Chơi bowling một mình

Tên gốc: Bowling Alone

Từ 13 tuổiđọc 6 phútxã hội họckhoa học chính trịđời sống công dân
Tìm mua sách ↓

Nhà khoa học chính trị Robert Putnam dùng một khối lượng số liệu lớn để cho thấy rằng từ thập niên 1960, người Mỹ ngày càng ít gắn kết với nhau trong các câu lạc bộ, nhà thờ, công đoàn và khu phố, và lập luận rằng sự mất mát vốn xã hội này làm suy yếu nền dân chủ và đời sống an lành của con người.

Giới thiệu

Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community ra mắt năm 2000, do Robert D. Putnam, giáo sư Đại học Harvard, viết. Cuốn sách phát triển từ một bài tiểu luận năm 1995, trong đó ông dùng một ví dụ gây ấn tượng: số người Mỹ chơi bowling tăng lên, nhưng số người tham gia các giải đấu bowling theo đội lại giảm mạnh, nghĩa là người ta chơi bowling một mình. Putnam thu thập số liệu từ nhiều nguồn để cho thấy sự suy giảm trên diện rộng của việc tham gia vào đời sống công dân và xã hội. Ông dùng khái niệm vốn xã hội (social capital) để chỉ những mạng lưới quan hệ, chuẩn mực và niềm tin giúp con người hợp tác với nhau. Cuốn sách vừa là một công trình nghiên cứu chi tiết, vừa là lời kêu gọi hành động.

Tóm tắt đầy đủ

1. Khái niệm vốn xã hội

Ý chính: Putnam giới thiệu vốn xã hội, tức giá trị của các mối quan hệ xã hội, mà ông so sánh với vốn vật chất và vốn con người. Cũng như công cụ và học vấn giúp con người làm việc hiệu quả hơn, các mạng lưới tin cậy giúp cộng đồng vận hành tốt hơn. Ông phân biệt vốn xã hội gắn kết (bonding capital), nối những người giống nhau lại với nhau, và vốn xã hội bắc cầu (bridging capital), nối các nhóm khác nhau. Cả hai đều có giá trị, dù hoạt động theo những cách khác nhau, và cả hai đều có thể có mặt trái.

Trong cuộc sống: Một khu phố nơi mọi người biết và tin nhau có thể giải quyết vấn đề nhanh hơn.

2. Sự suy giảm của việc tham gia đời sống công dân và chính trị

Ý chính: Tác giả cho thấy từ thập niên 1960, người Mỹ ngày càng ít đi bỏ phiếu, ít dự các cuộc họp công cộng, ít làm việc cho một đảng chính trị hay tham gia các ủy ban. Số hội viên của nhiều tổ chức dân sự, như hội phụ huynh và giáo viên, các hội huynh đệ và Liên đoàn Cử tri Nữ (League of Women Voters), đã giảm. Dù nhiều người giờ đóng góp tiền cho các mục tiêu chung, sự tham gia tích cực lại sụt giảm. Putnam nói rằng những xu hướng này nhất quán và lan rộng trong nhiều loại nhóm khác nhau.

Trong cuộc sống: Một câu lạc bộ ở trường từng có nhiều thành viên hăng hái nay có thể chỉ còn vài người.

3. Tôn giáo, công việc và những mối quan hệ không chính thức

Ý chính: Sự suy giảm cũng xuất hiện ở những lĩnh vực khác. Số người đi lễ ở nơi thờ tự giảm đôi chút, và tỷ lệ người lao động tham gia công đoàn cũng giảm. Ngay cả những mối quan hệ không chính thức cũng yếu đi: các gia đình ăn tối cùng nhau ít hơn, người ta mời bạn đến nhà ít hơn, và cũng ít chơi bài hay đi dã ngoại hơn. Putnam ghi lại những xu hướng này bằng các cuộc khảo sát và nghiên cứu về cách người ta dùng thời gian, cho thấy thói quen sum họp đang mòn đi chậm rãi.

Trong cuộc sống: Những buổi tối từng dành để sang chơi nhà hàng xóm nay được dành cho việc nằm dài trên ghế sofa.

