Nghệ thuật yêu

Tên gốc: Die Kunst des Liebens

Từ 13 tuổiđọc 6 phúttâm lý họctriết họccác mối quan hệ
Tìm mua sách ↓

Nhà phân tâm học Erich Fromm lập luận rằng yêu không phải là một cảm xúc tự nhiên đến với ta, mà là một kỹ năng cần được học, đòi hỏi sự quan tâm, trách nhiệm, tôn trọng và hiểu biết, và rằng xã hội hiện đại khiến việc thực hành tình yêu trở nên khó hơn.

Giới thiệu

Nghệ thuật yêu được xuất bản năm 1956 bởi Erich Fromm, một nhà phân tâm học và nhà tư tưởng xã hội sinh ra ở Đức, từng sống ở Hoa Kỳ và Mexico. Đây là một cuốn sách ngắn nhưng trở thành sách bán chạy. Fromm cho rằng đa số mọi người nghĩ về tình yêu như chuyện được yêu, chuyện trở nên hấp dẫn, hay chuyện tìm đúng người, và vì thế bỏ quên vấn đề năng lực yêu. Ông so sánh tình yêu với những nghệ thuật khác như âm nhạc hay y học, vốn cần cả lý thuyết lẫn thực hành. Sách bàn về nhiều loại tình yêu, cùng những điều kiện giúp ích hoặc cản trở tình yêu.

Tóm tắt đầy đủ

1. Yêu có phải là một nghệ thuật?

Ý chính: Fromm mở đầu bằng nhận xét rằng người ta thường xem tình yêu là một cảm giác dễ chịu mà bạn “rơi vào” nếu may mắn. Ông không đồng ý. Theo ông, tình yêu là một năng lực cần được vun đắp, và người ta đi sai đường khi coi nó là vấn đề tìm đúng đối tượng, hay trở nên được yêu mến và hấp dẫn. Ông cũng phân biệt cơn say đắm bất chợt khi “phải lòng” ai đó, vốn không kéo dài, với trạng thái bền lâu là “đứng vững” trong tình yêu. Học yêu, cũng như học nhạc hay học y, cần cả lý thuyết lẫn thực hành, và thêm vào đó là một mối quan tâm tối thượng đến việc làm chủ nó, thứ mà đa số người ta lại dành cho thành đạt, tiền bạc và danh vọng.

Trong cuộc sống: Muốn chơi giỏi một nhạc cụ cần luyện tập, và muốn giỏi quan tâm người khác cũng vậy.

2. Lý thuyết: lời đáp cho sự tách biệt của con người

Ý chính: Theo Fromm, nhu cầu sâu xa nhất của con người là vượt qua sự tách biệt và thoát khỏi nhà tù của nỗi cô đơn. Có những cách chưa trọn vẹn để làm điều đó, như những trạng thái cuồng nhiệt, mê man (orgiastic states), hòa theo đám đông, và đắm mình trong công việc sáng tạo, cùng một kiểu hợp nhất chưa trưởng thành, trong đó một người khuất phục người kia hoặc thống trị người kia. Lời đáp trưởng thành là tình yêu, một sự hợp nhất cho phép mỗi người giữ được sự toàn vẹn của mình. Ông nói tình yêu đích thực là cho đi chứ không phải lấy, và việc cho đi là một niềm vui.

Trong cuộc sống: Dành thời gian cho một người bạn có thể thỏa mãn hơn việc nhận một món quà.

3. Các thành tố của tình yêu

Ý chính: Fromm nói rằng trong mọi hình thức tình yêu đều có những thành tố chung: sự quan tâm, tức là mối bận tâm chủ động đến cuộc sống và sự phát triển của người mình yêu; trách nhiệm, tức sự sẵn sàng đáp lại nhu cầu của họ; sự tôn trọng, tức nhìn người ấy đúng như họ là và mong họ nở rộ theo cách riêng của họ; và sự hiểu biết, tức thấu hiểu người ấy một cách sâu sắc. Những thành tố này gắn bó với nhau và hợp lại thành tình yêu trưởng thành.

Trong cuộc sống: Một người bạn tốt nhận ra bạn cần gì, và không cố biến bạn thành một người khác.

4. Các loại tình yêu

Ý chính: Cuốn sách bàn về những đối tượng khác nhau của tình yêu. Tình thương đồng loại (brotherly love), cảm giác trách nhiệm và quan tâm dành cho mọi con người, là nền tảng của các loại khác. Tình mẫu tử là tình yêu vô điều kiện dành cho một đứa trẻ, và Fromm nói rằng nó khó vì nó còn phải biết buông cho đứa trẻ đi. Tình yêu đôi lứa (erotic love) là khát khao hòa làm một hoàn toàn với một người duy nhất, và nó mang tính độc nhất theo cách mà tình thương đồng loại và tình mẫu tử không có. Fromm bổ sung rằng nó bao gồm một hành vi của ý chí và quyết định, chứ không chỉ cảm xúc. Theo ông, yêu bản thân không phải là ích kỷ, mà là điều kiện để yêu người khác. Ông cũng bàn về tình yêu dành cho Thượng đế.

Trong cuộc sống: Một người không biết trân trọng bản thân có thể khó trân trọng người khác.

5. Tình yêu và sự rã rời của nó trong xã hội hiện đại

Ý chính: Fromm phê phán nền văn hóa tư bản thời ông, nơi con người đối xử với nhau như hàng hóa và nghĩ về tình yêu như một kiểu trao đổi, trong đó mỗi bên tìm một món hời. Hôn nhân có thể trở thành sự hợp tác giữa hai cái tôi, một đội cùng chống lại cả thế giới. Tình yêu bị cản trở bởi một nền văn hóa đề cao tiêu dùng, sự tuân thủ và việc theo đuổi thành công. Gần cuối sách, ông kết luận rằng những người có khả năng yêu là ngoại lệ trong một xã hội như thế, và cần có những thay đổi căn bản trong cấu trúc xã hội thì tình yêu mới có thể trở thành điều hơn là một hiện tượng bên lề.

Trong cuộc sống: Tìm bạn đời như đi mua hàng để chọn món hời nhất có thể cản trở sự gần gũi thật sự.

6. Thực hành tình yêu

Ý chính: Ở chương cuối, Fromm đưa ra lời khuyên về thực hành. Ông khuyên nên có kỷ luật trong toàn bộ cuộc sống, sự tập trung, khả năng ở một mình, sự kiên nhẫn và mối quan tâm tối thượng đến việc làm chủ nghệ thuật này. Sự tập trung bao gồm khả năng ở một mình với chính mình và lắng nghe người khác trọn vẹn. Ông cũng nói rằng ta cần niềm tin, vào bản thân, vào người khác và vào nhân loại, cùng lòng can đảm để dám chấp nhận rủi ro. Ông nói rằng nghệ thuật yêu đòi hỏi con người dành cả cuộc đời cho nó.

Trong cuộc sống: Cất điện thoại đi để lắng nghe một người bạn là một cách thực hành sự tập trung ở mức nhỏ.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Nghệ thuật yêu là tác phẩm bán chạy nhất của Fromm và đã bán được hàng triệu bản. Nó vẫn là một trong những cuốn sách nổi tiếng nhất về tình yêu, đưa ra một lựa chọn nghiêm túc, mang tính triết học, thay cho quan niệm rằng tình yêu là thứ tự nhiên xảy đến. Nhận định của ông rằng yêu là một kỹ năng đã ảnh hưởng đến các nhà tâm lý học, nhà trị liệu và nhiều độc giả. Cuốn sách còn gắn các mối quan hệ cá nhân với điều kiện xã hội, và được quý trọng nhờ giọng văn nhân văn, thấu đáo. Sách đặc biệt được ưa chuộng trong các khuôn viên đại học vào thập niên 1960, và chia sẻ những mối bận tâm của các cuốn trước của Fromm, như The Sane Society, về việc xã hội hiện đại định hình cá nhân ra sao. Sách vẫn được đọc và bàn luận rộng rãi.

Những ý chính

  • Yêu là một nghệ thuật. Nó đòi hỏi nỗ lực, thực hành và kỷ luật.
  • Tình yêu vượt qua sự tách biệt. Nó hợp nhất mà không xóa bỏ cá tính.
  • Quan tâm, trách nhiệm, tôn trọng và hiểu biết. Đây là những thành tố cơ bản.
  • Yêu bản thân không phải là ích kỷ. Nó là nền tảng của năng lực yêu người khác.
  • Xã hội định hình tình yêu. Một nền văn hóa tiêu dùng làm tình yêu khó hơn.

Bài học có thể rút ra

Bạn có thể dùng cuốn sách để suy ngẫm về cách mình cư xử với những người thân thiết. Hãy tự hỏi mình có thể hiện sự quan tâm, tôn trọng và nỗ lực thấu hiểu họ hay không, chứ không chỉ là mình có cảm thấy yêu mến họ hay không. Hãy tập lắng nghe mà không bị phân tâm, và dành thời gian cho họ. Hãy thành thật với bản thân xem mình có tìm tình yêu như một cách để được chấp thuận hay không. Hãy dành chút thời gian ở một mình, vì thoải mái khi ở một mình giúp ta ở bên người khác. Và hãy nhớ rằng mọi loại tình yêu, dành cho bạn bè, gia đình và nhân loại, đều xứng đáng được thực hành.

Phê bình và góc nhìn khác

Một số nhà phê bình cho rằng quan điểm của Fromm mang tính lý tưởng và giáo huấn, và những đòi hỏi ông đặt ra cho tình yêu là quá cao đối với người bình thường. Những người khác nhận xét rằng cuốn sách mang tính khái quát, ít ví dụ cụ thể hay bằng chứng khoa học, và bức tranh về gia đình cùng vai trò giới trong sách phản ánh thập niên 1950. Lời phê phán của ông đối với chủ nghĩa tư bản bị cho là đơn giản hóa. Một số độc giả thấy phần bàn về tình yêu dành cho Thượng đế còn mơ hồ. Các nhà tâm lý học nghiên cứu các mối quan hệ ngày nay đã bổ sung những nghiên cứu về sự gắn bó và giao tiếp. Dù vậy, nhận thức chính của cuốn sách vẫn có ảnh hưởng.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách này dành cho những độc giả muốn có một cuốn sách ngắn, thấu đáo về tình yêu và các mối quan hệ, gồm cả thiếu niên và người lớn. Sách viết rõ ràng, dù hơi trừu tượng. Ai muốn những mẹo thực tế về hẹn hò hay giao tiếp có thể đọc thêm một cuốn hướng dẫn hiện đại hơn.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Gắn bó

Amir Levine and Rachel Heller

Bác sĩ tâm thần Amir Levine và nhà tâm lý học Rachel Heller dùng lý thuyết gắn bó (attachment theory) để giải thích vì sao con người hành xử như họ vẫn làm trong các mối quan hệ tình cảm, mô tả ba kiểu gắn bó là lo âu, né tránh và an toàn, và đưa ra lời khuyên về cách tìm và giữ một người bạn đời tốt.

🌱 Phát triển bản thân

Cuốn sách của niềm vui

Dalai Lama and Desmond Tutu with Douglas Abrams

Hai người từng đoạt giải Nobel Hòa bình, Dalai Lama và Tổng giám mục Desmond Tutu, trò chuyện về cách tìm thấy niềm vui bền lâu ngay cả khi đối mặt với đau khổ, và chia sẻ những thói quen, thái độ mà họ tin sẽ dẫn đến niềm vui ấy.

🕊️ Triết học & tôn giáo

Đi tìm lẽ sống

Viktor E. Frankl

Một bác sĩ tâm thần từng sống sót qua các trại tập trung của Đức Quốc xã giải thích rằng ngay cả trong nỗi đau tồi tệ nhất, con người vẫn có thể chọn thái độ của mình, và việc tìm được một lý do để sống chính là điều cho ta sức mạnh để chịu đựng.

👤 Chuyện đời thực

Giao tiếp phi bạo lực

Marshall B. Rosenberg

Nhà tâm lý học Marshall Rosenberg dạy một phương pháp nói và lắng nghe, dựa trên quan sát, cảm xúc, nhu cầu và lời đề nghị, nhằm thay thế sự đổ lỗi, chỉ trích và đòi hỏi bằng sự trung thực và đồng cảm, để xung đột có thể được giải quyết bằng lòng trắc ẩn.

🌱 Phát triển bản thân

Con đường chưa có người đi

M. Scott Peck

Bác sĩ tâm thần M. Scott Peck mở đầu bằng nhận định rằng cuộc sống là khó khăn, và lập luận rằng sự trưởng thành thực sự đến từ việc đối diện vấn đề, bằng kỷ luật, tình yêu và sự sẵn lòng đón nhận ân sủng, và ông dựa vào công việc với bệnh nhân của mình để chỉ ra cách làm.

🌱 Phát triển bản thân

Tư duy nhanh và chậm

Daniel Kahneman

Tâm trí chúng ta chạy bằng hai hệ thống, một hệ thống nhanh, trực giác và một hệ thống chậm, cẩn thận, và hiểu được hệ thống nhanh đánh lừa ta như thế nào có thể giúp ta quyết định tốt hơn về tiền bạc, rủi ro, công việc và hạnh phúc.

🧩 Tâm trí & tâm lý học

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →