Hành trình trở về
Tên gốc: Homegoing
Bắt đầu từ hai chị em cùng cha khác mẹ ở Ghana thế kỷ mười tám, không bao giờ gặp nhau, một người lấy một kẻ buôn nô lệ người Anh, một người bị bán làm nô lệ, cuốn tiểu thuyết theo dõi bảy thế hệ của từng nhánh trong gia đình họ, ở châu Phi và ở nước Mỹ.
Giới thiệu
Hành trình trở về là tiểu thuyết đầu tay của Yaa Gyasi, xuất bản năm 2016, khi bà hai mươi sáu tuổi. Gyasi sinh ra ở Ghana và lớn lên ở Alabama; bà viết cuốn sách sau một chuyến đi Ghana, nơi bà tham quan các pháo đài buôn nô lệ. Sách được xây dựng như một chuỗi truyện ngắn liên kết với nhau, mỗi truyện xoay quanh một người hậu duệ khác nhau, luân phiên giữa hai nhánh gia đình. Một nhánh ở lại Ghana, nhánh kia bị đưa sang Mỹ. Cuốn sách kéo dài khoảng ba trăm năm, từ thời buôn bán nô lệ đến hiện nay. Tiểu thuyết đã giành Giải PEN/Hemingway và được khen ngợi rộng rãi vì quy mô của nó.
Nhân vật chính
- Effia: một phụ nữ người Fante xinh đẹp, lấy một kẻ buôn nô lệ người Anh, sống trong Cape Coast Castle.
- Esi: em gái cùng cha khác mẹ của Effia, một phụ nữ người Asante bị bắt và giam trong các hầm ngục bên dưới.
- Quey, James, Abena, Akua, Yaw và Marjorie: con cháu của Effia, ở Ghana và về sau ở Mỹ.
- Ness, Kojo, H, Willie, Sonny và Marcus: con cháu của Esi, ở Mỹ.
- James Collins: viên thống đốc người Anh lấy Effia.
- Ma: người phụ nữ giúp Kojo, cậu con trai nhỏ của Ness, thoát khỏi cảnh nô lệ.
Tóm tắt đầy đủ
Effia và Esi
Vào những năm 1700, ở vùng đất nay là Ghana, Effia chào đời trong một ngôi làng người Fante vào đêm có một đám cháy, còn Esi, mấy năm sau, chào đời trong một ngôi làng người Asante. Effia bị mẹ kế đối xử tàn nhẫn và bị gả cho James Collins, thống đốc người Anh của Cape Coast Castle, sống đầy đủ ở tầng trên, dù trong một thời gian cô chưa có con. Esi, em gái cùng cha khác mẹ của cô, bị bắt trong một cuộc chiến và bị giam trong hầm ngục của chính tòa lâu đài ấy, chờ bị bán. Không người nào biết người kia ở đó.
Tòa lâu đài là một nơi có thật, Cape Coast Castle ở Ghana, nơi hàng nghìn người bị bắt đã bị giam trong các hầm ngục trước khi bị chở sang châu Mỹ. Gyasi đặt hai chị em cùng cha khác mẹ trong cùng một tòa nhà nhưng ở hai phía đối nhau của sàn nhà, một hình ảnh mạnh mẽ về việc một gia đình có thể bị lịch sử chia cắt ra sao.
Dòng dõi của Effia
Quey, con trai Effia, lớn lên là một người lai, được gửi sang Anh học hành, nhưng quay về làm trong ngành buôn nô lệ. Con trai ông là James rời bỏ thế giới của gia đình để sống một cuộc đời yên tĩnh hơn, và con gái của James là Abena có một đứa con với một người đàn ông tên Ohene Nyarko và, khi đang mang thai, rời bỏ ngôi làng của mình. Con gái của cô là Akua, lớn lên giữa các nhà truyền giáo, bị ám ảnh bởi những cơn ác mộng về một người phụ nữ bốc cháy, và trong một cơn mê, cô châm một đám cháy khiến các con gái mình chết. Con trai của Akua là Yaw, người được cứu khỏi đám cháy, trở thành thầy giáo và mang những vết sẹo bỏng trên mặt. Qua những cuộc đời này, cuốn tiểu thuyết cho thấy tác động của chủ nghĩa thực dân, chiến tranh và nhà thờ đối với những người ở lại.
