Julius Caesar
Một nhóm nghị sĩ La Mã, do Cassius tổ chức và được Brutus dẫn dắt về mặt đạo đức, giết Julius Caesar để cứu nền cộng hòa khỏi tham vọng của ông, nhưng hành động ấy dẫn đến nội chiến và sự diệt vong của chính những kẻ chủ mưu.
Giới thiệu
Julius Caesar là một bi kịch của William Shakespeare, được diễn lần đầu vào khoảng năm 1599. Vở kịch dựa trên sử La Mã của Plutarch, kể về vụ ám sát Julius Caesar năm 44 trước Công nguyên và những hệ quả của nó. Dù mang tên Caesar, nhân vật này chết ngay giữa vở, và nhân vật trung tâm là Brutus, một người La Mã cao thượng tham gia âm mưu vì lý tưởng. Vở kịch khám phá những câu hỏi về quyền lực chính trị, lòng trung thành, dư luận và đạo đức của bạo lực, và thường được dàn dựng như một lời bình luận về chính trị đương thời.
Nhân vật chính
- Julius Caesar: vị tướng và nhà độc tài vĩ đại của La Mã, được lòng dân và đầy tham vọng.
- Marcus Brutus: một nghị sĩ được kính trọng và là bạn của Caesar, yêu La Mã và lo rằng tham vọng của Caesar sẽ hủy hoại nền cộng hòa.
- Cassius: một nghị sĩ cay đắng, thông minh, người tổ chức cuộc âm mưu.
- Mark Antony: người bạn trung thành của Caesar và một nhà hùng biện tài ba.
- Calpurnia: vợ Caesar, người hay mơ thấy ác mộng.
- Portia: vợ Brutus.
- Casca, Cinna và những kẻ chủ mưu khác.
- Octavius Caesar: người thừa kế của Caesar.
Tóm tắt đầy đủ
Nỗi sợ một vị vua
Vở kịch mở đầu ở La Mã, khi dân chúng ăn mừng chiến thắng của Caesar trước các con trai của Pompey. Một thầy bói cảnh báo Caesar hãy coi chừng ngày Ides tháng Ba (Ides of March), nhưng ông phớt lờ. Cassius, người căm ghét quyền lực của Caesar, nói chuyện với Brutus, mà ông biết là người ngay thẳng, và cố thuyết phục rằng Caesar đã trở thành mối nguy cho nền cộng hòa. Brutus băn khoăn vì ông yêu quý Caesar, nhưng ông lo rằng Caesar sẽ được tôn làm vua và tự do của La Mã sẽ mất.
Âm mưu
Cassius sắp xếp cho những bức thư giả, làm như của người dân, được ném qua cửa sổ nhà Brutus, để thuyết phục ông rằng dân chúng muốn ngăn Caesar lại. Brutus gia nhập nhóm chủ mưu, họ họp ban đêm trong vườn nhà ông. Ông bác bỏ đề nghị của Cassius là giết luôn cả Antony, nói rằng họ phải là những người dâng lễ hiến tế chứ không phải những tên đồ tể. Portia, thấy chồng mình đang day dứt, nài nỉ xin được biết bí mật của ông.
Ngày Ides tháng Ba
Sáng ngày 15 tháng Ba, Calpurnia, vừa trải qua những giấc mơ khủng khiếp, nài nỉ Caesar đừng đến Viện Nguyên lão (Senate). Ông quyết định ở nhà, nhưng một trong những kẻ chủ mưu là Decius thuyết phục được ông bằng cách tâng bốc và giải thích giấc mơ ấy là điềm lành. Trên đường đi, Artemidorus, một thầy dạy hùng biện, cố đưa cho Caesar một tờ giấy cảnh báo về âm mưu, nhưng Caesar từ chối đọc, nói rằng việc liên quan đến bản thân thì ông để sau cùng. Tại đồi Capitol, Metellus Cimber quỳ xuống cùng một bản kiến nghị, làm cái cớ, và những người khác xúm lại quanh ông. Các kẻ chủ mưu lần lượt ra tay, Casca đâm đầu tiên và Brutus đâm sau cùng. Khi Caesar thấy Brutus trong số họ, ông nói bằng tiếng Latin: “Et tu, Brute?” rồi ngã xuống chết. Sau vụ giết người, họ nhúng tay vào máu ông và tuyên bố rằng họ đã giải phóng La Mã.
Bài diễn văn của Antony
Brutus nói chuyện với đám đông và giải thích rằng ông giết Caesar không phải vì yêu Caesar ít hơn, mà vì yêu La Mã hơn. Dân chúng reo hò. Antony, người đã được cho phép đọc điếu văn, xuất hiện cùng thi hài. Ông nói thật cẩn trọng, cứ lặp lại rằng Brutus là một người đáng kính, trong khi nêu ra lòng tốt của Caesar với người nghèo, việc ông từ chối vương miện, và bản di chúc để lại tiền cho dân chúng. Đám đông đổi ý, và trong cơn giận dữ, họ đuổi những kẻ chủ mưu đi và đốt nhà của các thủ lĩnh của chúng.
Chiến tranh
Antony, Octavius và Lepidus lập thành bộ ba nắm quyền (triumvirate) và bắt đầu thanh trừng kẻ thù. Brutus và Cassius tập hợp quân đội ở phương đông, và trong một chiếc lều, họ cãi nhau gay gắt về tiền bạc và danh dự. Cassius buộc tội Brutus không ủng hộ mình, còn Brutus buộc tội Cassius nhận hối lộ. Cơn giận của họ nhường chỗ cho nước mắt, họ làm hòa, và Brutus cho Cassius biết rằng vợ mình là Portia đã mất. Rõ ràng là sức ép của những gì họ đã làm đang đè nặng lên họ. Khi đêm xuống, Brutus đọc sách, và hồn ma của Caesar bước vào, nói rằng họ sẽ gặp lại nhau ở Philippi. Sau đó hai đạo quân giao chiến.
Philippi
Trong trận chiến, Cassius, lầm tưởng rằng bạn mình là Titinius đã bị bắt, ra lệnh cho người hầu giết mình. Brutus thương tiếc Cassius và chiến đấu tiếp, nhưng quân của ông bị đè bẹp. Ông nhờ bạn bè giúp mình kết liễu đời mình, và cuối cùng lao vào lưỡi kiếm của chính mình. Antony, nhìn thi thể Brutus, nói rằng ông là người La Mã cao quý nhất trong tất cả, vì ông hành động vì lợi ích của La Mã. Octavius khép lại vở kịch bằng việc ra lệnh chôn cất Brutus một cách tử tế.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Julius Caesar là một trong những vở kịch của Shakespeare được đưa vào giảng dạy nhiều nhất, một phần vì nó ngắn và có chủ đề chính trị rõ ràng. Nhiều câu thoại của nó đã đi vào ngôn ngữ đời thường, trong đó có lời cảnh báo “Beware the Ides of March” (hãy coi chừng ngày Ides tháng Ba) và lời mở đầu “Friends, Romans, countrymen” (hỡi các bạn, người La Mã, đồng bào). Vở kịch thường được dàn dựng với trang phục hiện đại để bình luận về thời cuộc, chẳng hạn bản dựng năm 1937 của Orson Welles với hình ảnh phát xít.
Nó cũng thường được nghiên cứu về nghệ thuật hùng biện. Hai bài diễn văn đối lập của Brutus và Antony là ví dụ kinh điển về cách ngôn từ thuyết phục một đám đông.
Nhiều chính trị gia và người viết diễn văn nghiên cứu bài điếu văn của Antony để xem cách ông dùng phép lặp và sự mỉa mai để lay chuyển đám đông, và vở kịch vẫn thường được chọn cho các buổi diễn ở trường học vì những chủ đề về quyền lực và sức thuyết phục dễ liên hệ với chính trị ngày nay.
Những ý chính
- Ý định tốt có thể dẫn đến hậu quả xấu. Hành động của những kẻ chủ mưu gây ra thêm bạo lực.
- Tài hùng biện làm lay chuyển đám đông. Bài diễn văn của Antony xoay chuyển dư luận.
- Tham vọng khiến những xã hội tự do lo lắng. Nỗi sợ chế độ chuyên chế thúc đẩy cốt truyện.
- Danh dự và khả năng phán đoán có thể mâu thuẫn. Brutus cao thượng nhưng đánh giá sai.
- Bạo lực sinh ra bạo lực. Vụ ám sát châm ngòi cho một cuộc nội chiến.
Bài học có thể rút ra
Vở kịch cảnh báo rằng động cơ cao đẹp không bảo đảm kết quả tốt. Brutus hành động vì điều ông tin là lợi ích chung, nhưng sự ngây thơ của ông đã cho phép Antony xoay chuyển dân chúng chống lại ông.
Nó cũng cho thấy sức mạnh của lời nói và tầm quan trọng của việc suy nghĩ phản biện về các bài diễn văn. Sự mỉa mai của Antony cho thấy một diễn giả có thể dẫn dắt khán giả chỉ bằng cách lặp lại một câu nói.
Cuối cùng, nó đặt ra cho ta câu hỏi: khi nào, nếu có, thì hành động bạo lực chống lại một nhà cai trị là chính đáng, và cái giá của nó có thể là gì.
Phê bình và góc nhìn khác
Một số độc giả thấy Caesar là một nhân vật yếu trong vở kịch, hay tự phụ và nghễnh ngãng, và cho rằng tên vở gây hiểu lầm vì ông bị giết từ sớm. Những người khác thấy Brutus ngây thơ và tự cho mình là đúng. Giới phê bình đã tranh luận xem Shakespeare đồng cảm với Caesar, với Brutus hay với cả hai đều không, và vở kịch đã được cả những người ủng hộ chế độ cộng hòa lẫn những người ủng hộ các nhà lãnh đạo mạnh sử dụng.
Vở kịch cũng có ít vai nữ, và những người xuất hiện chủ yếu là vợ của các nhân vật. Một số độc giả thấy ngôn ngữ và những điển tích La Mã khó hiểu. Dù vậy, kịch tính và tầm nhìn chính trị của nó vẫn rất mạnh.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Vở kịch này phù hợp với thiếu niên và người lớn. Nó ngắn hơn nhiều bi kịch khác của Shakespeare và thường được học ở trường. Một ấn bản hiện đại có chú giải, hoặc một buổi biểu diễn, sẽ giúp người đọc theo dõi diễn biến.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Hamlet
William Shakespeare
Một hoàng tử Đan Mạch đang đau buồn biết từ hồn ma của cha mình rằng người anh em ruột của cha đã giết nhà vua để cướp ngai vàng, và cuộc giằng co của chàng về việc có nên trả thù hay không và trả thù thế nào dẫn đến điên loạn và cái chết.
🎭 Sử thi, kịch & thơMacbeth
William Shakespeare
Một vị tướng dũng cảm của Scotland, bị lời tiên tri của các phù thủy và người vợ đầy tham vọng thúc đẩy, giết nhà vua để chiếm ngai vàng, rồi bị tội lỗi và nỗi nghi kỵ cuốn vào vòng giết chóc ngày một nhiều hơn cho đến khi tự hủy diệt.
🎭 Sử thi, kịch & thơOdyssey
Homer
Sau cuộc chiến thành Troy, người anh hùng mưu lược Odysseus vật lộn suốt mười năm với quái vật, các vị thần và những cám dỗ để trở về với người vợ chung thủy và đứa con trai, rồi phải giành lại ngôi nhà của mình từ tay những kẻ đang tìm cách chiếm đoạt nó.
🎭 Sử thi, kịch & thơSử thi Gilgamesh
Anonymous
Một vị vua kiêu hãnh, quyền lực của vùng Lưỡng Hà cổ đại có được một người bạn thật sự, rồi mất bạn vì cái chết, và đi đến tận cùng thế giới để tìm sự sống vĩnh cửu, để rồi nhận ra rằng điều còn lại mãi là cuộc đời và di sản mà ta để lại.
🎭 Sử thi, kịch & thơIliad
Homer
Trong năm cuối cùng của cuộc chiến thành Troy, chiến binh Hy Lạp vĩ đại Achilles giận dữ rút khỏi trận chiến, và chỉ cái chết của người bạn thân nhất mới đưa anh trở lại chiến trường, dẫn đến những mất mát khủng khiếp và một khoảnh khắc đau buồn chung của con người với kẻ thù của mình.
🎭 Sử thi, kịch & thơAeneid
Virgil
Sau khi thành Troy sụp đổ, người anh hùng Aeneas dẫn một đoàn người tị nạn vượt biển đến Ý, nơi định mệnh giao cho ông lập nên dòng dõi sẽ xây dựng thành Rome, với cái giá cá nhân rất đắt.
🎭 Sử thi, kịch & thơMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.