Muôn loài to nhỏ
Tên gốc: All Creatures Great and Small
Bác sĩ thú y miền quê James Herriot kể lại những câu chuyện vui và ấm áp về những năm đầu làm nghề trẻ tuổi ở vùng Yorkshire Dales vào thập niên 1930, với những người nông dân, những con vật và các ông chủ đầy sức sống của mình.
Giới thiệu
Muôn loài to nhỏ ra mắt năm 1972, do James Herriot viết. Đó là bút danh của Alf Wight, một bác sĩ thú y hành nghề ở Yorkshire, nước Anh. Ông nói rằng mình bắt đầu viết nghiêm túc ở tuổi năm mươi, được vợ khuyến khích, dù thật ra trước đó ông cũng đã từng viết. Bản in Mỹ năm 1972 gộp hai tập trước đó là If Only They Could Talk (1970) và It Shouldn’t Happen to a Vet (1972). Cuốn sách gồm những câu chuyện nối liền nhau từ thập niên 1930, khi ông còn trẻ và mới vào nghề ở vùng quê, giữa những người nông dân dãi dầu sương gió và gia súc của họ. Đây là một tác phẩm văn chương kể lại, trong đó người thật được đổi tên và sự việc được sắp xếp lại, chứ không phải sổ ghi từng ca bệnh theo đúng nghĩa đen; hầu hết các nguồn đều cho rằng khoảng một nửa nội dung là hư cấu. Nhan đề lấy từ một câu trong thánh ca Cơ Đốc giáo. Sách được yêu thích rộng rãi, có nhiều phần tiếp theo và đã được chuyển thành phim truyền hình nhiều tập. Giọng văn nhẹ nhàng, hài hước và đầy tình thương dành cho cả muông thú lẫn con người.
Tóm tắt đầy đủ
Người phụ tá mới ở Darrowby
Các câu chuyện xoay quanh Herriot, một bác sĩ thú y mới ra trường, người Scotland, đến thị trấn hư cấu Darrowby ở Yorkshire Dales với hy vọng được nhận làm phụ tá, vào thời điểm nhiều người mới tốt nghiệp khó tìm được việc. Vùng đất này đẹp nhưng hẻo lánh, và mùa đông khắc nghiệt. Anh lo lắng. Anh ngạc nhiên khi biết ông bác sĩ thú y mà mình sắp làm việc cùng, Siegfried Farnon, là người Anh chứ không phải người Đức như anh tưởng. Siegfried đầy năng lượng, khó đoán, và thường nói trước quên sau. Sau ngày đầu theo Siegfried đi khám các trang trại, Herriot được nhận vào làm, hưởng lương và được ăn ở, rồi dọn vào ngôi nhà của các bác sĩ thú y, Skeldale House.
Những ca bệnh đầu tiên và cuộc sống nơi trang trại
Cuốn sách mở đầu bằng một ca đỡ bê trong mùa đông giá rét, khi Herriot vật lộn với một con bê nằm sai tư thế trong lúc một người lớn tuổi đứng xem và nghi ngờ anh, cho đến khi anh cuối cùng đỡ được con bê một cách an toàn. Từ đó, anh đối mặt với hàng loạt thử thách với bò, ngựa và nhiều loài vật khác, và thường bị gọi đến các trang trại vào ban đêm. Anh vừa làm vừa học, và đôi khi mắc sai lầm, khiến những người nông dân vốn tinh ranh và luôn quan sát phải bật cười. Họ có thể chậm tin một bác sĩ thú y trẻ từ nơi khác đến. Anh phải học cách sống của họ, học cả phương ngữ của họ, và giành được sự kính trọng bằng sự chăm chỉ và lòng tử tế.
Siegfried và Tristan
Ông chủ Siegfried điều hành phòng khám một cách lộn xộn: ông làm rối sổ sách và tiền nong của phòng khám, nuôi gà và lợn, và bỏ mặc chiếc phanh hỏng của xe mình. Em trai ông, Tristan, hoàn toàn khác ông. Tristan vẫn còn vật lộn với việc học thú y, thường đến muộn trong các ca khám buổi sáng và hay gặp rắc rối. Cậu còn chơi khăm Herriot và rủ anh đi dự các buổi khiêu vũ trong làng. Herriot bị kẹt giữa hai anh em, và nhiều tình huống buồn cười nhất xuất phát từ tính khí khác nhau và những mưu mẹo của họ. Herriot trở thành một phần của gia đình này, trong đó có bà quản gia, bà Hall, người nấu ăn cho họ.
Thú cưng, bệnh nhân và những con người đáng nhớ
Không phải bệnh nhân nào của anh cũng ở trang trại. Trong thị trấn, anh chữa cho vật nuôi của những nhà giàu, chẳng hạn một chú chó nhỏ được cưng chiều tên Tricki Woo, mà bà chủ giàu có của nó, bà Pumphrey, cho ăn quá nhiều. Herriot trở thành “chú” (Uncle) chính thức của chú chó và được mời đến dự một bữa tiệc để vinh danh mình. Khi Tricki Woo ngã bệnh nguy kịch vì ăn quá nhiều, Herriot cho nó ăn kiêng nghiêm ngặt và nó khỏi bệnh. Herriot cũng gặp nhiều con người đặc biệt, từ những ông nông dân già bướng bỉnh đến những gia đình nghèo yêu thương vật nuôi của mình hết mực. Anh thấy sự gắn bó sâu sắc giữa con người và loài vật, cũng như những khó khăn của đời sống nông thôn trong thời kỳ Đại suy thoái. Một số câu chuyện kết thúc buồn, nhưng nhiều chuyện kết thúc bằng tiếng cười.
Tình yêu và một cô gái trẻ
Trong lúc đó, Herriot gặp một cô gái trẻ tên Helen Alderson, con gái một nông dân, khi chữa cho một con bê ở trang trại nhà cô. Anh bị cô thu hút, và trở nên rụt rè, lúng túng khi ở bên cô. Lần đầu anh mời cô đến một khách sạn sang trọng thì không suôn sẻ, và buổi hẹn đi xem phim sau đó cũng vụng về, dù Helen có cảm tình với anh. Họ bắt đầu gặp nhau đều đặn, và cuối cùng anh cầu hôn. Câu chuyện tình của họ tạo thành một sợi chỉ nhẹ nhàng xuyên suốt cuốn sách, và cho thấy sự ấm áp và tính hài hước của tác giả.
Dần ổn định cuộc sống
Khi các câu chuyện tiếp diễn, công việc đưa Herriot đi khắp vùng Dales trong mọi thời tiết, đến những trang trại nơi anh chữa cho bò, ngựa, lợn và cừu, và đến với vật nuôi của người dân trong thị trấn. Nhiều câu chuyện xoay quanh một khoảnh khắc nhỏ, đầy tình người, chẳng hạn lòng biết ơn lặng lẽ của một người nông dân hay tình thương của một gia đình dành cho chú chó già. Herriot dần ổn định cuộc sống ở Darrowby, và học được rất nhiều về loài vật cũng như về con người. Cuốn sách khép lại bằng đám cưới của anh với Helen. Tuần trăng mật của họ trùng với đợt xét nghiệm bệnh lao cho đàn gia súc, nên họ dành nó để lái xe đi khắp vùng quê, và Siegfried đưa anh lên làm đối tác chính thức của phòng khám. Câu chuyện của anh còn được kể tiếp trong các cuốn sau.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Muôn loài to nhỏ là một trong những cuốn sách được yêu mến nhất ở Anh và đã được dịch ra nhiều thứ tiếng. Sách đưa hình ảnh vùng nông thôn Yorkshire và công việc của người bác sĩ thú y đến với độc giả khắp thế giới, và được cho là đã truyền cảm hứng cho nhiều người theo nghề thú y. Những cuốn sách này ghi lại một lối sống đang dần biến mất khi nông nghiệp ngày càng cơ giới hóa. Chúng cũng là lời ca ngợi lòng tử tế đối với loài vật. Các bản chuyển thể truyền hình, vào thập niên 1970 và một lần nữa năm 2020, đã đưa những câu chuyện này đến với khán giả mới. Cuốn sách vẫn là lựa chọn quen thuộc cho cả gia đình cùng đọc.
Những ý chính
- Lòng tử tế rất quan trọng. Herriot đối xử dịu dàng với cả loài vật lẫn con người.
- Sự hài hước giúp ta vượt qua công việc vất vả. Những câu chuyện vui khiến những ngày nặng nhọc trở nên dễ chịu hơn.
- Hãy giành sự kính trọng bằng công việc. Những người nông dân dần dần đã tin tưởng anh.
- Cộng đồng có ý nghĩa. Những mối quan hệ ở Darrowby là trung tâm của câu chuyện.
- Hãy tìm công việc bạn yêu. Herriot tìm ra thiên hướng của mình.
Bài học có thể rút ra
Những câu chuyện mời chúng ta trân trọng những người làm việc với loài vật và trên đồng ruộng, cùng những hiểu biết họ có. Chúng cho thấy sự kiên nhẫn và óc hài hước có thể giúp ích thế nào khi học một công việc mới. Nếu bạn có thú cưng, hãy nghĩ cách chăm sóc nó bằng lòng tử tế, và đưa nó đến bác sĩ thú y khi nó cần giúp đỡ. Bạn cũng có thể học cách lắng nghe những người lớn tuổi, những người thường có kinh nghiệm mà sách vở không có. Và hãy nhớ rằng một cuộc sống viên mãn có thể tìm thấy ở một nơi bình thường, bên những người và những con vật bạn yêu thương.
Phê bình và góc nhìn khác
Một số độc giả cho rằng cuốn sách vẽ ra một bức tranh hoài niệm về đời sống nông thôn. Những người khác chỉ ra rằng các nhân vật dựa trên người thật nhưng đã bị thay đổi hoặc phóng đại, và thứ tự thời gian cũng bị sắp xếp lại: các câu chuyện lấy bối cảnh trước chiến tranh, trong khi ngoài đời Wight bắt đầu làm việc ở Yorkshire trong thời chiến. Người cộng sự thật của ông, Donald Sinclair, người là nguyên mẫu cho Siegfried, đã phật lòng vì cách ông bị miêu tả. Các bác sĩ thú y thời nay lưu ý rằng một số phương pháp điều trị được mô tả đã lỗi thời, và thái độ đối với loài vật cũng đã thay đổi. Dù vậy, nhiều độc giả vẫn thấy sự hài hước nhẹ nhàng của sách thật tươi mới.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn sách này dành cho độc giả mọi lứa tuổi yêu động vật, thích sự hài hước và những câu chuyện về cuộc sống thôn quê. Sách dễ đọc, và có thể thưởng thức từng chương một. Một vài cảnh động vật bị bệnh và công việc thú y có thể làm những độc giả rất nhạy cảm buồn lòng, nhưng giọng văn vẫn tử tế.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Gia đình tôi và những loài vật khác
Gerald Durrell
Gerald Durrell nhớ lại tuổi thơ của mình trên đảo Corfu của Hy Lạp vào những năm 1930, nơi cậu sưu tầm đủ loại động vật, trong khi gia đình người Anh lập dị của cậu cố sống cho quen với cuộc sống dưới nắng.
👤 Chuyện đời thựcCây mọc ở Brooklyn
Betty Smith
Francie Nolan, một cô bé nghèo mê sách, lớn lên trong những khu nhà tập thể ở Williamsburg, Brooklyn, vào đầu thế kỷ hai mươi, và học cách tìm thấy hy vọng và sức mạnh trong một gia đình chẳng có gì ngoài tình thương và lòng quyết tâm.
📜 Kinh điểnGió qua rặng liễu
Kenneth Grahame
Mole (chuột chũi) nhút nhát, chuột nước Ratty tốt bụng, Badger (lửng) cộc cằn và Toad (cóc) hay khoe khoang cùng trải qua những cuộc phiêu lưu bên bờ sông ở vùng quê nước Anh, trong một câu chuyện về tình bạn, về mái nhà và về cơn mê ô tô điên rồ của ông Toad.
🧸 Sách thiếu nhiCharlotte và Wilbur
E. B. White
Chú lợn Wilbur cô đơn biết rằng mình sắp bị giết thịt, và người bạn thông minh của chú, nhện Charlotte, nghĩ ra một kế hoạch tuyệt vời để cứu mạng chú.
🧸 Sách thiếu nhiNgựa ô yêu dấu
Anna Sewell
Một chú ngựa đen hiền lành tự kể câu chuyện cuộc đời mình, từ tuổi thơ hạnh phúc đến những năm tháng vất vả kéo xe chở khách, và cho thấy lòng tốt hay sự tàn nhẫn có thể thay đổi cả cuộc đời một con vật.
🧸 Sách thiếu nhiĐi tìm lẽ sống
Viktor E. Frankl
Một bác sĩ tâm thần từng sống sót qua các trại tập trung của Đức Quốc xã giải thích rằng ngay cả trong nỗi đau tồi tệ nhất, con người vẫn có thể chọn thái độ của mình, và việc tìm được một lý do để sống chính là điều cho ta sức mạnh để chịu đựng.
👤 Chuyện đời thựcMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.