Dòng dõi của Esi
Esi bị chở sang Mỹ, và con gái bà, Ness, sinh ra trong cảnh nô lệ trên một đồn điền ở miền Nam nước Mỹ. Ness và chồng là Sam để mình bị bắt để cậu con trai nhỏ Kojo có thể trốn lên phương bắc nhờ sự giúp đỡ của một người phụ nữ tên Ma. Ness bị đánh bằng roi, còn Sam bị treo cổ. Kojo sống như một người tự do ở Baltimore, cho đến khi người vợ đang mang thai của anh, Anna, bị bắt cóc. Con trai anh là H, người chưa từng biết cha mẹ mình, về sau bị bắt vì một tội danh bịa đặt và bị buộc làm việc trong một mỏ than ở Alabama theo chế độ cho thuê tù nhân lao động (convict leasing), một hình thức nô dịch được hợp pháp hóa sau Nội chiến. Trong các chương tiếp theo, gia đình chuyển lên phía bắc trong cuộc Đại Di cư (Great Migration).
Harlem
Willie, hậu duệ gái đời thứ tư của Esi, một phụ nữ da sẫm màu có chồng là Robert, người có thể được mọi người xem là người da trắng, chuyển đến Harlem. Con trai cô là Sonny sa vào nghiện heroin vào những năm 1960, và anh vật lộn để tìm chỗ đứng của mình, giữa những câu lạc bộ nhạc jazz của thời ấy. Các chương lấy bối cảnh ở Harlem cho thấy văn hóa, âm nhạc và những cuộc đấu tranh của thời đại, cũng như cái giá của nạn phân biệt chủng tộc và nghiện ngập.
Ghana và sự trở về
Ở phía bên kia, con cháu của Effia trải qua thời kỳ độc lập và một cuộc đảo chính, trong thế kỷ hai mươi. Yaw, một thầy giáo, kể cho học trò nghe câu chuyện về tổ tiên của họ, trong đó có câu chuyện về việc buôn bán nô lệ, và cuốn sách đặt ra câu hỏi phiên bản lịch sử của ai sẽ được lưu giữ. Marjorie, một cô gái Ghana chuyển sang Mỹ, và là hậu duệ của Effia, trở thành sinh viên và tìm ra con đường của mình giữa hai nền văn hóa.
Yaw dạy học trò về việc buôn bán nô lệ, khiến vị hiệu trưởng, người không muốn nói về chuyện đó, khó chịu, và cảnh này cho thấy lịch sử ấy có thể đau đớn và bị lãng quên đến mức nào ngay tại nơi nó đã xảy ra. Marjorie, có gia đình đã chuyển đến Alabama, viết thơ về cảm giác mình là người ngoài cuộc.
Cuộc gặp gỡ
Trong những chương cuối, Marcus, một nghiên cứu sinh và là hậu duệ của Esi, đến Ghana cùng Marjorie, hậu duệ của Effia, người mà anh gặp ở Mỹ. Cùng nhau họ thăm Cape Coast Castle và bước vào hầm ngục, nơi Marcus, choáng ngợp trước Cánh cửa Không Trở Lại (Door of No Return), bỏ chạy ra bãi biển. Họ đứng giữa biển, nơi Marjorie trao cho Marcus viên đá mà cô thừa hưởng, trong một cảnh xúc động, và cuốn tiểu thuyết gợi ý rằng, sau ba trăm năm, hai nhánh của một gia đình đã tìm thấy nhau. Nhan đề sách nói đến ý niệm trở về nhà.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Hành trình trở về được khen ngợi rộng rãi vì cấu trúc độc đáo và cái nhìn bao quát về lịch sử châu Phi và người Mỹ gốc Phi, từ thời buôn bán nô lệ đến thời hiện đại. Sách bán rất chạy và từng được so sánh với Roots, dù cấu trúc đa dạng hơn. Sách được dạy ở nhiều trường phổ thông và đại học, và Gyasi được tạp chí Granta vinh danh là một trong những nhà tiểu thuyết trẻ xuất sắc nhất của Mỹ.
Ý tưởng trung tâm của sách, rằng hệ quả của chế độ nô lệ và chủ nghĩa thực dân vẫn kéo dài đến hiện nay, đã biến nó thành một cuốn sách quan trọng trong các cuộc thảo luận về di sản lịch sử.
Cấu trúc trong đó mỗi chương có thể đọc gần như một truyện ngắn riêng cũng được khen ngợi như một cách cho thấy một lịch sử dài được tạo nên từ nhiều cuộc đời riêng lẻ, và cuốn sách thường được dùng trong lớp học vì lý do đó.
Những ý chính
- Tác động của lịch sử truyền lại qua nhiều thế hệ. Mỗi người hậu duệ đều mang di sản ấy.
- Chế độ nô lệ và chủ nghĩa thực dân có nhiều hình thức. Cuốn sách cho thấy cả châu Phi lẫn nước Mỹ.
- Một gia đình có thể bị lịch sử chia cắt. Hai chị em không bao giờ gặp nhau.
- Tên gọi và câu chuyện gắn kết chúng ta. Marcus và Marjorie tìm thấy cội nguồn của mình.
- Chữa lành đòi hỏi phải đối diện với quá khứ. Cảnh cuối là một kiểu trở về.
Bài học có thể rút ra
Cuốn tiểu thuyết mời chúng ta thấy một sự kiện đơn lẻ, chẳng hạn việc một người phụ nữ bị bắt, có thể lan ra qua nhiều thế kỷ ra sao, và suy nghĩ về những hệ quả mà lịch sử để lại trong chính gia đình và xã hội của mình.
Sách cũng cho thấy những câu chuyện từ cả hai bờ Đại Tây Dương thuộc về nhau, và lịch sử châu Phi là một phần của câu chuyện nước Mỹ.
Cuối cùng, sách nhắc chúng ta rằng việc gìn giữ và chia sẻ những câu chuyện gia đình quan trọng đến mức nào.
Sách cũng nhắc rằng câu chuyện của các gia đình luôn lớn hơn bất kỳ một thế hệ nào, và rằng lắng nghe những người thân lớn tuổi có thể hé lộ một quá khứ dài.
Phê bình và góc nhìn khác
Một số nhà phê bình thấy cấu trúc truyện ngắn của sách khiến người đọc khó gắn bó với bất kỳ nhân vật nào, và một số chương mạnh hơn những chương khác. Những người khác cho rằng bề rộng của dòng lịch sử có thể mang tính bề mặt, và cuộc gặp cuối sách quá gọn gàng. Một vài nhà sử học lưu ý rằng một số chi tiết trong các chương về châu Phi đã được đơn giản hóa.
Những người khác chỉ ra rằng cuốn tiểu thuyết ảm đạm trong cách miêu tả bạo lực, và việc dùng lặp đi lặp lại các biểu tượng lửa và nước có thể nặng tay. Dù vậy, độc giả vẫn ngưỡng mộ tham vọng của nó.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn sách này dành cho độc giả đã trưởng thành. Sách có những cảnh về chế độ nô lệ, hãm hiếp và bạo lực. Đây là một tác phẩm mạnh mẽ cho những ai quan tâm đến lịch sử và gia đình, và rất hợp cho các câu lạc bộ đọc sách.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Cội rễ
Alex Haley
Bắt đầu từ Kunta Kinte, một chàng trai bị bắt khỏi ngôi làng của mình ở Gambia năm 1767, bộ sử thi gia đình này theo dõi bảy thế hệ con cháu của anh đi qua chế độ nô lệ, Nội chiến và tự do ở nước Mỹ.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiNgười yêu dấu
Toni Morrison
Một người phụ nữ từng là nô lệ, sống ở Ohio sau Nội chiến, bị ám bởi hồn ma của đứa con gái mà bà đã giết để cứu nó khỏi kiếp nô lệ, và bởi những ký ức đau đớn bà cố chôn đi.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiTuyến đường ngầm
Colson Whitehead
Cora, một cô gái trẻ bị bắt làm nô lệ trên một đồn điền bông ở Georgia, trốn thoát bằng một tuyến đường sắt ngầm có thật gồm các đường hầm và đoàn tàu, rồi chạy qua hết bang này đến bang khác, mỗi nơi là một phiên bản khác nhau của nạn phân biệt chủng tộc ở nước Mỹ, trong khi bị một kẻ truy bắt nô lệ không biết mệt mỏi đuổi theo.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiNửa mặt trời vàng
Chimamanda Ngozi Adichie
Qua cuộc đời đan xen của ba con người, một cậu bé giúp việc, người tình của một giáo sư và một nhà văn người Anh, tiểu thuyết kể về cuộc nội chiến ở Nigeria và quốc gia Biafra tồn tại ngắn ngủi.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiAmericanah
Chimamanda Ngozi Adichie
Ifemelu và Obinze, đôi người yêu trẻ ở Lagos, phải xa nhau khi cô sang Mỹ du học còn anh vật lộn mưu sinh ở London; cuốn tiểu thuyết theo dõi những năm tháng họ xa cách rồi cùng trở về Nigeria, qua đó bàn về chủng tộc, bản sắc và tình yêu.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiNgười đua diều
Khaled Hosseini
Một cậu bé nhà giàu ở Kabul phản bội người bạn thân trung thành của mình vào ngày diễn ra giải đấu thả diều, và nhiều thập kỷ sau, sau khi sang Mỹ sống, anh trở về một Afghanistan do Taliban cai trị để cố gắng sửa chữa lỗi lầm.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.