Macbeth
Một vị tướng dũng cảm của Scotland, bị lời tiên tri của các phù thủy và người vợ đầy tham vọng thúc đẩy, giết nhà vua để chiếm ngai vàng, rồi bị tội lỗi và nỗi nghi kỵ cuốn vào vòng giết chóc ngày một nhiều hơn cho đến khi tự hủy diệt.
Giới thiệu
Macbeth là một trong những bi kịch tăm tối và ngắn nhất của William Shakespeare, được viết vào khoảng năm 1606 và in lần đầu năm 1623. Vở kịch lấy bối cảnh Scotland thời trung cổ. Trên đường trở về sau chiến thắng, vị tướng Macbeth và người bạn Banquo gặp ba phù thủy bí ẩn, và họ tiên đoán rằng Macbeth sẽ làm vua. Được vợ là Lady Macbeth thúc giục, ông giết vua Duncan và chiếm ngai vàng. Nhưng tội ác này kéo theo tội ác khác, và đôi vợ chồng bị tội lỗi, nỗi sợ và cơn điên nuốt chửng. Vở kịch là một nghiên cứu sâu sắc về tham vọng, lương tâm và cách quyền lực làm con người tha hóa. Vì một mê tín trong giới sân khấu, nhiều diễn viên không chịu nói tên vở kịch này trong nhà hát mà gọi nó là “vở kịch Scotland” (the Scottish play).
Nhân vật chính
- Macbeth: vị tướng dũng cảm mà tham vọng đã đẩy ông đến chỗ giết người.
- Lady Macbeth: người vợ quyết đoán và đầy tham vọng của ông.
- Ba phù thủy (the three witches): những nhà tiên tri bí ẩn về số phận.
- Vua Duncan: vị vua nhân hậu và cả tin của Scotland.
- Banquo: bạn của Macbeth và cũng là một vị tướng.
- Fleance: con trai của Banquo.
- Macduff: một quý tộc Scotland chống lại Macbeth.
- Malcolm: con trai lớn và là người thừa kế của Duncan.
- Lady Macduff: vợ của Macduff.
Tóm tắt đầy đủ
Lời tiên tri của các phù thủy
Trên một vùng đồng hoang đầy bão tố, ba phù thủy chờ Macbeth. Ông và Banquo, trên đường về sau khi dẹp tan một cuộc nổi loạn, gặp họ. Các phù thủy chào Macbeth bằng ba danh hiệu: lãnh chúa Glamis (Thane of Glamis), vốn là danh hiệu ông đã có; lãnh chúa Cawdor; và vua tương lai. Với Banquo, họ nói rằng ông sẽ không làm vua nhưng con cháu ông sẽ làm vua. Chỉ lát sau, các sứ giả báo rằng vua Duncan đã phong Macbeth làm lãnh chúa Cawdor vì người giữ danh hiệu trước đó là kẻ phản bội. Macbeth bàng hoàng: lời tiên tri đầu tiên đã thành sự thật, và ông bắt đầu nghĩ đến chuyện giết nhà vua.
Vụ giết vua Duncan
Macbeth viết thư kể cho vợ nghe về lời tiên tri. Lady Macbeth sợ chồng quá hiền lành để chiếm lấy ngai vàng, nên cầu xin các linh hồn đen tối lấp đầy bà bằng sự tàn nhẫn. Khi Duncan báo tin sẽ đến nghỉ tại lâu đài của họ, bà vạch kế hoạch giết ông. Macbeth do dự, nghĩ đến lòng tốt của Duncan và những hậu quả có thể xảy ra, nhưng bà chế nhạo lòng can đảm của chồng và thuyết phục được ông.
Đêm đó, Macbeth thấy một ảo ảnh con dao găm lơ lửng trước mặt, dẫn ông đến phòng Duncan. Ông đâm nhà vua khi vua đang ngủ. Sau đó, ông kinh hoàng, và tưởng như nghe một giọng nói kêu lên rằng ông đã giết chết giấc ngủ. Lady Macbeth bôi máu lên những người lính canh đang ngủ để đổ tội cho họ. Khi vụ giết người bị phát hiện, Macbeth giết luôn đám lính canh, viện cớ là vì quá phẫn nộ. Hai con trai của Duncan là Malcolm và Donalbain sợ cho tính mạng nên bỏ trốn, và việc đó làm họ trông như có tội. Macbeth lên ngôi vua.
Hồn ma Banquo
Macbeth không bao giờ cảm thấy an toàn. Ông nhớ rằng các phù thủy đã hứa con cháu Banquo sẽ làm vua. Ông thuê sát thủ giết Banquo và con trai ông ấy là Fleance. Banquo bị giết, nhưng Fleance trốn thoát.
