Odyssey

Tên gốc: Οδύσσεια

Từ 13 tuổiđọc 7 phúttác phẩm kinh điểnsử thithần thoại Hy LạpCó tiết lộ nội dung
Lưu ý nội dung bạo lực trong chiến trận; quái vật; việc treo cổ những nữ nô lệ
Tìm mua sách ↓

Sau cuộc chiến thành Troy, người anh hùng mưu lược Odysseus vật lộn suốt mười năm với quái vật, các vị thần và những cám dỗ để trở về với người vợ chung thủy và đứa con trai, rồi phải giành lại ngôi nhà của mình từ tay những kẻ đang tìm cách chiếm đoạt nó.

Giới thiệu

Odyssey là một trong những câu chuyện cổ xưa và vĩ đại nhất của văn học phương Tây. Tác phẩm được sáng tác ở Hy Lạp cổ đại, có lẽ vào thế kỷ tám trước Công nguyên, theo truyền thống là của nhà thơ Homer, và ban đầu được trình diễn bằng lời. Nó nối tiếp câu chuyện bắt đầu trong The Iliad. Cuộc chiến thành Troy đã kết thúc, và các anh hùng Hy Lạp đều đã về nhà, trừ Odysseus, vua của đảo Ithaca, người đã mất tích nhiều năm. Trong lúc đó, một đám người kiêu ngạo đã dọn vào cung điện của ông, ăn uống thỏa thích bằng của cải của ông và ép vợ ông, Penelope, phải chọn một trong số họ làm chồng. Sử thi kể về hành trình đầy hiểm nguy trở về nhà của Odysseus, với những cuộc phiêu lưu nổi tiếng gặp người khổng lồ một mắt Cyclops, các nàng Siren và phù thủy Circe, và cuộc đi tìm cha của cậu con trai Telemachus.

Nhân vật chính

  • Odysseus: vị vua dũng cảm và mưu trí của Ithaca.
  • Penelope: người vợ trung thành và thông minh của ông.
  • Telemachus: con trai của họ, lớn lên từ một cậu bé thành một người đàn ông.
  • Athena: nữ thần trí tuệ, người bảo vệ Odysseus.
  • Poseidon: thần biển, người căm ghét Odysseus.
  • Những kẻ cầu hôn (the suitors): đám quý tộc trẻ thô lỗ muốn cưới Penelope, do Antinous cầm đầu.
  • Calypso và Circe: hai nữ thần quyền năng giữ Odysseus lại bên mình.
  • Polyphemus: người khổng lồ một mắt, con trai của Poseidon.
  • Eumaeus: người chăn lợn trung thành của Odysseus.

Tóm tắt đầy đủ

Ngôi nhà đầy kẻ thù

Hai mươi năm sau khi Odysseus lên đường đến Troy, cung điện của ông ở Ithaca bị hơn một trăm kẻ cầu hôn tràn vào, họ yến tiệc bằng của cải của ông và ép Penelope tái giá. Penelope trì hoãn họ bằng một mưu mẹo: bà hứa sẽ chọn chồng sau khi dệt xong tấm vải liệm cho cha của Odysseus, nhưng đêm nào bà cũng lén tháo những gì đã dệt. Cuối cùng, mưu mẹo ấy bị phát hiện.

Nữ thần Athena, cải trang thành một người bạn của gia đình, khuyến khích Telemachus đứng lên chống lại những kẻ cầu hôn và lên đường tìm tin tức về cha. Cậu đến thăm vị vua già Nestor, rồi đến gặp vua Menelaus và hoàng hậu Helen ở Sparta, và họ cho cậu biết rằng Odysseus còn sống nhưng đang bị tiên nữ (nymph) Calypso giữ trên một hòn đảo xa xôi.

Được Calypso thả tự do

Odysseus đã bị giam bảy năm trên đảo của Calypso. Nàng yêu ông và đề nghị biến ông thành bất tử, nhưng ông nhớ nhà da diết và ngồi khóc bên bờ biển. Các vị thần cử sứ giả Hermes đến ra lệnh thả ông. Odysseus đóng một chiếc bè và ra khơi, nhưng kẻ thù của ông là Poseidon nổi một cơn bão làm vỡ nát chiếc bè. Odysseus kiệt sức dạt vào đảo của người Phaeacia (Phaeacians), nơi công chúa Nausicaa tìm thấy ông và dẫn ông đến cung điện của cha mẹ nàng. Trong một bữa tiệc, ông kể lại câu chuyện về những chuyến phiêu bạt của mình.

Người khổng lồ một mắt

Sau khi rời Troy, Odysseus và các thủy thủ đã trải qua nhiều cuộc phiêu lưu. Trên một hòn đảo, một số thủy thủ ăn quả hoa sen và quên hết mong muốn trở về nhà, nên Odysseus phải lôi họ trở lại tàu. Trong hang của Polyphemus, người khổng lồ một mắt, tên Cyclops bắt nhốt họ và bắt đầu ăn thịt các thủy thủ. Odysseus nói với gã khổng lồ rằng tên mình là “Không Ai” (Nobody), chuốc cho gã say bằng rượu mạnh rồi đâm một cây cọc đang cháy vào mắt gã. Khi gã gào lên kêu cứu, nói rằng Không Ai đang làm hại mình, những người Cyclops khác chẳng thèm để ý. Các thủy thủ trốn thoát bằng cách bám dưới bụng đàn cừu của gã. Nhưng khi ra khơi, Odysseus kiêu hãnh hét lên tên thật của mình, và Polyphemus cầu xin cha là Poseidon trả thù.

Phù thủy, gió bão và người chết

Thần gió Aeolus tặng Odysseus một chiếc túi đựng tất cả những ngọn gió bão, để ông có thể giong buồm về nhà an toàn. Khi đã nhìn thấy Ithaca, đám thủy thủ tò mò mở túi ra vì tưởng bên trong có báu vật, và những ngọn gió thổi họ dạt đi rất xa. Những người khổng lồ ăn thịt người phá hủy tất cả các tàu của họ, trừ một chiếc. Trên đảo của phù thủy Circe, các thủy thủ của Odysseus bị biến thành lợn. Được thần Hermes ban cho một loại thảo dược thần kỳ để bảo vệ, Odysseus buộc Circe biến họ trở lại, và họ ở lại với nàng một năm.

Circe cử Odysseus đến vùng đất của người chết để hỏi nhà tiên tri Tiresias. Ở đó ông gặp linh hồn của mẹ, người đã chết vì đau buồn chờ ông, và của anh hùng Achilles, người nói với ông rằng thà làm một người hầu nghèo còn sống còn hơn làm vua giữa những người đã chết.

Siren, quái vật và đàn bò của thần Mặt Trời

Theo lời cảnh báo của Circe, Odysseus bảo các thủy thủ bịt tai bằng sáp khi đi qua những nàng Siren (Sirens), những người có giọng hát tuyệt đẹp dụ thủy thủ đến cái chết. Ông cũng nhờ họ trói mình vào cột buồm để có thể nghe mà vẫn an toàn. Sau đó họ đi giữa Scylla, một con quái vật sáu đầu bắt đi sáu người, và Charybdis, một xoáy nước nuốt chửng tàu thuyền.

Trên đảo của thần Mặt Trời Helios, các thủy thủ đói khát bỏ ngoài tai lời cảnh báo của Odysseus và giết đàn bò thiêng của vị thần. Để trừng phạt, Zeus dùng một tia sét đánh nát con tàu của họ. Tất cả đều chết đuối, trừ Odysseus, người trôi dạt đến đảo của Calypso.

Trở về trong lốt cải trang

Xúc động trước câu chuyện của ông, người Phaeacia đưa Odysseus về Ithaca. Athena cải trang ông thành một ông lão ăn xin để ông có thể thử xem ai còn trung thành. Ông ở nhà người chăn lợn trung thành Eumaeus, và tiết lộ thân phận với Telemachus, lúc này đã trở về nhà. Hai cha con cùng lập kế hoạch trả thù. Tại cung điện, con chó già Argos của Odysseus nhận ra ông sau hai mươi năm, vẫy đuôi rồi chết. Những kẻ cầu hôn xúc phạm và đánh đập người ăn xin. Bà vú già Eurycleia nhận ra ông qua một vết sẹo trên chân, nhưng ông bắt bà thề giữ bí mật.

Cuộc thi giương cung

Penelope tuyên bố bà sẽ lấy người nào giương được cây cung lớn của Odysseus và bắn một mũi tên xuyên qua mười hai lưỡi rìu. Không một kẻ cầu hôn nào kéo nổi dây cung. Rồi ông ăn xin xin được thử. Ông giương cung dễ dàng và bắn mũi tên xuyên qua tất cả các lưỡi rìu. Vứt bỏ bộ quần áo rách, Odysseus quay cung về phía những kẻ cầu hôn, và cùng với Telemachus và hai người hầu trung thành, ông giết tất cả bọn chúng. Ông cũng cho treo cổ những người hầu gái không trung thành trong nhà, một hành động tàn nhẫn đối với những phụ nữ nô lệ mà nhiều độc giả thấy day dứt.

Penelope, thận trọng, thử ông lần cuối. Bà bảo người ta dời giường của hai vợ chồng đi. Odysseus giận dữ đáp rằng không thể dời nó, vì chính ông đã đóng chiếc giường quanh gốc một cây ô liu còn sống. Chỉ Odysseus thật mới biết bí mật này, và đôi vợ chồng đoàn tụ trong niềm vui. Odysseus đến thăm người cha già Laertes, và khi gia đình những kẻ cầu hôn tìm cách trả thù, Athena can thiệp và lập lại hòa bình.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Odyssey là một trong những tác phẩm nền tảng của văn học phương Tây, và gần ba nghìn năm sau khi ra đời, nó vẫn được đọc, giảng dạy và kể lại trên khắp thế giới. Những cuộc phiêu lưu trong đó, như Cyclops, các nàng Siren và câu chuyện con ngựa gỗ thành Troy được kể lại trong tác phẩm, nằm trong số những chuyện nổi tiếng nhất từng được kể. Từ “odyssey” ngày nay có nghĩa là bất kỳ cuộc hành trình dài đầy phiêu lưu nào.

Sử thi này đã ảnh hưởng đến vô số nhà văn, từ nhà thơ La Mã Virgil đến James Joyce, người trong tiểu thuyết Ulysses đã kể lại câu chuyện này ở thành phố Dublin hiện đại, cùng những tác phẩm gần đây như Circe của Madeline Miller. Nó cũng định hình mô típ “hành trình của người anh hùng” (hero’s journey) có mặt trong nhiều bộ phim và câu chuyện. Những chủ đề về trở về nhà, lòng trung thành, sự mưu trí và bản sắc vẫn mang tính phổ quát.

Những ý chính

  • Sự mưu trí có thể thắng sức mạnh. Odysseus sống sót nhờ trí khôn nhiều không kém lòng dũng cảm.
  • Sự kiêu ngạo mang đến rắc rối. Việc hét tên mình cho tên Cyclops nghe gây ra nhiều năm đau khổ.
  • Lòng trung thành được đền đáp. Penelope, Telemachus và Eumaeus giữ lòng trung thành suốt những năm dài.
  • Mái ấm đáng để ta chiến đấu. Odysseus từ chối sự bất tử để trở về với gia đình.
  • Lòng hiếu khách rất quan trọng. Sử thi tôn vinh những ai đón tiếp người lạ và trừng phạt những ai lạm dụng điều đó.

Bài học có thể rút ra

Odyssey dạy ta sự kiên trì. Odysseus gặp hết trở ngại này đến trở ngại khác nhưng không bao giờ ngừng cố gắng về đến nhà. Khi những mục tiêu của chính ta có vẻ còn xa vời, chẳng hạn hoàn thành một dự án dài hơi hay vượt qua một thất bại, sự nhẫn nại và quyết tâm có thể đưa ta đi tiếp.

Tác phẩm cũng cảnh báo ta đừng khoe khoang. Khao khát được nổi danh của Odysseus, khi ông tiết lộ tên mình cho tên Cyclops, đã mang lại tai họa. Sự khiêm tốn thường bảo vệ ta tốt hơn lòng kiêu hãnh.

Cuối cùng, câu chuyện cho thấy giá trị của sự nhẫn nại và suy nghĩ cẩn thận. Mưu dệt vải của Penelope và việc Odysseus cải trang cho thấy đôi khi con đường khôn ngoan nhất là chờ đợi, quan sát và lên kế hoạch trước khi hành động.

Phê bình và góc nhìn khác

Độc giả hiện đại thường thấy day dứt trước bạo lực trong sử thi, nhất là việc giết những kẻ cầu hôn một cách tàn bạo và việc treo cổ những người hầu gái đã đứng về phía bọn chúng. Các nhà phê bình cũng nhận xét rằng chính Odysseus không hề hoàn hảo: ông không chung thủy với Penelope khi ở bên Calypso và Circe, trong khi lại mong bà hoàn toàn trung thành, và sự chỉ huy của ông khiến toàn bộ thủy thủ đoàn thiệt mạng.

Một số độc giả thấy những chương mở đầu chậm rãi tập trung vào Telemachus, cùng những đoạn dài về yến tiệc và kể chuyện, kém hấp dẫn hơn những cuộc phiêu lưu nổi tiếng. Các bản dịch khác nhau rất nhiều về văn phong, nên chọn một bản hiện đại dễ đọc, như bản của Emily Wilson, có thể tạo nên khác biệt lớn.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Sử thi này phù hợp với thanh thiếu niên và người lớn thích phiêu lưu, thần thoại và những câu chuyện kinh điển. Các bạn đọc nhỏ tuổi hơn có thể bắt đầu bằng một phiên bản kể lại dành cho trẻ em. Ai muốn biết nghệ thuật kể chuyện phương Tây bắt đầu từ đâu nên đọc nó.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Iliad

Homer

Trong năm cuối cùng của cuộc chiến thành Troy, chiến binh Hy Lạp vĩ đại Achilles giận dữ rút khỏi trận chiến, và chỉ cái chết của người bạn thân nhất mới đưa anh trở lại chiến trường, dẫn đến những mất mát khủng khiếp và một khoảnh khắc đau buồn chung của con người với kẻ thù của mình.

🎭 Sử thi, kịch & thơ

Aeneid

Virgil

Sau khi thành Troy sụp đổ, người anh hùng Aeneas dẫn một đoàn người tị nạn vượt biển đến Ý, nơi định mệnh giao cho ông lập nên dòng dõi sẽ xây dựng thành Rome, với cái giá cá nhân rất đắt.

🎭 Sử thi, kịch & thơ

Sử thi Gilgamesh

Anonymous

Một vị vua kiêu hãnh, quyền lực của vùng Lưỡng Hà cổ đại có được một người bạn thật sự, rồi mất bạn vì cái chết, và đi đến tận cùng thế giới để tìm sự sống vĩnh cửu, để rồi nhận ra rằng điều còn lại mãi là cuộc đời và di sản mà ta để lại.

🎭 Sử thi, kịch & thơ

Tây du ký

Ngô Thừa Ân

Một Mỹ Hầu Vương nổi loạn, có phép thuật, cùng hai người bạn đồng hành hình thù quái dị, bảo vệ một nhà sư Phật giáo hiền lành trên chặng đường dài đầy yêu quái từ Trung Quốc sang Ấn Độ để thỉnh kinh Phật mang về.

🌍 Văn học thế giới

Circe

Madeline Miller

Nữ phù thủy Circe, một nhân vật phụ trong sử thi *Odyssey* của Homer, tự kể câu chuyện của mình: sinh ra là con của thần Mặt Trời, bị đày đến một hòn đảo cô quạnh, bà học nghề phù thủy, gặp những anh hùng và quái vật nổi tiếng, và cuối cùng chọn kiếp người phàm.

✨ Tiểu thuyết hiện đại

Hamlet

William Shakespeare

Một hoàng tử Đan Mạch đang đau buồn biết từ hồn ma của cha mình rằng người anh em ruột của cha đã giết nhà vua để cướp ngai vàng, và cuộc giằng co của chàng về việc có nên trả thù hay không và trả thù thế nào dẫn đến điên loạn và cái chết.

🎭 Sử thi, kịch & thơ

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →