Nếp gấp thời gian
Tên gốc: A Wrinkle in Time
Một cô bé vụng về cùng cậu em trai thiên tài và một người bạn mới băng qua vũ trụ để giải cứu người cha là nhà khoa học khỏi một hành tinh tối tăm do một bộ não khổng lồ độc ác cai trị, và khám phá ra rằng tình yêu là sức mạnh lớn nhất của mình.
Giới thiệu
Meg Murry là một cô bé tuổi mới lớn bướng bỉnh, thiếu tự tin, học hành chật vật và cảm thấy mình lạc lõng. Cha cô, một nhà vật lý lỗi lạc, đã mất tích hơn một năm khi đang làm việc cho một dự án bí mật của chính phủ, và người trong thị trấn đồn rằng ông đã bỏ rơi gia đình. Vào một đêm giông bão, một bà lão lạ tên Mrs. Whatsit xuất hiện tại nhà Murry, và chẳng bao lâu Meg, cậu em trai năm tuổi khác thường Charles Wallace và người bạn mới Calvin được ba sinh thể bí ẩn đưa đi khắp không gian. Họ di chuyển bằng cách “tesser” (tessering), tức là gấp không gian và thời gian lại, để đi tìm cha của Meg, người đang bị giam trên một hành tinh do một thế lực độc ác kiểm soát. Cuốn tiểu thuyết của Madeleine L’Engle pha trộn khoa học, giả tưởng và những ý tưởng tâm linh, và đã giành Huy chương Newbery năm 1963.
Nhân vật chính
- Meg Murry: cô bé thông minh nhưng thiếu tự tin và bướng bỉnh, nhân vật chính.
- Charles Wallace Murry: em trai năm tuổi của Meg, một thiên tài có thể cảm nhận suy nghĩ của người khác.
- Calvin O’Keefe: một cậu bé lớn hơn được nhiều người quý mến, xuất thân từ một gia đình có nhiều rắc rối, cùng đồng hành với Meg.
- Mrs. Whatsit, Mrs. Who và Mrs. Which: ba sinh thể cổ xưa bí ẩn dẫn đường cho bọn trẻ.
- Ông Murry: cha của Meg, một nhà vật lý đã biến mất.
- Bà Murry: mẹ của Meg, một nhà khoa học xinh đẹp và xuất chúng.
- IT: một bộ não khổng lồ độc ác, không gắn với cơ thể nào, điều khiển hành tinh Camazotz.
- Aunt Beast: một sinh vật tốt bụng có xúc tu, chăm sóc Meg (tên nghĩa là “dì Quái Thú”).
Tóm tắt đầy đủ
Một đêm tối giông bão
Meg không ngủ được trong cơn bão và xuống bếp, nơi cô gặp cậu em Charles Wallace và mẹ. Vị khách lạ của họ, Mrs. Whatsit, một bà lão trông như người lang thang, đến nơi ướt sũng và nhắc đến từ “tesseract”, khiến bà Murry giật mình, vì nó liên quan đến công trình nghiên cứu bí mật của người chồng mất tích.
Hôm sau, Charles Wallace đưa Meg đi gặp những người bạn của Mrs. Whatsit: Mrs. Who, người nói chủ yếu bằng những câu trích từ các nhà văn nổi tiếng, và Mrs. Which, người hầu như không nhìn thấy được và nói bằng một giọng kéo dài kỳ lạ. Trên đường, hai đứa gặp Calvin O’Keefe, một cậu bé cao lớn, được nhiều người quý mến, cũng cảm thấy bị cuốn đến nơi ấy. Calvin về nhà cùng họ và lần đầu tiên cảm thấy mình là một phần của một gia đình đầy yêu thương.
Tesser xuyên vũ trụ
Ba bà Mrs. W đưa bọn trẻ đi qua không gian bằng cách “tesser”. Mrs. Whatsit giải thích bằng hình ảnh một con kiến đi dọc theo mép váy: nếu nếp váy được kẹp lại cho hai điểm chạm vào nhau, con kiến có thể bước qua thay vì phải đi hết cả quãng đường. Một tesseract làm nhăn không gian và thời gian để người đi có thể nhảy qua những khoảng cách khổng lồ.
Trên một hành tinh xinh đẹp tên Uriel, Mrs. Whatsit biến thành một sinh vật có cánh tráng lệ và cho bọn trẻ thấy Black Thing (Vật Đen), một bóng đen của cái ác đang lan khắp vũ trụ. Chính Trái Đất cũng bị nó che phủ một phần, nhưng khắp nơi đều có người chống lại nó, trong đó có các nghệ sĩ, nhà khoa học và lãnh tụ tôn giáo vĩ đại. Bọn trẻ biết rằng ông Murry đang bị giam trên một hành tinh đã đầu hàng bóng tối.
Camazotz
Các bà Mrs. W tặng mỗi đứa một món quà rồi để chúng lại trên Camazotz. Thoạt nhìn hành tinh có vẻ bình thường, nhưng mọi thứ đều giống nhau đến rùng rợn: lũ trẻ đập bóng và nhảy dây theo một nhịp hoàn toàn đều đặn, và ai khác biệt đều bị trừng phạt. Bọn trẻ tìm đến tòa nhà CENTRAL Central Intelligence và gặp một người đàn ông có đôi mắt đỏ, kẻ cố điều khiển tâm trí chúng. Charles Wallace, quá tự tin vào trí thông minh của mình, nhìn vào mắt người đàn ông để tìm hiểu về hắn và bị IT chiếm lấy. Cậu trở nên lạnh lùng và tàn nhẫn, không còn là chính mình.
Giải cứu người cha
Charles Wallace bị chiếm giữ dẫn Meg và Calvin đến chỗ ông Murry, người đang bị giam trong một cột trong suốt. Nhờ cặp kính Mrs. Who đưa cho, Meg có thể đi xuyên qua bức tường và giải thoát cho cha. Sau đó Charles Wallace đưa họ đến gặp IT, một bộ não khổng lồ đập từng nhịp, điều khiển cả hành tinh. Nhịp đập đều đặn của IT bắt đầu chiếm lấy tâm trí Meg. Để cứu cô, ông Murry tesser đi cùng Meg và Calvin, nhưng họ phải bỏ lại Charles Wallace.
Aunt Beast
Chuyến tesser trục trặc, đi xuyên qua Black Thing, và Meg suýt bị đóng băng. Họ đáp xuống một hành tinh xám tên Ixchel, nơi sống những sinh vật cao lớn, phủ lông, nhiều cánh tay và không có mắt. Một trong số chúng, người Meg gọi là Aunt Beast, chăm sóc cô hồi phục bằng sự ấm áp và tiếng hát dịu dàng. Meg giận cha vì ông không thể giải quyết mọi chuyện, và cô xấu hổ về cơn giận của mình.
Các bà Mrs. W xuất hiện. Phải có ai đó quay lại Camazotz để cứu Charles Wallace. Meg nhận ra rằng người đó phải là mình, vì cô gần gũi cậu nhất và hiểu cậu nhất.
Sức mạnh của tình yêu
Mrs. Whatsit nói với Meg rằng cô có một thứ mà IT không có. Trên Camazotz, Meg lại đối mặt với IT và Charles Wallace đang bị chiếm giữ. Cô nhận ra món quà đặc biệt của mình là tình yêu: IT không thể hiểu hay chịu đựng nó. Meg nhìn thẳng vào Charles Wallace và nói đi nói lại rằng cô yêu cậu. Tình yêu của cô phá vỡ sự kiểm soát của IT, và Charles Wallace chạy vào vòng tay cô, đã trở lại là chính mình.
Meg được đưa trở về nhà xuyên qua không gian và đáp xuống vườn rau, nơi Charles Wallace, Calvin và cha cô xuất hiện ngay sau đó. Bà Murry cùng hai cậu em sinh đôi của Meg chạy ra đón, và cả nhà đoàn tụ. Ba bà Mrs. W biến mất trước khi Meg kịp cảm ơn, để đi làm một nhiệm vụ khác.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Nếp gấp thời gian bị nhiều nhà xuất bản từ chối vì cho rằng quá kỳ lạ và quá khó đối với trẻ em, trước khi được xuất bản năm 1962. Sau đó sách giành Huy chương Newbery năm 1963 và bán được hàng triệu bản. Sách trở thành tập đầu của bộ Time Quintet và được chuyển thể thành phim của Disney năm 2018.
Cuốn sách mang tính đột phá vì có một bé gái là người hùng của cuộc phiêu lưu khoa học viễn tưởng, vào thời mà những câu chuyện như vậy chủ yếu có nhân vật chính là con trai, và vì kết hợp những ý tưởng khoa học có thật, như các chiều không gian và không-thời gian, với giả tưởng và tâm linh. Meg, một cô bé thông minh nhưng không hoàn hảo, trở thành hình mẫu cho nhiều độc giả nhỏ tuổi cảm thấy mình khác biệt. Cuốn sách cũng là một trong những cuốn bị phản đối nhiều nhất trong các trường học ở Mỹ, có người phản đối các yếu tố tôn giáo, có người phản đối việc trộn lẫn khoa học và đức tin.
Những ý chính
- Tình yêu là sức mạnh lớn nhất. Meg đánh bại IT không phải bằng trí thông minh mà bằng tình yêu.
- Sự khác biệt là điều quý giá. Camazotz cho thấy mối nguy của việc ép mọi người giống hệt nhau.
- Khuyết điểm của ta có thể là sức mạnh. Sự bướng bỉnh và cơn giận của Meg giúp cô chiến đấu.
- Kiêu ngạo có thể là điểm yếu. Sự tự tin vào trí óc của mình khiến Charles Wallace bị IT bắt giữ.
- Thiện và ác là một cuộc đấu tranh của vũ trụ. Những người bình thường ở khắp nơi cùng góp sức chống lại bóng tối.
Bài học có thể rút ra
Câu chuyện của Meg dạy chúng ta chấp nhận bản thân, cả những khuyết điểm. Cô cảm thấy vụng về và hay tức giận, nhưng chính những điều đó lại cho cô can đảm để đối mặt với IT. Tính cách của mỗi người đều có những thế mạnh đang chờ được dùng đến.
Cuốn sách cũng cảnh báo về áp lực phải đồng điệu với số đông. Là một cá nhân, với những suy nghĩ và ý tưởng của riêng mình, là điều quý giá, ngay cả khi hòa vào đám đông có vẻ dễ hơn.
Cuối cùng, sách nhắc chúng ta rằng tình yêu rất mạnh mẽ. Nói với người thân và bạn bè rằng ta quan tâm đến họ, nhất là trong những lúc khó khăn, có thể tạo nên khác biệt thực sự trong cuộc sống của họ.
Phê bình và góc nhìn khác
Một số độc giả thấy cuốn sách khó hiểu, nhất là những lời giải thích khoa học về tessering và những cảnh trừu tượng trong không gian. Sự pha trộn giữa khoa học, giả tưởng và các ý tưởng Kitô giáo, như những câu trích từ Kinh Thánh và việc nhắc đến Chúa Giêsu như một chiến binh chống lại bóng tối, đã bị chỉ trích từ nhiều phía: một số nhóm tôn giáo cho rằng sách chưa đủ tinh thần Kitô giáo, trong khi một số độc giả thế tục lại thấy sách quá tôn giáo.
Các nhà phê bình cũng nhận xét rằng ba bà Mrs. W giải quyết một số vấn đề mà không giải thích rõ, và phần kết có vẻ vội vàng sau một đoạn dẫn dắt dài. Dù vậy, nhiều độc giả coi đây là một tác phẩm kinh điển khuyến khích người trẻ suy nghĩ rộng lớn.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn sách này lý tưởng cho độc giả từ khoảng 10 tuổi trở lên, những người thích khoa học viễn tưởng, giả tưởng và các ý tưởng lớn. Đây là lựa chọn tuyệt vời cho những độc giả tò mò, đôi khi cảm thấy mình là người ngoài cuộc. Các bạn nhỏ hơn có thể cần được giúp đỡ với một số khái niệm khoa học và triết học trong sách.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Người truyền ký ức
Lois Lowry
Trong một cộng đồng được kiểm soát hoàn hảo, nơi không có đau đớn, không có lựa chọn và cũng không có màu sắc, một cậu bé sắp tròn mười hai tuổi được chọn làm người giữ những ký ức của quá khứ, và khám phá ra cái giá khủng khiếp mà người dân phải trả cho sự an toàn của mình.
🎒 Tuổi mới lớnTrạm thu phí quái lạ
Norton Juster
Một cậu bé chán đời tên Milo lái chiếc xe đồ chơi qua một trạm thu phí thần kỳ để vào một xứ sở của những câu chơi chữ và câu đố, nơi cậu lên đường giải cứu hai nàng công chúa bị trục xuất là Vần Điệu và Lý Lẽ (Rhyme and Reason), và khám phá ra rằng học hỏi có thể thú vị biết bao.
🧸 Sách thiếu nhiSư tử, phù thủy và cái tủ áo
C. S. Lewis
Bốn đứa trẻ bước qua một chiếc tủ quần áo để vào xứ sở thần tiên Narnia, nơi một mụ phù thủy độc ác đã khiến mùa đông kéo dài mãi, và nhờ sự giúp đỡ của con sư tử vĩ đại Aslan, các em chiến đấu để giải phóng vùng đất này.
🧸 Sách thiếu nhiBắc Cực Quang
Philip Pullman
Trong một thế giới nơi linh hồn của mỗi người sống bên ngoài cơ thể, dưới hình dạng một con vật đồng hành, một cô bé gan dạ, nói dối giỏi lên đường đến vùng Bắc Cực để giải cứu những đứa trẻ bị bắt cóc khỏi một tổ chức tàn nhẫn của Giáo hội, và khám phá ra một bí ẩn có thể thay đổi cả vũ trụ.
🧸 Sách thiếu nhiAnh chàng Hobbit
J. R. R. Tolkien
Một người hobbit hiền lành, thích ở nhà bị cuốn vào chuyến phiêu lưu nguy hiểm cùng mười ba người lùn để giành lại kho báu từ tay một con rồng, và trên đường đi anh phát hiện mình dũng cảm và thông minh hơn mình từng tưởng rất nhiều.
🧸 Sách thiếu nhiCharlotte và Wilbur
E. B. White
Chú lợn Wilbur cô đơn biết rằng mình sắp bị giết thịt, và người bạn thông minh của chú, nhện Charlotte, nghĩ ra một kế hoạch tuyệt vời để cứu mạng chú.
🧸 Sách thiếu nhiMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.