Vào trong không khí loãng

Tên gốc: Into Thin Air

Từ 13 tuổiđọc 6 phútphiêu lưuleo núibáo chíCó tiết lộ nội dung
Lưu ý nội dung những cái chết trên núi; tê cóng và chấn thương nặng; thời tiết khắc nghiệt
Tìm mua sách ↓

Jon Krakauer, một nhà báo đã leo lên Everest năm 1996, kể lại trận bão giết chết tám người trên núi chỉ trong một ngày một đêm, và suy ngẫm về những gì đã đi sai cũng như nỗi day dứt của chính ông vì mình còn sống.

Giới thiệu

Into Thin Air: A Personal Account of the Mount Everest Disaster do Jon Krakauer viết và xuất bản năm 1997. Ông được tạp chí Outside cử đến Everest để viết về ngành kinh doanh các chuyến leo núi có hướng dẫn đang phát triển, và ông tham gia một đoàn do Rob Hall, người New Zealand, dẫn đầu. Tháng 5 năm 1996, một trận bão đổ xuống ngọn núi trong lúc các đoàn đang cố lên đỉnh, và nhiều người leo núi, trong đó có Hall, đã thiệt mạng. Krakauer, người đã lên tới đỉnh và sống sót, viết cuốn sách để cố hiểu chuyện gì đã xảy ra. Ông cho thấy thảm họa không đến từ một sai lầm đơn lẻ, mà từ sự cộng hưởng của đám đông, tham vọng, những chậm trễ, thời tiết xấu và sai sót của con người.

Tóm tắt đầy đủ

1. Chuyện làm ăn trên đỉnh Everest

Ý chính: Krakauer giải thích Everest đã thay đổi thế nào, từ một nơi chỉ những nhà leo núi lão luyện dám thử sức thành điểm đến của những khách hàng trả tiền, những người có thể thuê hướng dẫn viên và người Sherpa giúp họ lên đến đỉnh. Công ty của Rob Hall, Adventure Consultants, và một đoàn khác do người Mỹ Scott Fischer điều hành, tên là Mountain Madness, đều đang dẫn các nhóm leo núi vào năm 1996. Krakauer ghi nhận rằng những nhà leo núi giàu kinh nghiệm lo ngại việc các khách hàng kỹ năng yếu hơn bị dẫn lên một ngọn núi nguy hiểm, và áp lực thương mại, kể cả mong muốn được quảng bá và có kết quả tốt, có thể làm lu mờ phán đoán.

Trong cuộc sống: Khi tiền bạc và danh tiếng dính vào, con người có thể khó quay đầu hơn, kể cả khi điều kiện đang rủi ro.

2. Tiến vào núi và làm quen với độ cao

Ý chính: Các đoàn đi đến Nepal và dành nhiều tuần đi bộ tới trại căn cứ (base camp), rồi leo lên xuống các sườn núi thấp để cơ thể thích nghi với không khí loãng. Krakauer miêu tả cái lạnh, chứng say độ cao và những điều kiện thể chất khắc nghiệt, cùng các khách hàng và hướng dẫn viên: một nhóm gồm bác sĩ, doanh nhân, một nhân viên bưu điện và một nhà báo. Ông cũng miêu tả đám đông các đoàn khác, thứ gây ra sự chậm trễ trên tuyến đường hẹp, và thác băng Khumbu (Khumbu Icefall) nguy hiểm.

Trong cuộc sống: Ở độ cao rất lớn, cơ thể nhận được ít oxy hơn, nên ngay cả những việc đơn giản cũng trở nên kiệt sức và đầu óc suy nghĩ không còn rõ ràng.

3. Ngày lên đỉnh

Ý chính: Ngày 10 tháng 5 năm 1996, các đoàn xuất phát lên đỉnh trong đêm. Những điểm tắc nghẽn ở các đoạn dây cố định trên đường lên làm nhiều người leo bị chậm lại. Hall đã đặt ra một giờ quay xuống (turnaround time) nghiêm ngặt, sau giờ đó mọi người phải đi xuống dù đã gần tới đỉnh đến đâu, nhưng không phải ai cũng tuân theo quy tắc này. Krakauer lên tới đỉnh vào buổi chiều, còn những người khác đến muộn hơn nhiều, khi trời đã về cuối ngày. Sự chậm trễ ấy sẽ gây hậu quả chết người.

Trong cuộc sống: Những quy tắc như giờ quay xuống tồn tại vì đầu óc mệt mỏi đưa ra quyết định tồi, và giữ đúng chúng có thể cứu mạng.

4. Trận bão

Ý chính: Khi những người leo núi đi xuống, một cơn bão dữ dội ập tới với gió mạnh, tuyết mù mịt không nhìn thấy gì (whiteout) và nhiệt độ đóng băng. Có người lạc đường, hết oxy và bị tách khỏi nhóm của mình. Một số người, như hướng dẫn viên Andy Harris và khách hàng Doug Hansen, chết trên núi. Rob Hall, mắc kẹt trên cao cùng Hansen đã kiệt sức, giữ liên lạc bằng bộ đàm với trại căn cứ, và nói chuyện bằng điện thoại vệ tinh với người vợ đang mang thai của ông ở New Zealand, trước khi ông qua đời. Scott Fischer cũng chết sau khi bị ốm và không thể đi xuống.

Trong cuộc sống: Một cơn bão tưởng còn ở xa có thể ập đến trong vòng một giờ, vì thế việc lên kế hoạch theo thời tiết là then chốt khi ở trên núi.

5. Giải cứu và sống sót

Ý chính: Một số người sống sót vì những người khác chấp nhận mạo hiểm lớn. Hướng dẫn viên người Nga Anatoli Boukreev cứu nhiều người leo núi của đoàn Fischer giữa cơn bão, và nhà leo núi Beck Weathers, người đã bị bỏ lại vì tưởng đã chết, tỉnh dậy và tự đi vào trại với những vết tê cóng nghiêm trọng. Krakauer, người sống sót, kể về sự kiệt sức của chính ông và cảm giác tội lỗi sau đó, kể cả về một lần trong bóng tối và bão tuyết ông đã nhầm người này với người kia. Tám người leo núi thuộc nhiều đoàn đã chết trong cơn bão và những sự kiện xung quanh nó, và nhiều người khác bị thương nặng.

Trong cuộc sống: Người sống sót thường vật lộn với cảm giác tội lỗi và những câu hỏi “giá như”, một phần bình thường của nỗi đau mất mát.

6. Hậu quả và chuyện đổ lỗi

Ý chính: Ở phần cuối, Krakauer suy ngẫm vì sao thảm họa xảy ra. Ông chỉ ra một chuỗi yếu tố: đám đông, chậm trễ, việc bỏ qua giờ quay xuống, cơn sốt chinh phục đỉnh (summit fever), thiếu oxy và thời tiết. Ông phê phán một số quyết định, trong đó có việc Boukreev chọn leo không dùng bình oxy và đi xuống trước các khách hàng, điều dẫn đến một cuộc tranh cãi công khai, và sau đó Boukreev đã xuất bản bản kể của riêng mình để bênh vực hành động của mình. Krakauer thừa nhận rằng bản kể của ông có thể có sai sót, và trí nhớ không đáng tin ở độ cao lớn.

Trong cuộc sống: Các cuộc điều tra tai nạn thường thấy nhiều sai sót nhỏ cộng lại, chứ không phải một nguyên nhân duy nhất.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Vào trong không khí loãng là một cuốn sách bán rất chạy và đã đưa thảm họa năm 1996 đến với hàng triệu độc giả. Nó khơi dậy cuộc tranh luận trong công chúng về việc dẫn đoàn leo núi thương mại trên Everest và về đạo đức của việc leo núi, và thường được nhắc đến trong những cuộc bàn về rủi ro, lãnh đạo và ra quyết định. Cuốn sách cũng là cơ sở cho các nghiên cứu trong kinh doanh và tâm lý học về những quyết định của nhóm dưới áp lực.

Nó góp phần tạo nên một làn sóng các tác phẩm kể về leo núi và được nối tiếp bằng các phim tài liệu và phim điện ảnh, trong đó có bộ phim Everest năm 2015. Vì cuốn sách cho thấy đám đông, thời tiết, thứ bậc và lòng kiêu hãnh đã kết hợp để gây ra một thảm họa như thế nào, nó cũng được dùng trong các lớp học về lãnh đạo và an toàn, rất xa những ngọn núi.

Những ý chính

  • Nhiều sai sót nhỏ cộng lại. Thảm họa hiếm khi chỉ có một nguyên nhân.
  • Kế hoạch và quy tắc rất quan trọng. Giờ quay xuống đã bị bỏ qua đúng lúc cần nhất.
  • Tham vọng có thể làm mờ phán đoán. Cơn sốt chinh phục đỉnh đã đẩy con người đến chỗ mạo hiểm quá mức.
  • Thiên nhiên vô cảm. Thời tiết và độ cao có thể áp đảo cả kỹ năng.
  • Người sống sót mang gánh nặng. Cảm giác tội lỗi và hoài nghi có thể kéo dài nhiều năm.

Bài học có thể rút ra

Cuốn sách dạy rằng rủi ro tăng lên thế nào khi con người mệt mỏi, đã dốc lòng theo đuổi một mục tiêu và không muốn quay đầu. Quyết định từ trước khi nào sẽ dừng lại, rồi giữ đúng quyết định đó, là bài học áp dụng được cho cả việc leo núi lẫn những dự án thường ngày.

Sách cũng cho thấy sự nguy hiểm của việc tin theo đám đông hoặc một chuyên gia mà không tự suy nghĩ. Nhiều người leo núi cho rằng các hướng dẫn viên sẽ lo mọi thứ, và một số không đặt câu hỏi về những quyết định có vẻ sai.

Cuối cùng, sách là một bài học về sự trung thực. Krakauer kể về chính những sai lầm và nghi ngờ của mình, và không giả vờ có mọi câu trả lời, một tấm gương tốt cho cách suy nghĩ về những sự kiện khó khăn.

Phê bình và góc nhìn khác

Cuốn sách đã bị một số người có mặt ở đó chỉ trích. Anatoli Boukreev và người cùng viết với ông lập luận rằng Krakauer đã trình bày sai hành động của mình và vai trò của các hướng dẫn viên, và những người quen biết các nạn nhân nói rằng một số chi tiết là không đúng hoặc không công bằng. Krakauer thừa nhận rằng trí nhớ về các sự kiện ở độ cao lớn là không chắc chắn và đã cập nhật sách bằng một lời bạt.

Những nhà phê bình khác cho rằng cuốn sách quá sa vào chuyện đổ lỗi và chỉ là góc nhìn của một người, trong khi một số người cảm thấy nó khai thác những bi kịch có thật. Những người bênh vực đáp rằng đây là một nỗ lực cẩn thận và trung thực để hiểu một sự kiện phức tạp. Bạn đọc có thể muốn so sánh với những bản kể khác, chẳng hạn như The Climb của Boukreev.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách này phù hợp với thiếu niên và người lớn thích phiêu lưu và những câu chuyện có thật. Sách có những cảnh về cái chết và đau khổ ở độ cao lớn có thể khó đọc. Nó cũng hữu ích với bất kỳ ai quan tâm đến việc con người ra quyết định thế nào khi chịu căng thẳng.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Vào trong hoang dã

Jon Krakauer

Jon Krakauer tìm hiểu câu chuyện của Christopher McCandless, một chàng trai trẻ đã cho đi tiền bạc, rời bỏ gia đình và một mình đi vào vùng hoang dã Alaska, nơi anh qua đời năm 1992.

👤 Chuyện đời thực

Chạm vào hư vô

Joe Simpson

Joe Simpson kể lại việc năm 1985, sau khi gãy chân trên một ngọn núi cao ở Peru, anh được người bạn đồng hành Simon Yates hạ xuống một vách đá bằng dây, rồi Yates buộc phải cắt dây, và Simpson đã một mình bò về nơi an toàn.

👤 Chuyện đời thực

Không khuất phục

Laura Hillenbrand

Đây là câu chuyện có thật về Louis Zamperini, một vận động viên chạy từng dự Thế vận hội, người đã sống sót sau một vụ rơi máy bay, nhiều tuần lênh đênh trên Thái Bình Dương và nhiều năm trong các trại tù khắc nghiệt của Nhật Bản trong Thế chiến thứ hai, rồi sau đó phải nỗ lực để xây dựng lại cuộc đời.

🏛️ Lịch sử

Endurance: Chuyến hành trình phi thường của Shackleton

Alfred Lansing

Alfred Lansing kể về việc con tàu của Ernest Shackleton bị băng ở Nam Cực nghiền nát năm 1915, và cách ông dẫn dắt hai mươi bảy người đồng hành vượt qua gần hai năm giá lạnh, đói khát và hiểm nguy, cho đến khi cả hai mươi tám người đều được đưa về nhà an toàn.

🏛️ Lịch sử

Sapiens: Lược sử loài người

Yuval Noah Harari

Loài người thống trị hành tinh này không phải vì chúng ta là loài vật mạnh nhất, mà vì chúng ta có thể tin vào những câu chuyện chung (thần linh, quốc gia, tiền tệ, công ty) giúp hàng triệu người xa lạ hợp tác với nhau.

🏛️ Lịch sử

Súng, Vi trùng và Thép

Jared Diamond

Một số xã hội trở thành kẻ chinh phục các xã hội khác không phải vì con người ở đó thông minh hơn hay giỏi hơn, mà vì địa lý đã cho họ lợi thế xuất phát về nông nghiệp, vật nuôi, vi trùng và công nghệ.

🏛️ Lịch sử

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →