Tài năng của Ripley
Tên gốc: The Talented Mr. Ripley
Một chàng trai New York nghèo mà quyến rũ tên là Tom Ripley được cử sang Ý để đưa người bạn giàu có Dickie Greenleaf về nước, rồi cuối cùng giết anh ta và chiếm lấy danh tính của anh ta.
Giới thiệu
Tài năng của Ripley là tiểu thuyết kịch tính tâm lý của Patricia Highsmith, xuất bản năm 1955, và là cuốn đầu trong năm tiểu thuyết về Tom Ripley. Nó đã được chuyển thể thành bộ phim Pháp năm 1960 Purple Noon và bộ phim năm 1999 của Anthony Minghella, với Matt Damon đóng chính. Truyện diễn ra vào thập niên 1950 ở New York, Ý và châu Âu, theo chân Tom khi hắn trượt dần từ những vụ lừa vặt đến giết người. Highsmith khiến người đọc nhìn sự việc bằng đôi mắt của hắn, đến mức ta thấy mình hy vọng hắn thoát được, và đó là thành tựu gây bất an của cuốn sách. Đây là một nghiên cứu về lòng ganh tị, danh tính và sự thiếu chuẩn mực đạo đức (amorality).
Nhân vật chính
- Tom Ripley: một chàng trai trầm lặng, lanh lợi, có tài bắt chước người khác và không có chút nguyên tắc nào.
- Dickie Greenleaf: một người Mỹ giàu có sống ở Ý, quyến rũ và vô tư.
- Marge Sherwood: bạn gái của Dickie, một người Mỹ, nghi ngờ Tom.
- Herbert Greenleaf: cha của Dickie, người thuê Tom.
- Freddie Miles: một người quen ồn ào, hay nghi ngờ của Dickie.
- Thanh tra Roverini: một thanh tra cảnh sát Ý.
Tóm tắt đầy đủ
Lời đề nghị công việc
Tom Ripley là một chàng trai trẻ ở New York, sống bằng những vụ lừa đảo nhỏ và công việc lặt vặt. Hắn gặp Herbert Greenleaf, một chủ xưởng đóng tàu, người tin rằng Tom là bạn của con trai mình là Dickie, và đề nghị trả tiền cho hắn sang Ý để thuyết phục Dickie trở về nhà. Tom, phấn khích trước cơ hội đi xa và số tiền, nhận lời. Hắn tự tạo cho mình một con người mới ngay trên tàu, và đến Mongibello, một làng ven biển, với quyết tâm kết bạn với Dickie.
Tom bị ấn tượng bởi việc người giàu thoải mái thế nào và họ coi tiền bạc là điều hiển nhiên đến mức nào. Khi đi tàu sang Ý trên chuyến đi do Herbert Greenleaf trả tiền, hắn thích thú giả làm một người có tiền. Chuyến đi biển là bước đầu của sự biến đổi của hắn.
Dickie và Marge
Ở Mongibello, Tom gặp Dickie, người vô tư và tiêu tiền của cha, và Marge, bạn anh, người viết văn. Tom, kẻ ngưỡng mộ Dickie từ xa, len lỏi vào cuộc sống của họ. Trong một thời gian, ba người sống vui vẻ, bơi lội và đi thuyền buồm. Nhưng Tom, người yêu Dickie, hoặc yêu lối sống của anh, lại oán Marge, và bắt đầu cảm thấy Dickie đang chán mình. Dickie, người hay thay đổi tâm tính, để lộ sự lạnh nhạt.
Giết người
Trong một chuyến đi thuyền, sau khi Dickie cho thấy rõ anh đang chán hắn, và sau khi Tom đã bắt đầu nghĩ đến chuyện thay thế vào chỗ anh, Tom dùng mái chèo đánh Dickie đến chết, rồi nhấn chìm thi thể. Sau đó hắn bình tĩnh, và bắt tay vào việc thế chỗ Dickie. Hắn giả chữ ký của Dickie, mặc quần áo của anh và bắt chước giọng nói của anh. Hắn chuyển đến Rome, sống như Dickie, và gửi thư cho Marge, nói rằng Dickie đã quyết định đi du lịch. Tài lừa dối người khác của hắn thật đáng chú ý.
Phản ứng của Tom sau hành động ấy rất lạnh lùng. Hắn không thấy tội lỗi, chỉ lo thực tế cho kế hoạch của mình, và người đọc cảm thấy bất an trước việc hắn thích nghi nhanh đến thế. Highsmith viết cảnh ấy bằng cùng một giọng điềm tĩnh như khi kể một việc bình thường, khiến nó càng rợn người hơn.
Freddie Miles
Freddie Miles, bạn của Dickie, đến thăm Tom ở Rome và trở nên nghi ngờ việc Tom có mặt trong căn hộ của Dickie, cũng như cách cư xử của hắn. Trong một cảnh căng thẳng, Freddie nhận ra có điều không ổn, và Tom giết anh ta, rồi giấu thi thể. Cảnh sát bắt đầu điều tra, và tình hình trở nên nguy hiểm hơn. Tom phải quyết định tiếp tục làm Dickie hay biến mất. Hắn lập kế hoạch đổi qua đổi lại giữa hai danh tính.
Về sau, khi Marge ở lại ngôi nhà Tom thuê ở Venice, cô tìm thấy những chiếc nhẫn của Dickie trong đồ đạc của hắn. Hoảng sợ, Tom tính đến chuyện giết cô, nhưng cô lại tự thấy hài lòng với cách giải thích của riêng mình: nếu Dickie đưa nhẫn cho Tom, thì có lẽ anh định tự tử.
Trốn thoát
Tom từ bỏ danh tính Dickie, chuyển đến Venice với tư cách chính mình, và xoay xở lừa được cảnh sát. Marge, người nghi ngờ sự thật, đối chất với hắn, và Herbert Greenleaf đến cùng một thám tử tư. Tom, kẻ khôn ngoan, đưa ra một bản di chúc giả, trong đó Dickie để lại cho hắn tài sản của mình, và Greenleaf cùng cố vấn của ông, sau khi xem xét, chấp nhận nó. Hắn được tự do, và giàu có.
Cái bóng
Cuối tiểu thuyết, Tom đi tàu sang Hy Lạp, và hắn hạnh phúc, tận hưởng tự do của mình. Nhưng khi tàu cập bến, hắn sợ cảnh sát đang chờ sẵn. Những dòng cuối cho thấy hắn run rẩy, nhưng nhận ra không có ai, và cuốn sách khép lại bằng việc hắn nhận ra mình đã thoát, cùng nỗi sợ rằng một ngày nào đó hắn có thể bị bắt. Cuốn tiểu thuyết khiến người đọc thành kẻ đồng lõa.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Tài năng của Ripley là một trong những tiểu thuyết kịch tính tâm lý vĩ đại, và đã góp phần tạo ra hình mẫu tên tội phạm quyến rũ mà không bị trừng phạt. Nó đã truyền cảm hứng cho nhiều nhà văn và bộ phim, trong đó có loạt phim truyền hình năm 2024, Ripley, với Andrew Scott đóng chính. Ripley của Highsmith đã trở thành một trong những nhân vật phản anh hùng (antihero) đáng nhớ nhất trong văn học.
Cuốn sách được khen ngợi vì sự thấu hiểu tâm lý, và vì cách nó khiến độc giả đồng cảm với một người đàn ông vô đạo đức. Các chủ đề về danh tính và giai cấp vẫn còn nguyên ý nghĩa.
Highsmith viết thêm bốn phần tiếp theo, đôi khi được gọi là Ripliad, trong đó Tom tiếp tục sống thoải mái và thoát khỏi công lý, và thành công của chúng cho thấy độc giả đã bị cuốn hút sâu sắc đến mức nào bởi một nhân vật vừa đáng ghê sợ vừa đầy sức hút.
Những ý chính
- Lòng ganh tị có thể làm hư hỏng con người. Tom muốn cuộc sống của Dickie.
- Danh tính có thể được diễn ra như một vai. Tom trở thành Dickie.
- Sự quyến rũ có thể che giấu nguy hiểm. Tom trông có vẻ vô hại.
- Tội ác có thể không bị trừng phạt. Cuốn sách đi ngược lại kỳ vọng.
- Ta có thể đồng cảm với kẻ xấu. Cách kể kéo ta vào cuộc, và đó là một phần của sự bất an.
Bài học có thể rút ra
Cuốn tiểu thuyết mời chúng ta nhận ra ta dễ bị một người quyến rũ thu hút đến mức nào, và vẻ bề ngoài có thể che giấu ý đồ ra sao. Nó khuyến khích ta thận trọng.
Nó cũng cho thấy lòng ganh tị và cảm giác bị gạt ra ngoài có thể biến thành điều nguy hiểm, và rằng việc đối diện với những cảm xúc ấy là quan trọng.
Cuối cùng, nó buộc ta xét lại sự đồng cảm của chính mình, và vì sao ta lại có thể cổ vũ cho một kẻ xấu.
Nó cũng nhắc rằng sự quyến rũ và phép lịch sự không phải bằng chứng của lòng tốt, và ta nên đánh giá con người qua những gì họ làm.
Phê bình và góc nhìn khác
Một số độc giả không thích sự thiếu chuẩn mực đạo đức của cuốn sách, và thấy việc Tom thoát mà không chịu hậu quả nào là điều sai trái. Những người khác thấy cốt truyện thiếu thực tế, vì sự lừa dối của Tom quá dễ dàng. Một số nhà phê bình đã bàn về cách Highsmith miêu tả đồng tính, vốn mơ hồ, với ham muốn của Tom lẫn với ganh tị, và có thể phản ánh những định kiến của thời đó.
Một số người khác thấy nhịp truyện chậm ở đoạn giữa. Dù vậy, cuốn sách vẫn được ngưỡng mộ rộng rãi.
Highsmith giữ nhận định riêng của mình ra ngoài phần kể, để người đọc tự phản ứng.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn sách dành cho độc giả đã trưởng thành. Nó có những vụ giết người và một nhân vật chính có vấn đề về đạo đức. Đây là lựa chọn tốt cho những ai thích sự hồi hộp và chiều sâu tâm lý phức tạp.
Hợp nhất với những ai thích sự hồi hộp tích tụ từ từ.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Giấc ngủ dài
Raymond Chandler
Thám tử tư Philip Marlowe được một vị tướng giàu có đang hấp hối thuê để xử lý một kẻ tống tiền, và bị cuốn vào một mớ hỗn độn gồm những vụ giết người, ma túy và bí mật gia đình giữa giới giàu có và thối nát ở Los Angeles.
🔍 Trinh thám & kinh dịRebecca
Daphne du Maurier
Một cô gái trẻ nhút nhát lấy một người đàn ông góa vợ giàu có và về sống ở dinh cơ Manderley của ông, nơi cô bị ám ảnh bởi ký ức về người vợ đầu của ông là Rebecca, và dần dần biết được sự thật về cái chết của bà.
📜 Kinh điểnLịch sử bí mật
Donna Tartt
Một chàng trai California tên Richard Papen chuyển đến học một trường đại học ở Vermont và gia nhập một nhóm nhỏ sinh viên ngành cổ điển học, rồi bị cuốn vào một vụ giết người; cuốn sách kể lại cách một nhóm bạn xuất sắc tự hủy hoại lẫn nhau.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiĐại gia Gatsby
F. Scott Fitzgerald
Một triệu phú bí ẩn mở những bữa tiệc xa hoa ở Long Island với hy vọng giành lại người phụ nữ ông yêu từ nhiều năm trước, nhưng giấc mơ của ông va phải sự tàn nhẫn vô tâm của những kẻ giàu có.
📜 Kinh điểnVụ án mạng ở phố Morgue
Edgar Allan Poe
Ở Paris, một thám tử nghiệp dư tài ba, C. Auguste Dupin, phá được vụ án mạng khó hiểu của hai mẹ con trong một căn phòng khóa kín bằng cách suy nghĩ kỹ xem các bằng chứng thật sự cho thấy điều gì, và đi đến một kết luận gây sửng sốt.
🔍 Trinh thám & kinh dịChiếc nhẫn tình cờ
Arthur Conan Doyle
Bác sĩ John Watson gặp thám tử tư lập dị Sherlock Holmes và ở chung phòng với ông tại số 221B phố Baker, rồi cả hai cùng điều tra một vụ giết người bí ẩn trong một ngôi nhà bỏ trống ở London, trong câu chuyện đầu tiên về Sherlock Holmes.
🔍 Trinh thám & kinh dịMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.