4. Vì sao có sự thay đổi này? Bốn nguyên nhân chính

Ý chính: Putnam đi tìm lý do. Ông thấy rằng áp lực về thời gian và tiền bạc, trong đó có việc các gia đình có cả hai vợ chồng đi làm ngày càng nhiều, có đóng một phần, nhưng không lớn. Đô thị lan ra vùng ngoại ô và việc đi lại đường dài cũng làm giảm sự tiếp xúc. Theo ông, yếu tố lớn nhất là sự thay đổi giữa các thế hệ: thế hệ giàu tinh thần công dân lớn lên trong thời Đại Suy thoái và chiến tranh đang dần được thay bằng những thế hệ ít dấn thân hơn. Tiếp theo là tác động của giải trí điện tử, nhất là tivi, vốn biến giờ rảnh thành chuyện riêng của mỗi người.

Trong cuộc sống: Dành hàng giờ xem tivi ở nhà thì còn ít thời gian hơn để gặp gỡ mọi người.

5. Hệ quả của việc mất vốn xã hội

Ý chính: Cuốn sách lập luận rằng vốn xã hội rất quan trọng. Những cộng đồng có nhiều vốn xã hội thì có trường học tốt hơn, khu phố an toàn hơn, sức khỏe tốt hơn, nền kinh tế vững hơn và chính quyền hiệu quả hơn. Người có nhiều quan hệ xã hội thường hạnh phúc hơn, khỏe mạnh hơn và sống thọ hơn. Putnam trình bày số liệu so sánh các bang của nước Mỹ, cho thấy những bang có nhiều vốn xã hội làm tốt hơn trên nhiều thước đo về phúc lợi trẻ em và an toàn công cộng.

Trong cuộc sống: Những khu phố nơi mọi người để mắt đến nhau thường ít tội phạm hơn.

6. Có thể làm gì? Một Thời đại Tiến bộ mới

Ý chính: Ở phần cuối, Putnam nhìn về quá khứ. Khoảng một trăm năm trước, trong Thời đại Mạ vàng (Gilded Age) và Thời đại Tiến bộ (Progressive Era), người Mỹ đã đối mặt với những vấn đề tương tự về xáo trộn xã hội, và đáp lại bằng cách lập ra nhiều tổ chức mới, từ Hướng đạo sinh Nam (Boy Scouts) đến NAACP. Ông kêu gọi một làn sóng sáng tạo công dân mới, trong trường học, nơi làm việc, các tổ chức tôn giáo, thành phố và nghệ thuật, và trong việc dùng công nghệ để kết nối mọi người. Ông đưa ra những định hướng chung chứ không phải một chương trình chi tiết, và nói rằng những cải cách cụ thể của thời kỳ trước sẽ không còn phù hợp nhưng tinh thần sáng tạo của thời đó thì nên được kế thừa.

Trong cuộc sống: Lập một nhóm trong khu phố hay một đội thể thao là một cách nhỏ để xây dựng các mối quan hệ.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Chơi bowling một mình có ảnh hưởng rất lớn, và nhan đề của nó trở thành cách nói gọn về sự suy giảm của đời sống cộng đồng. Cuốn sách được các chính trị gia và bình luận viên bàn luận rộng rãi, và góp phần đưa ý tưởng về vốn xã hội vào chương trình nghị sự của công chúng. Nó khơi dậy nghiên cứu ở nhiều lĩnh vực, cũng như những nỗ lực xây dựng lại cộng đồng ở khu phố, trường học và trên mạng. Putnam sau đó còn viết những cuốn sách khác về bất bình đẳng và về tôn giáo ở Mỹ. Dù người ta có đồng ý với mọi phần trong phân tích của ông hay không, thông điệp trung tâm của cuốn sách, rằng các mối quan hệ rất quan trọng đối với sức khỏe của xã hội và của từng cá nhân, được chấp nhận rộng rãi.

Những ý chính

  • Quan hệ xã hội có giá trị. Các mạng lưới tin cậy giúp cộng đồng vận hành.
  • Sự tham gia đã giảm. Ít người hơn vào câu lạc bộ, đi bỏ phiếu hay gặp gỡ không chính thức.
  • Công nghệ và sự thay đổi giữa các thế hệ có đóng vai trò. Giải trí và những lớp người mới đã làm đổi thói quen.
  • Cộng đồng gắn kết thì tốt hơn. Họ có kết quả tốt hơn trên nhiều mặt.
  • Làm mới lại là có thể. Các thế hệ trước đã tạo ra những thiết chế mới.

Bài học có thể rút ra

Bạn có thể áp dụng cuốn sách bằng cách tham gia hoặc lập một nhóm, như một đội thể thao, một dàn hợp xướng hay một dự án tình nguyện, và đến đều đặn. Hãy chủ động làm quen với hàng xóm, và mời bạn bè đến chơi. Hãy hạn chế thời gian ở một mình trước màn hình, và dùng công nghệ để hẹn gặp trực tiếp. Nếu bạn ở vị trí lãnh đạo, hãy nghĩ cách giúp mọi người dễ tham gia hơn. Và hãy tìm cách bắc cầu giữa những nhóm vốn ít khi gặp nhau.

Phê bình và góc nhìn khác

Giới phê bình cho rằng Putnam tập trung vào các hình thức hội đoàn truyền thống và bỏ qua những hình thức kết nối mới, như cộng đồng trực tuyến, các nhóm hỗ trợ và những mạng lưới không chính thức đã phát triển. Những người khác lập luận rằng sự suy giảm có thể bị phóng đại, vì một số thước đo cho thấy xu hướng khác, và rằng nỗi hoài niệm của ông về thời giữa thế kỷ đã bỏ qua việc phụ nữ và các nhóm thiểu số bị loại khỏi nhiều tổ chức cũ. Các học giả cũng nghi ngờ nhận định rằng tivi là thủ phạm chính. Có người nói các đề xuất của ông còn mơ hồ. Dù vậy, cuốn sách vẫn được tôn trọng rộng rãi.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách này dành cho những ai quan tâm đến cộng đồng, chính trị và xã hội. Sách dài, với nhiều biểu đồ và số liệu thống kê, nhưng các ý chính rất rõ ràng. Ai muốn một bản ngắn hơn có thể đọc bài viết gốc, còn ai thích đọc chuyện có thể thấy phần số liệu khá nặng.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Nền dân trị Mỹ

Alexis de Tocqueville

Sau chuyến đi khắp nước Mỹ vào những năm 1830, chàng trai trẻ người Pháp Alexis de Tocqueville viết một công trình nghiên cứu sắc sảo về nền dân chủ Mỹ, ca ngợi sức sống và tự do của nó, đồng thời cảnh báo những mối nguy như sự chuyên chế của số đông và việc thu mình vào đời sống riêng tư.

⚖️ Chính trị & xã hội

Bi ca của người nhà quê

J. D. Vance

J. D. Vance kể lại thời thơ ấu lớn lên ở một thị trấn thép đang chật vật của bang Ohio, trong một gia đình gốc vùng đồi Appalachia của bang Kentucky, mang dấu ấn của nghèo đói và nghiện ngập, và dùng câu chuyện của mình để suy ngẫm về những khó khăn của tầng lớp lao động da trắng ở Mỹ.

⚖️ Chính trị & xã hội

Cái chết và sự sống của các thành phố lớn ở Mỹ

Jane Jacobs

Jane Jacobs lập luận rằng những thành phố tốt nhất là những khu phố sống động, đa dạng chức năng và đi bộ được, và rằng những mốt quy hoạch thời bà, với đường cao tốc, nhà tháp và quy định phân vùng cứng nhắc, đang phá hủy chính những điều làm cho thành phố vận hành được.

⚖️ Chính trị & xã hội

Kiếm sống bằng đồng lương rẻ mạt

Barbara Ehrenreich

Nhà báo Barbara Ehrenreich đi làm những công việc lương thấp trong nhiều tháng ở ba thành phố Mỹ để xem một người có sống nổi bằng mức lương như vậy hay không, và nhận ra rằng ngay cả công việc nặng nhọc, làm trọn thời gian cũng thường không đủ trang trải những nhu cầu cơ bản.

⚖️ Chính trị & xã hội

Tâm trí chính nghĩa

Jonathan Haidt

Jonathan Haidt lập luận rằng những phán xét về đạo đức chủ yếu đến từ trực giác và cảm xúc chứ không phải từ lý trí, rằng bản năng đạo đức của con người dựa trên nhiều nền tảng khác nhau giữa các nhóm chính trị, và rằng hiểu điều này có thể giúp ta bất đồng mà không ghét nhau.

🧩 Tâm trí & tâm lý học

Quân Vương

Niccolo Machiavelli

Một nhà ngoại giao thời Phục hưng khuyên các nhà cai trị hãy đánh giá hành động của mình bằng kết quả chứ không phải bằng đạo đức, và cho rằng một nhà lãnh đạo thành công đôi khi phải mưu mẹo và tàn nhẫn để giành và giữ quyền lực.

⚖️ Chính trị & xã hội

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →