Bà Dalloway
Tên gốc: Mrs Dalloway
Vào một ngày tháng Sáu năm 1923, Clarissa Dalloway chuẩn bị tổ chức một bữa tiệc ở London, trong khi Septimus Smith, một cựu binh bị sốc vì chiến tranh, tiến dần đến khủng hoảng, và hai cuộc đời ấy chỉ chạm vào nhau ở cuối truyện.
Giới thiệu
Bà Dalloway là tiểu thuyết của Virginia Woolf, xuất bản năm 1925. Truyện diễn ra trong một ngày ở London, năm năm sau khi Thế chiến thứ nhất kết thúc, và chuyển từ suy nghĩ của nhân vật này sang nhân vật khác khi họ đi bộ, hồi tưởng và để ý đến thành phố quanh mình. Trước đó Woolf đã viết một truyện ngắn về Clarissa Dalloway, và bà dựng tiểu thuyết quanh sự tương phản giữa nhân vật này và một chàng trai bị chiến tranh làm suy sụp. Thay vì một cốt truyện theo lối truyền thống, cuốn sách dùng dòng ý thức (stream of consciousness), và tiếng chuông Big Ben điểm giờ đánh dấu những giờ trôi qua. Đây là một khảo sát về ký ức, giai cấp, sự tỉnh táo của trí óc và sự lựa chọn giữa sống và chết.
Nhân vật chính
- Clarissa Dalloway: vợ của một nghị sĩ, ngoài năm mươi tuổi, một nữ chủ nhà duyên dáng, nhìn lại những lựa chọn của mình với tâm trạng lẫn lộn.
- Richard Dalloway: người chồng vững vàng, thiện chí của bà.
- Septimus Warren Smith: một cựu binh trẻ bị ám ảnh bởi cái chết của người bạn Evans.
- Lucrezia (Rezia) Smith: người vợ gốc Ý của anh, cô đơn và lo lắng.
- Peter Walsh: người từng theo đuổi Clarissa, vừa trở về từ Ấn Độ.
- Sally Seton: người bạn thân của Clarissa thời trẻ.
- Elizabeth Dalloway: cô con gái tuổi thiếu niên của Clarissa.
- Bác sĩ Holmes và ngài William Bradshaw: những bác sĩ chữa trị cho Septimus.
Tóm tắt đầy đủ
Một buổi sáng tháng Sáu
Clarissa Dalloway rời nhà ở Westminster để mua hoa cho bữa tiệc tối hôm đó. Bà tận hưởng buổi sáng tháng Sáu rực rỡ, và ùa về trong bà là những ký ức thời trẻ ở Bourton, nơi bà từng cảm thấy mình đang sống và tự do. Bà nghĩ về Peter Walsh, người từng muốn cưới bà, và về Sally Seton, người bà đã yêu quý và từng hôn bà. Bà chọn Richard Dalloway, một người đàn ông an toàn và tốt bụng, và đôi khi tự hỏi mình đã chọn đúng hay chưa. Một tiếng nổ lớn, có thể là tiếng xe hơi nổ ngược, thu hút sự chú ý của mọi người trên phố.
Septimus và Rezia
Cách đó không xa, Septimus Smith và vợ là Rezia ngồi trong công viên Regent’s Park. Septimus từng chiến đấu trong chiến tranh và chứng kiến người bạn Evans bị giết. Anh cảm thấy chai lì, thấy những ảo ảnh và nghe thấy những giọng nói. Rezia, xa gia đình ở Ý, lo sợ cho anh. Bác sĩ Holmes nói rằng anh chẳng có gì đáng ngại, và bảo anh hãy quan tâm đến mọi thứ xung quanh. Septimus, người sợ các bác sĩ, bắt đầu cảm thấy rằng bản chất con người là tàn nhẫn, và rằng những người bảo anh “hãy bình thường” không thể thấy những gì anh đã thấy.
Peter trở về
Peter Walsh, trở lại London sau nhiều năm ở Ấn Độ, đến thăm Clarissa và thấy bà đang may vá. Hai người trò chuyện gượng gạo, và ông bật khóc, khiến bà thấy ngượng. Ông từng yêu bà, và bà đã từ chối ông, còn bây giờ ông đang vật lộn với những thất bại của mình và một tình yêu mới say đắm dành cho một người phụ nữ đã có chồng ở Ấn Độ. Sau khi ra về, ông đi dạo quanh London, nhớ lại quá khứ của họ.
Ngài William Bradshaw
Rezia đưa Septimus đến gặp một chuyên gia nổi tiếng, ngài William Bradshaw, người tin vào nghỉ ngơi, kỷ luật và việc kiểm soát bệnh nhân. Ông nói với họ rằng Septimus phải vào một viện điều dưỡng, xa vợ. Septimus cảm thấy mình bị ép phải phục tùng một thứ “cân xứng” (proportion) khắc nghiệt, nghiền nát cá nhân. Sự tự tin của vị bác sĩ và quyền lực của ông ta đối với bệnh nhân bị chính lời kể của cuốn sách chỉ trích như một dạng tàn nhẫn.
Lựa chọn của Septimus
Trở về phòng của họ, Septimus và Rezia ngồi bên nhau, và trong một lúc anh bình tĩnh. Khi bác sĩ Holmes đến đưa anh đi, Septimus, quyết không chịu khuất phục, gieo mình qua cửa sổ và chết. Rezia, trong cơn sốc, được hàng xóm chăm sóc. Sau đó, Peter Walsh nghe thấy tiếng xe cứu thương chở Septimus đi, và suy ngẫm về trật tự và nền văn minh của thành phố. Hành động của anh là một lối thoát khỏi một thế giới không chịu hiểu anh, và Clarissa, khi biết chuyện sau đó, nghĩ về nó như một cách giữ cho một phần tâm hồn anh vẹn nguyên.
Bữa tiệc
Vào buổi tối, bữa tiệc của Clarissa lấp đầy ngôi nhà với khách khứa: các chính trị gia, bạn cũ và thậm chí cả Thủ tướng. Sally Seton, nay là phu nhân Rosseter, đến mà không báo trước, và Peter cũng có mặt. Giữa bữa tiệc, ngài William Bradshaw đến và kể về một chàng trai trẻ đã tự tử. Clarissa, khi nghe chuyện, lui vào một căn phòng nhỏ và nghĩ về người đàn ông mà bà chưa từng biết. Bà cảm thấy, một cách kỳ lạ, rằng mình hiểu hành động của anh như một sự chống lại một thế giới sẽ nghiền nát anh. Bà nhìn thấy một bà cụ ở căn nhà bên kia đường đang chuẩn bị đi ngủ, rồi trở lại với khách của mình. Peter, thấy bà bước vào phòng, cảm thấy một niềm phấn khích dâng lên khi cuốn sách kết thúc.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Bà Dalloway là một trong những cột mốc của tiểu thuyết chủ nghĩa hiện đại, và là một mẫu mực về cách một cuốn tiểu thuyết có thể nắm bắt sự vận động của suy nghĩ. Woolf chuyển từ tâm trí này sang tâm trí khác, và cho thấy thời gian vừa là thứ chung cho mọi người, qua tiếng chuông Big Ben, vừa là thứ riêng của mỗi người, qua ký ức. Kỹ thuật ấy đã ảnh hưởng đến nhiều nhà văn. Tác phẩm đã được chuyển thể thành phim, và truyền cảm hứng cho tiểu thuyết The Hours (1998) của Michael Cunningham cùng bộ phim chuyển thể từ đó.
Đây cũng là một bức chân dung sớm và mạnh mẽ về căng thẳng sau sang chấn (post-traumatic stress), từ rất lâu trước khi thuật ngữ này ra đời, và là một sự phê phán cách xã hội đối xử với bệnh tâm thần. Tác phẩm vẫn được yêu thích trong các lớp học.
Những ý chính
- Đời sống nội tâm quan trọng không kém các sự kiện. Tiểu thuyết đi theo suy nghĩ và cảm xúc.
- Chiến tranh để lại những vết thương lâu dài. Septimus bị hủy hoại bởi những gì anh đã thấy.
- Xã hội có thể nghiền nát cá nhân. Các bác sĩ áp đặt một ý niệm cứng nhắc về sự bình thường.
- Ký ức định hình hiện tại. Tuổi trẻ của Clarissa nhuộm màu cả ngày của bà.
- Cuộc sống mong manh và quý giá. Tin về một cái chết khiến Clarissa trân trọng cuộc sống của chính mình.
Bài học có thể rút ra
Cuốn tiểu thuyết mời chúng ta lắng nghe những người đang đau khổ, thay vì bảo họ hãy tự gượng dậy. Nỗi tuyệt vọng của Septimus bị làm nặng thêm bởi những bác sĩ gạt bỏ trải nghiệm của anh, đó là lời nhắc ta phải coi trọng sức khỏe tâm thần và biết lắng nghe.
Truyện cũng dạy ta để ý đến những khoảnh khắc nhỏ: một bông hoa, một tiếng động ngoài phố, một ký ức. Woolf cho thấy một ngày đầy những việc bình thường vẫn chứa những cảm xúc sâu sắc, và sự chú tâm có thể làm cuộc sống phong phú hơn.
Cuối cùng, truyện đề nghị ta suy nghĩ về những lựa chọn mình đã làm. Clarissa tự hỏi liệu mình có nên chọn khác đi không, và cuốn sách gợi ý rằng tiếc nuối là điều tự nhiên, nhưng việc tìm thấy ý nghĩa trong cuộc sống mình có cũng vậy.
Phê bình và góc nhìn khác
Một số độc giả thấy tiểu thuyết khó theo dõi, vì không chia chương và liên tục chuyển giữa các tâm trí và các thời điểm. Những người khác cảm thấy các nhân vật bị giới hạn trong một thế giới thượng lưu hẹp, trong khi người hầu và người nghèo chỉ ở phía sau, và thái độ của cuốn sách đối với giai cấp là mập mờ. Một số người thấy Clarissa nông cạn hoặc hợm hĩnh.
Các nhà phê bình cũng thảo luận xem cái chết của Septimus được trình bày như một bi kịch hay như một dạng chiến thắng, và một số lo rằng nó có thể có vẻ như tôn vinh việc tự tử. Dù vậy, cuốn sách vẫn được ngưỡng mộ rộng rãi vì vẻ đẹp của nó.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn sách phù hợp với thiếu niên đã lớn và người trưởng thành. Sách khá ngắn, nhưng đòi hỏi sự tập trung vì những chuyển đổi góc nhìn. Sách đề cập đến bệnh tâm thần và tự tử, dù không miêu tả chi tiết. Bạn đọc có thể thử đọc to vài trang để bắt được nhịp điệu của nó.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Đến ngọn hải đăng
Virginia Woolf
Một gia đình nghỉ hè trên đảo Skye, chuyến đi đến ngọn hải đăng đã định bị hủy, và mười năm sau, sau một cuộc chiến và nhiều cái chết, một số người trong họ cuối cùng cũng thực hiện được chuyến đi ấy.
📜 Kinh điểnUlysses
James Joyce
Trong một ngày duy nhất ở Dublin, 16 tháng 6 năm 1904, Leopold Bloom, một người chào bán quảng cáo, và Stephen Dedalus, một giáo viên trẻ, lang thang khắp thành phố, rồi đường đi của họ cuối cùng giao nhau, trong một tiểu thuyết kể lại *Odyssey* của Homer bằng chất liệu đời thường.
📜 Kinh điểnMột căn phòng riêng
Virginia Woolf
Virginia Woolf lập luận rằng một người phụ nữ cần có tiền và một căn phòng riêng, tức là sự độc lập và không gian riêng tư, thì mới viết được tiểu thuyết, và bà giải thích vì sao các nhà văn nữ bị kìm hãm suốt chiều dài lịch sử.
⚖️ Chính trị & xã hộiQuả chuông ác mộng
Sylvia Plath
Esther Greenwood, một cô gái trẻ tài năng, dường như đang trên con đường thành công ở nước Mỹ những năm 1950, rơi vào trầm cảm và một lần tự tử, rồi dần dần bắt đầu hồi phục.
📜 Kinh điểnKiêu hãnh và định kiến
Jane Austen
Elizabeth Bennet thông minh, lanh lợi và ngài Darcy giàu có, kiêu hãnh đều hiểu lầm nhau nghiêm trọng, và chỉ khi dám đối diện với khuyết điểm của chính mình, họ mới tìm được đường đến với tình yêu.
📜 Kinh điểnMột chín tám tư
George Orwell
Trong một nước Anh tương lai do một Đảng toàn năng cai trị, một người đàn ông bí mật nổi loạn bằng cách viết nhật ký và yêu, rồi nhận ra một nhà nước toàn trị có thể nghiền nát tâm trí con người hoàn toàn đến mức nào.
📜 Kinh điểnMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.