Trong một bữa tiệc hoàng gia, Macbeth thấy hồn ma đẫm máu của Banquo ngồi trên ghế của mình. Chỉ có Macbeth nhìn thấy nó, và ông gào lên hoảng loạn trước các quan khách. Lady Macbeth cố che đậy cho chồng, nhưng các quý tộc đã bắt đầu nghi ngờ.
Những lời tiên tri mới
Macbeth lại tìm đến các phù thủy. Họ cho ông thấy ba bóng hình với những lời tiên tri mới: hãy đề phòng Macduff; không người nào do đàn bà sinh ra có thể làm hại Macbeth; và ông sẽ không bao giờ bị đánh bại cho đến khi khu rừng Birnam di chuyển đến đồi Dunsinane, nơi lâu đài của ông tọa lạc. Macbeth cảm thấy mình bất khả chiến bại. Nhưng ông cũng thấy một ảo ảnh về một hàng dài các vị vua là hậu duệ của Banquo.
Khi biết Macduff đã trốn sang Anh để gia nhập Malcolm, Macbeth ra lệnh giết vợ con của Macduff. Nghe tin, Macduff đau đớn tột cùng và thề sẽ báo thù.
Nỗi dằn vặt của Lady Macbeth
Lady Macbeth, trước kia mạnh mẽ là thế, giờ bị tội lỗi giày vò. Ban đêm bà đi trong lúc ngủ khắp lâu đài, cố rửa những vết máu tưởng tượng trên tay, và nói về các vụ giết người trong khi một bác sĩ và một người hầu nhìn bà kinh hãi. Sau đó, bà chết, có vẻ do tự tử. Nghe tin, Macbeth cay đắng nghĩ rằng cuộc đời trống rỗng và vô nghĩa, như một cái bóng thoáng qua hay câu chuyện ồn ào của một kẻ điên.
Rừng Birnam
Malcolm và Macduff dẫn một đạo quân Anh đánh Macbeth. Để giấu số lượng, binh lính chặt cành cây ở rừng Birnam và mang theo khi tiến lên. Trước nỗi kinh hoàng của Macbeth, khu rừng dường như đang di chuyển về phía Dunsinane.
Dù vậy, Macbeth vẫn chiến đấu dữ dội, tin rằng không người nào do đàn bà sinh ra có thể làm hại ông. Rồi ông chạm trán Macduff, người cho ông biết mình không sinh ra theo cách thông thường mà được đưa ra đời bằng cách rạch bụng mẹ. Macbeth nhận ra các phù thủy đã lừa mình, nhưng không chịu đầu hàng. Hai người giao chiến, và Macduff giết chết ông. Macduff mang đầu Macbeth đến cho Malcolm, người được tôn lên làm vua mới của Scotland.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Macbeth là một trong những vở kịch của Shakespeare được diễn và nghiên cứu nhiều nhất. Nhịp độ nhanh, yếu tố siêu nhiên và chiều sâu tâm lý khiến vở kịch vẫn cuốn hút khán giả ngày nay. Vở kịch cho thấy tham vọng, khi không bị lương tâm kiềm chế, có thể hủy hoại một con người lẫn cả một đất nước.
Lady Macbeth là một trong những nhân vật nữ nổi tiếng nhất văn học, và cảnh bà đi trong lúc ngủ là một cảnh kinh điển. Nhiều câu trong vở kịch, như câu về “double, double toil and trouble” (cực nhọc gấp đôi, rắc rối gấp đôi) hay về cuộc đời “full of sound and fury” (đầy ồn ào và cuồng nộ), đã đi vào ngôn ngữ đời thường và gợi cảm hứng cho các tác phẩm khác, trong đó có tiểu thuyết The Sound and the Fury của William Faulkner. Vở kịch đã được chuyển thể thành vô số bộ phim, trong đó có Throne of Blood của Akira Kurosawa, lấy bối cảnh Nhật Bản.
Những ý chính
- Tham vọng không kiềm chế sẽ hủy hoại. Khát vọng quyền lực dẫn Macbeth đến sụp đổ.
- Tội lỗi không thể gột rửa. Lady Macbeth hóa điên vì những tội ác của mình.
- Lời tiên tri có thể dẫn lạc lối. Lời của các phù thủy cám dỗ Macbeth tự đi đến chỗ diệt vong.
- Một tội ác kéo theo tội ác khác. Mỗi vụ giết người khiến vụ tiếp theo tưởng như cần thiết.
- Bạo chúa tự chuốc lấy sự sụp đổ. Sự tàn ác của Macbeth khiến mọi người quay lưng với ông.
Bài học có thể rút ra
Macbeth cảnh báo ta phải suy nghĩ kỹ trước khi hành động vì tham vọng. Muốn thành công là điều tự nhiên, nhưng theo đuổi nó bằng gian lận hay bằng cách làm hại người khác chỉ dẫn đến sợ hãi và hối hận.
Vở kịch cũng cho thấy lương tâm của ta quan trọng đến thế nào. Macbeth và Lady Macbeth cố phớt lờ cảm giác tội lỗi, nhưng chính nó đã hủy hoại họ. Lắng nghe ý thức đúng sai của mình và sớm nhận lỗi giúp ta tránh những rắc rối lớn hơn về sau.
Cuối cùng, vở kịch dạy ta phải thận trọng với những người mình nghe theo. Các phù thủy và Lady Macbeth đã đẩy Macbeth về phía điều ác. Chọn những người bạn và người cố vấn khuyến khích mặt tốt nhất của ta là điều rất quan trọng.
Phê bình và góc nhìn khác
Một số độc giả thấy sự biến đổi của Macbeth từ người hùng trung thành thành bạo chúa diễn ra quá nhanh, và vai trò của các phù thủy thì gây bối rối: họ nắm giữ số phận, hay chỉ phơi bày những ham muốn thầm kín của Macbeth? Các nhà phê bình cũng tranh luận xem Lady Macbeth là một kẻ ác hay là nạn nhân của chính tham vọng của mình và của một xã hội trao cho phụ nữ rất ít quyền lực.
Các nhà sử học lưu ý rằng Macbeth ngoài đời thật, một vị vua Scotland ở thế kỷ mười một, trị vì mười bảy năm và không phải là bạo chúa như Shakespeare miêu tả. Vở kịch nhiều khả năng được viết để làm vui lòng vua James I, người tin vào phép phù thủy và được cho là hậu duệ của Banquo. Ngôn ngữ của vở kịch, như mọi tác phẩm của Shakespeare, có thể khó đọc nếu không có chú giải hoặc không xem diễn.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Vở kịch ngắn mà cuốn hút này hợp với thanh thiếu niên và người trưởng thành, và là tác phẩm được yêu thích ở trường học. Những phù thủy, hồn ma và các vụ giết người của nó thu hút những ai thích các câu chuyện tăm tối, kịch tính. Xem một bộ phim hay một buổi diễn sẽ giúp ngôn ngữ mạnh mẽ của vở kịch trở nên sống động.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI; đang chờ người đọc kiểm tra lại.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Hamlet
William Shakespeare
Một hoàng tử Đan Mạch đang đau buồn biết từ hồn ma của cha mình rằng người anh em ruột của cha đã giết nhà vua để cướp ngai vàng, và cuộc giằng co của chàng về việc có nên trả thù hay không và trả thù thế nào dẫn đến điên loạn và cái chết.
🎭 Sử thi, kịch & thơVua Lia
William Shakespeare
Một vị vua già chia vương quốc cho các con gái tùy theo việc họ tâng bốc ông đến đâu, đuổi người con thật lòng yêu thương mình, rồi bị đẩy đến cơn điên giữa bão tố nơi đồng hoang khi gia đình và vương quốc của ông sụp đổ.
🎭 Sử thi, kịch & thơOthello
William Shakespeare
Một vị tướng da đen cao quý trong quân đội Venice bị viên sĩ quan thân tín Iago xúi giục tin rằng người vợ yêu thương mình đã phản bội, và cơn ghen khiến ông hủy hoại cả vợ lẫn bản thân.
🎭 Sử thi, kịch & thơJulius Caesar
William Shakespeare
Một nhóm nghị sĩ La Mã, do Cassius tổ chức và được Brutus dẫn dắt về mặt đạo đức, giết Julius Caesar để cứu nền cộng hòa khỏi tham vọng của ông, nhưng hành động ấy dẫn đến nội chiến và sự diệt vong của chính những kẻ chủ mưu.
🎭 Sử thi, kịch & thơQuân Vương
Niccolo Machiavelli
Một nhà ngoại giao thời Phục hưng khuyên các nhà cai trị hãy đánh giá hành động của mình bằng kết quả chứ không phải bằng đạo đức, và cho rằng một nhà lãnh đạo thành công đôi khi phải mưu mẹo và tàn nhẫn để giành và giữ quyền lực.
⚖️ Chính trị & xã hộiOdyssey
Homer
Sau cuộc chiến thành Troy, người anh hùng mưu lược Odysseus vật lộn suốt mười năm với quái vật, các vị thần và những cám dỗ để trở về với người vợ chung thủy và đứa con trai, rồi phải giành lại ngôi nhà của mình từ tay những kẻ đang tìm cách chiếm đoạt nó.
🎭 Sử thi, kịch & thơMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.