cộng mới, và về sau giúp các gia đình mua căn hộ của họ, điều đó cho họ một phần lợi ích gắn với thành công của quốc gia. Lee cũng nhấn mạnh việc trồng cây và làm sạch thành phố, để nó trông có trật tự và thu hút du khách. Ông đặt trọng tâm lớn vào giáo dục, và vào việc tuyển chọn, đào tạo những người có năng lực cho bộ máy công chức. Ông muốn người Singapore coi trọng lao động chăm chỉ, tiết kiệm và cần kiệm, và mở rộng một chương trình tiết kiệm bắt buộc là Central Provident Fund, vốn bắt đầu từ thập niên 1950, dùng nó đặc biệt để giúp các gia đình mua nhà.

Nhìn ra bên ngoài và trao lại ngọn đuốc

Một phần lớn của cuốn sách nói về quan hệ đối ngoại. Lee suy ngẫm về quan hệ với các nước láng giềng như Malaysia và Indonesia, và với các cường quốc lớn hơn, trong đó có Hoa Kỳ và Trung Quốc, và ông phác họa chân dung các nhà lãnh đạo mà ông đã gặp. Ông lập luận rằng một nước nhỏ phải có ích cho người khác và giữ được bạn bè. Ông cũng mô tả việc đổi mới nội các và việc chuyển giao quyền lãnh đạo cho một thế hệ trẻ hơn, cùng những suy nghĩ của ông về các bài học mà ông đã rút ra.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Sự trỗi dậy của Singapore là một trong những câu chuyện kinh tế nổi bật nhất của thế kỷ hai mươi, và hồi ký của Lee là bản tường thuật trực tiếp chính về việc nó đã được thực hiện ra sao. Cuốn sách đã được nhiều nhà lãnh đạo, quan chức và học giả đọc, những người quan tâm đến mô hình của ông về một nhà nước do một đảng chi phối nhưng có nền kinh tế thị trường và một bộ máy công chức hiệu quả. Sách cũng được dùng trong các cuộc thảo luận về mối quan hệ giữa dân chủ và phát triển. Dù người ta ngưỡng mộ hay chỉ trích mô hình ấy, cuốn sách cho ta một cái nhìn hiếm hoi vào suy nghĩ của một nhà lãnh đạo đã điều hành một đất nước suốt một thế hệ và luôn tập trung vào kết quả thực tế.

Những ý chính

  • Quốc gia nhỏ phải khôn khéo. Singapore đã dùng vị trí và con người của mình làm tài sản.
  • Chính quyền trong sạch thu hút đầu tư. Tham nhũng thấp giúp tăng trưởng kinh tế.
  • Giáo dục và nhà ở tạo nên sự ổn định. Đầu tư vào người dân tạo ra lòng trung thành.
  • Đoàn kết cần nỗ lực. Các chính sách được dùng để xây dựng một quốc gia từ nhiều nhóm khác nhau.
  • Mọi thứ đều có đánh đổi. Trật tự và thịnh vượng đi kèm những giới hạn về tự do chính trị.

Bài học có thể rút ra

Cuốn sách mời ta suy nghĩ về những lựa chọn của một xã hội và những gì xã hội đó phải từ bỏ để đổi lại. Bạn có thể học từ sự nhấn mạnh vào các mục tiêu thực tế, kỷ luật và tầm nhìn dài hạn, cũng như từ cách một nước nhỏ kết bạn và thu hút đối tác. Đồng thời, hãy đặt những câu hỏi khó về tự do ngôn luận, nhà nước pháp quyền và sự công bằng. Hãy so sánh cách tiếp cận của Lee với của các nhà lãnh đạo khác, và lưu ý rằng không có mô hình nào phù hợp với mọi quốc gia. Đọc hồi ký của các nhà lãnh đạo cũng nhắc ta hỏi xem họ đã bỏ qua điều gì.

Phê bình và góc nhìn khác

Giới phê bình nói rằng cuốn sách đưa ra một hình ảnh tâng bốc về tác giả, và làm nhẹ đi cái giá của các phương pháp của ông, bao gồm những hạn chế đối với báo chí, việc bỏ tù đối thủ không qua xét xử, và việc dùng tòa án chống lại những người chỉ trích. Những người khác nói rằng thành công của Singapore nhờ nhiều vào những điều kiện đặc thù, như vị thế một cảng thương mại và sự giúp đỡ của đầu tư nước ngoài, và rằng nó không thể được sao chép bởi các nước lớn và đa dạng. Một số nhà kinh tế lập luận rằng các nước khác đã tăng trưởng mà không cần những hạn chế như vậy. Những người ủng hộ đáp lại rằng kết quả đã tự nói lên.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách này dành cho độc giả quan tâm đến chính trị, kinh tế và cách các quốc gia phát triển. Sách dài và đôi khi khô khan, và trọng tâm là chính quyền và chính sách. Ai muốn một bản tường thuật mang tính phê phán về Singapore nên đọc thêm các nguồn khác cùng với cuốn này.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Hành trình dài đến tự do

Nelson Mandela

Nelson Mandela tự kể câu chuyện đời mình, từ tuổi thơ ở một ngôi làng, qua hai mươi bảy năm tù, đến khi trở thành tổng thống đầu tiên của Nam Phi được bầu theo nguyên tắc dân chủ, và cho thấy sự kiên nhẫn, lòng can đảm và sự tha thứ đã góp phần chấm dứt chế độ apartheid như thế nào.

👤 Chuyện đời thực

Tại sao các quốc gia thất bại

Daron Acemoglu and James A. Robinson

Quốc gia giàu hay nghèo chủ yếu là do thể chế: những nước chia sẻ quyền lực và trân trọng công sức của người dân thường sẽ thịnh vượng, còn những nước do một nhóm nhỏ nắm quyền vì lợi ích riêng thì vẫn nghèo.

💰 Tiền bạc & kinh tế

Phát triển là tự do

Amartya Sen

Amartya Sen cho rằng không nên đánh giá sự phát triển chỉ bằng thu nhập quốc dân, mà bằng những quyền tự do thực sự mà con người có để sống cuộc đời mình thấy đáng giá, chẳng hạn được khỏe mạnh, được học hành và được tham gia vào đời sống chung.

💰 Tiền bạc & kinh tế

Sự kết thúc của lịch sử và con người cuối cùng

Francis Fukuyama

Francis Fukuyama lập luận rằng việc Chiến tranh Lạnh kết thúc cho thấy nền dân chủ tự do có thể là giai đoạn cuối cùng của sự phát triển chính trị, và đặt câu hỏi liệu những người sống trong một hệ thống như vậy sẽ cảm thấy thỏa mãn hay sẽ khao khát những cuộc đấu tranh mới.

🏛️ Lịch sử

Ngân hàng cho người nghèo

Muhammad Yunus

Muhammad Yunus kể lại việc ông bắt đầu cho những người nông dân nghèo ở Bangladesh vay những khoản tiền rất nhỏ như thế nào, rồi xây dựng Ngân hàng Grameen trên niềm tin rằng người nghèo đáng được tin cậy khi vay tiền, và lập luận rằng tín dụng là một quyền cơ bản của con người.

💰 Tiền bạc & kinh tế

Đi tìm lẽ sống

Viktor E. Frankl

Một bác sĩ tâm thần từng sống sót qua các trại tập trung của Đức Quốc xã giải thích rằng ngay cả trong nỗi đau tồi tệ nhất, con người vẫn có thể chọn thái độ của mình, và việc tìm được một lý do để sống chính là điều cho ta sức mạnh để chịu đựng.

👤 Chuyện đời thực

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →