Hội thoại

Tên gốc: Crucial Conversations

Từ 13 tuổiđọc 6 phútgiao tiếpkinh doanhkỹ năng giao tiếp giữa người với người
Tìm mua sách ↓

Bốn chuyên gia giao tiếp chỉ cách xử lý những cuộc trò chuyện mà mức độ rủi ro cao, ý kiến khác nhau và cảm xúc mạnh, bằng cách giữ cho cuộc đối thoại luôn mở, tạo cảm giác an toàn để nói chuyện và chuyển từ lời nói sang hành động.

Giới thiệu

Crucial Conversations: Tools for Talking When Stakes Are High ra mắt năm 2002, do Kerry Patterson, Joseph Grenny, Ron McMillan và Al Switzler viết. Họ điều hành một công ty chuyên đào tạo về giao tiếp và lãnh đạo. Cuốn sách dựa trên nghiên cứu và công việc đào tạo của các tác giả về cách con người xử lý những cuộc nói chuyện khó khăn. Một cuộc trò chuyện then chốt (crucial conversation) là cuộc trò chuyện mà mức độ rủi ro cao, ý kiến khác nhau và cảm xúc mạnh, chẳng hạn xin tăng lương, góp ý cho ai đó hay đối chất với một người bạn. Các tác giả nói rằng đây là những thời điểm định hình sự nghiệp và các mối quan hệ của ta, và ta thường xử lý chúng rất kém. Cuốn sách đưa ra một bộ kỹ năng.

Tóm tắt đầy đủ

1. Điều gì khiến một cuộc trò chuyện trở nên then chốt

Ý chính: Các tác giả mở đầu bằng việc nói rằng trong các cuộc trò chuyện then chốt, ta dễ rơi vào một trong hai cách phản ứng tồi: im lặng, tức là kìm giữ mình, chẳng hạn che giấu quan điểm, né tránh vấn đề hoặc rút lui; hoặc bạo lực, tức là cố ép quan điểm của mình, chẳng hạn kiểm soát, gán nhãn hay công kích. Cả hai đều là cách xử lý nỗi sợ và cơn giận, và cả hai đều thất bại. Lựa chọn khéo léo thay thế là giữ cho ý nghĩa được lưu thông tự do vào “bể ý nghĩa chung” (pool of shared meaning), nơi mọi người cùng đóng góp quan điểm của mình, để có thể đưa ra những quyết định tốt hơn.

Trong cuộc sống: Một nhóm để mọi người đều được nói có thể đi đến quyết định tốt hơn một nhóm bị một người to tiếng chi phối.

2. Bắt đầu từ trái tim: biết mình muốn gì

Ý chính: Kỹ năng đầu tiên là tập trung vào điều bạn thật sự muốn, cho bản thân, cho người khác và cho mối quan hệ, và bám vào mục tiêu đó, đừng để ham muốn thắng hay trừng phạt làm chệch hướng. Các tác giả gợi ý tự hỏi mình muốn gì, rồi tự hỏi mình không muốn gì. Điều này giúp tránh “lựa chọn của kẻ ngốc” (sucker’s choice), niềm tin sai lầm rằng bạn phải chọn giữa sự trung thực và sự tử tế. Một cách tiếp cận tốt kết hợp cả hai, và tìm ra cách nói điều khó nói một cách tôn trọng.

Trong cuộc sống: Nói với một người bạn một sự thật khó nghe, bằng sự tử tế, cho thấy cả sự trung thực lẫn sự quan tâm.

3. Học cách quan sát: nhận ra khi nào cuộc trò chuyện trở nên then chốt và khi nào sự an toàn bị đe dọa

Ý chính: Một kỹ năng khác là để ý các dấu hiệu cho thấy một cuộc trò chuyện đã trở nên then chốt, chẳng hạn các dấu hiệu căng thẳng của cơ thể, hoặc cảm xúc. Trên hết, hãy chú ý đến sự an toàn: khi mọi người cảm thấy không an toàn, họ chuyển sang im lặng hoặc bạo lực. Nếu sự an toàn bị mất, bạn phải bước ra khỏi nội dung câu chuyện và khôi phục nó. Các tác giả gợi ý nhìn vào phong cách của chính mình khi bị căng thẳng, và để ý những dấu hiệu cảnh báo ở người khác, như rút lui hay trở nên mỉa mai.

Trong cuộc sống: Nếu một đồng nghiệp đột nhiên im lặng trong cuộc họp, đó có thể là dấu hiệu họ cảm thấy không an toàn.

4. Tạo cảm giác an toàn

Ý chính: Để khôi phục sự an toàn, các tác giả nói bạn nên thiết lập mục đích chung (mutual purpose), cho thấy bạn quan tâm đến mục tiêu của người kia, cùng với sự tôn trọng lẫn nhau. Họ gợi ý những kỹ thuật như xin lỗi khi thích hợp, và đối chiếu (contrasting): làm rõ điều bạn không có ý nói và điều bạn có ý nói. Chẳng hạn, bạn có thể nói rằng bạn không có ý chê trách người kia, và điều bạn thật sự muốn là cùng tìm cách kịp thời hạn. Cách này giảm hiểu lầm và giảm sự phòng thủ.

Trong cuộc sống: Một lời nói rõ ý định của bạn có thể ngăn người khác hiểu lời bạn theo hướng xấu.

5. Làm chủ những câu chuyện của mình và nói ra con đường của mình

Ý chính: Các tác giả giải thích rằng trong những lúc khó khăn, ta tự kể cho mình những câu chuyện, tức là những cách diễn giải động cơ của người khác, gây ra cảm xúc, và những câu chuyện này thường không công bằng. Họ khuyên ta tách sự việc khỏi câu chuyện, và kể lại câu chuyện đầy đủ hơn. Sau đó, để nói ra, họ đưa ra phương pháp “STATE”: chia sẻ sự việc của bạn, kể câu chuyện của bạn, hỏi về con đường của người khác, nói một cách dè dặt và khuyến khích người kia kiểm chứng. Cách này giúp bạn vừa trung thực vừa cởi mở.

Trong cuộc sống: Thay vì nói “bạn chẳng quan tâm gì cả”, hãy nói điều bạn đã quan sát được và hỏi chuyện gì đang xảy ra.

6. Khám phá con đường của người khác và chuyển sang hành động

Ý chính: Những kỹ năng cuối cùng nói về lắng nghe và theo đuổi đến cùng. Để khám phá quan điểm của người khác, các tác giả khuyên nên hỏi, phản chiếu, diễn đạt lại và dẫn dắt (priming), tức đoán xem người kia có thể đang cảm thấy gì. Khi có bất đồng, họ khuyên nên tìm điểm chung và xây dựng từ đó. Cuối cùng, một cuộc trò chuyện then chốt phải kết thúc bằng một quyết định về việc ai làm gì, vào lúc nào, và một kế hoạch theo dõi. Nếu không có điều đó, cuộc nói chuyện coi như uổng phí.

Trong cuộc sống: Kết thúc một cuộc họp bằng danh sách ai làm gì, vào lúc nào giúp những lời hứa không bị quên.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Hội thoại đã bán được hàng triệu bản, và trở thành một trong những cuốn sách về giao tiếp được dùng rộng rãi nhất ở nơi làm việc. Khung phương pháp của sách được dùng trong các khóa đào tạo dành cho tổ chức, và công ty của các tác giả đã xây dựng cả một loạt sách và khóa học xoay quanh nó. Sách cho mọi người một ngôn ngữ chung, như “im lặng hoặc bạo lực”, “bể ý nghĩa chung” và “mục đích chung”, để nói về những cuộc nói chuyện khó. Cuốn sách cũng được dùng trong gia đình và cộng đồng, và nhiều độc giả thấy thói quen dừng lại tự hỏi mình thật sự muốn gì trước khi nói là đặc biệt hữu ích. Sách được khen vì tính thực tiễn, với những công cụ dễ nhớ, và vì nhấn mạnh cả sự thẳng thắn lẫn sự tôn trọng.

Những ý chính

  • Mức rủi ro, ý kiến và cảm xúc khiến một cuộc trò chuyện trở nên then chốt. Chính lúc đó kỹ năng mới quan trọng.
  • Im lặng và bạo lực là hai kiểu thất bại. Cả hai đều bắt nguồn từ nỗi sợ.
  • An toàn là chìa khóa. Khi mọi người cảm thấy không an toàn, đối thoại dừng lại.
  • Tách sự việc khỏi câu chuyện. Hãy kiểm tra lại những diễn giải của mình.
  • Kết thúc bằng hành động. Hãy quyết định ai làm gì, vào lúc nào.

Bài học có thể rút ra

Hãy nghĩ đến một cuộc trò chuyện mà bạn vẫn đang né tránh, và chuẩn bị bằng cách tự hỏi mình thật sự muốn gì. Hãy bắt đầu bằng việc tạo cảm giác an toàn, và nói rằng bạn quan tâm đến mục tiêu của người kia. Hãy chia sẻ sự việc, đừng buộc tội, và hỏi quan điểm của họ. Hãy để ý khi bạn đang tự kể cho mình một câu chuyện về động cơ của họ, và hãy đặt câu hỏi về nó. Hãy lắng nghe mà không ngắt lời. Khi kết thúc, hãy thống nhất những bước tiếp theo cụ thể. Hãy tập trước với những cuộc nói chuyện ít rủi ro. Và hãy nhớ rằng hầu hết các xung đột có thể được cải thiện bằng cách nói chuyện bình tĩnh và cởi mở, dù trong những trường hợp bạo hành, sự an toàn phải được đặt lên trước.

Phê bình và góc nhìn khác

Một số nhà phê bình nói rằng cuốn sách lặp đi lặp lại và đầy các từ viết tắt, và lời khuyên của nó, tuy hợp lý, có thể có vẻ rập khuôn, khó áp dụng trong lúc nóng giận. Những người khác lưu ý rằng sách tập trung vào kỹ năng của cá nhân, và không đề cập đến sự chênh lệch quyền lực, khi một người cấp dưới có thể không cảm thấy được tự do lên tiếng, hay những mối quan hệ không bình đẳng, nơi sự thẳng thắn có thể rủi ro. Một vài người nói rằng sách phù hợp với văn hóa nơi làm việc của Mỹ, và có thể không hợp với những nền văn hóa có chuẩn mực khác về sự thẳng thắn. Một số nhà phê bình nói rằng bằng chứng đằng sau mô hình này chủ yếu là kinh nghiệm của người làm nghề và các ví dụ tình huống. Dù vậy, nhiều người thấy sách hữu ích.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách này dành cho các nhà quản lý, nhân viên, phụ huynh và bất kỳ ai muốn xử lý tốt hơn những cuộc trò chuyện khó. Sách rõ ràng và thiết thực. Những ai thích một cách tiếp cận nhẹ nhàng hơn hoặc mang tính triết lý hơn về giao tiếp có thể đọc Nonviolent Communication.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Giao tiếp phi bạo lực

Marshall B. Rosenberg

Nhà tâm lý học Marshall Rosenberg dạy một phương pháp nói và lắng nghe, dựa trên quan sát, cảm xúc, nhu cầu và lời đề nghị, nhằm thay thế sự đổ lỗi, chỉ trích và đòi hỏi bằng sự trung thực và đồng cảm, để xung đột có thể được giải quyết bằng lòng trắc ẩn.

🌱 Phát triển bản thân

Thương lượng không nhân nhượng

Roger Fisher and William Ury

Roger Fisher và William Ury giới thiệu một phương pháp gọi là đàm phán theo nguyên tắc (principled negotiation): tập trung vào lợi ích thực sự thay vì lập trường, tách con người khỏi vấn đề, nghĩ ra nhiều phương án có lợi cho cả hai bên và đòi hỏi những tiêu chí công bằng, để các bên đạt được thỏa thuận mà không phải cò kè mặc cả hay thù địch nhau.

🌱 Phát triển bản thân

Sếp xịn - Trở thành vị sếp khó tính thân tình

Kim Scott

Kim Scott lập luận rằng những người sếp và đồng nghiệp tốt nhất kết hợp hai thói quen, quan tâm đến con người một cách chân thành và thẳng thắn thách thức họ, và bà chỉ cách đưa ra phản hồi trung thực mà không tàn nhẫn hay giả tạo.

💼 Kinh doanh

Đắc nhân tâm

Dale Carnegie

Con người bị chi phối bởi cảm xúc và khao khát được cảm thấy mình quan trọng, nên cách để hòa hợp với họ, và thuyết phục họ theo quan điểm của bạn, là thôi chỉ trích, thể hiện sự quan tâm và trân trọng chân thành, và nhìn sự việc từ phía họ.

🌱 Phát triển bản thân

7 thói quen của người thành đạt

Stephen R. Covey

Thành công lâu dài trong cuộc sống và công việc không đến từ những mẹo nhanh hay một cá tính lôi cuốn, mà từ nhân cách tốt, được xây dựng qua bảy thói quen đưa ta từ chỗ phụ thuộc vào người khác, đến chỗ tự đứng vững, rồi đến chỗ hợp tác tốt với người khác.

🌱 Phát triển bản thân

Thay đổi tí hon, hiệu quả bất ngờ

James Clear

Những thay đổi lớn trong cuộc sống không đến từ những bước nhảy vọt khổng lồ mà từ những thói quen nhỏ lặp lại mỗi ngày, và bạn có thể xây dựng thói quen tốt (cũng như bỏ thói quen xấu) bằng cách thiết kế cuộc sống sao cho những lựa chọn đúng trở nên rõ ràng, hấp dẫn, dễ làm và mang lại sự hài lòng.

🌱 Phát triển bản thân

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →