Tị nạn

Tên gốc: Refugee

Từ 10 tuổiđọc 7 phúttiểu thuyết lịch sửtiểu thuyết thiếu niênphiêu lưuCó tiết lộ nội dung
Lưu ý nội dung chiến tranh và sự đàn áp; những cái chết trong các cuộc hành trình; chết đuối; một vụ ném bom; nạn diệt chủng người Do Thái (Holocaust)
Tìm mua sách ↓

Ba đứa trẻ, ở ba thời điểm và ba nơi khác nhau, cùng chạy trốn hiểm nguy trên biển, và câu chuyện của các em cho thấy lòng can đảm lẫn cái giá phải trả của một người tị nạn.

Giới thiệu

Tị nạn là tiểu thuyết lịch sử dành cho độc giả nhỏ tuổi của Alan Gratz, xuất bản năm 2017. Sách kể ba câu chuyện riêng biệt trong những chương xen kẽ nhau. Josef là một cậu bé Do Thái ở nước Đức Quốc xã năm 1938. Isabel là một cô bé người Cuba năm 1994, trong thời kỳ bất ổn và thiếu thốn. Mahmoud là một cậu bé người Syria năm 2015, giữa cuộc nội chiến. Mỗi đứa trẻ cùng gia đình phải rời bỏ quê hương và thực hiện một chuyến đi nguy hiểm vượt qua mặt nước, với hy vọng tìm được nơi an toàn. Cuốn sách có nhịp nhanh và nhiều cảm xúc, và nối kết những trải nghiệm của người tị nạn qua nhiều thế hệ.

Nhân vật chính

  • Josef Landau: một cậu bé Do Thái ở Berlin, gia đình cậu tìm cách thoát khỏi sự đàn áp của Đức Quốc xã.
  • Isabel Fernandez: một cô bé Cuba sôi nổi, cùng gia đình đi thuyền đến Florida.
  • Mahmoud Bishara: một cậu bé Syria từ Aleppo, cùng gia đình đi về phía châu Âu.
  • Các gia đình: cha mẹ, ông bà và anh chị em, những người bảo vệ và hy sinh vì các em.

Tóm tắt đầy đủ

Josef: rời nước Đức

Năm 1938, cuộc sống của Josef ở Berlin ngày càng nguy hiểm. Vào đêm Kristallnacht, lính Quốc xã xông vào nhà gia đình cậu, và bố cậu, Aaron, bị bắt và đưa đến một trại tập trung. Vài tháng sau, ông được thả, nhưng với điều kiện cả nhà phải rời nước Đức ngay lập tức. Họ mua vé đi tàu St. Louis, một con tàu chở người tị nạn Do Thái đến Cuba. Aaron ra khỏi trại trong tình trạng sợ hãi và đầy nghi ngờ, còn Josef thấy mình phải cư xử như người lớn trong nhà. Trên tàu, cả nhà cảm thấy an toàn hơn, và Josef tổ chức lễ bar mitzvah, nghi lễ trưởng thành của người Do Thái.

Khi tàu đến Havana, hành khách không được phép lên bờ. Mỗi ngày các quan chức Cuba đều nói “ngày mai”, và không có gì thay đổi. Sau đó tàu đi về phía bắc để xin Hoa Kỳ nhận các hành khách, nhưng yêu cầu ấy cũng bị từ chối.

Isabel: chiếc bè đến Florida

Năm 1994, tại Havana, nền kinh tế Cuba lâm vào khủng hoảng và thức ăn khan hiếm. Sau khi bạo loạn nổ ra, bố của Isabel, Geraldo, sợ cảnh sát sẽ lại bắt ông, nên cả gia đình quyết định chạy sang Hoa Kỳ trên một chiếc thuyền tự đóng. Isabel đổi chiếc kèn trumpet yêu quý của mình lấy xăng, và họ lên đường trong đêm cùng những người hàng xóm là nhà Castillo. Mẹ cô, Teresa, đang mang thai, và ông của cô, Lito, cũng đi cùng. Cảnh sát trên bờ nổ súng vào thuyền, và một viên đạn để lại một lỗ thủng bên mạn thuyền.

Trên biển, chiếc thuyền bị rò nước suýt bị một tàu chở dầu đâm phải, rồi gặp bão. Khi cả nhà đến được đất liền, họ thấy đó là quần đảo Bahamas, và họ phải quay lại. Iván, người bạn thân nhất của Isabel, bị cá mập giết chết. Khi Miami hiện ra trước mắt, một chiếc tàu tuần duyên (Coast Guard) hướng về phía họ, và Lito thú nhận một bí mật trong quá khứ của mình. Rồi ông nhảy xuống nước để đánh lạc hướng tàu tuần duyên, để những người khác có thể vào được bờ. Teresa sinh con khi họ gần đến đất liền.

Mahmoud: chạy trốn khỏi Aleppo

Năm 2015, Mahmoud, một cậu bé ở Aleppo, đã học được cách sống không gây chú ý để tồn tại. Khi một quả tên lửa xuyên qua căn hộ của gia đình, họ quyết định trốn sang Đức. Mahmoud, bố là Youssef, mẹ là Fatima, em trai Waleed và em gái còn nhỏ Hana lên đường, đầu tiên bằng xe hơi, rồi đi bộ, hướng về Thổ Nhĩ Kỳ. Ở Thổ Nhĩ Kỳ, họ chờ nhiều ngày để có một chiếc thuyền của kẻ buôn người đưa sang Hy Lạp, và có người cố lừa họ, trong đó có một cậu bé bán cho họ những chiếc áo phao giả.

Khi cuối cùng họ vượt biển sang Hy Lạp trên một chiếc xuồng cao su, một cơn bão hất họ xuống nước. Mahmoud và mẹ không tìm được chỗ trên một chiếc thuyền đi ngang qua, nên cậu xin những người trên thuyền nhận Hana. Về sau, lực lượng tuần duyên Hy Lạp cứu những người còn lại trong gia đình, nhưng họ không tìm thấy em bé.

Chờ đợi và hy vọng

Giữa những khoảnh khắc nguy hiểm là những cảnh yên lặng hơn. Gia đình Josef cố giữ lấy nếp sống bình thường, và hành khách trên tàu hy vọng ngày mai sẽ mang tin tức tốt. Isabel lo rằng mình không thể đếm được nhịp điệu Cuba gọi là clave, và tự hỏi liệu mình có còn giữ được sự gắn bó với cội nguồn Cuba hay không. Mahmoud, người đã học được rằng sống vô hình giúp mình an toàn, bắt đầu tự hỏi liệu mình có phải được người khác nhìn thấy thì mới được giúp đỡ hay không. Những khoảnh khắc nhỏ này cho thấy mỗi đứa trẻ đang cố bảo vệ điều gì.

Những hiểm nguy

Trong mỗi câu chuyện đều có những lúc các em nghĩ rằng mình không thể tiếp tục. Josef nhìn bố suy sụp, và một số hành khách tuyệt vọng đến mức một nhóm đàn ông, trong đó có Josef, tìm cách chiếm quyền điều khiển con tàu. Thuyền trưởng đã thuyết phục họ bình tĩnh lại. Thuyền của Isabel bị rò nước, mất động cơ, gặp bão và cá mập, và những người trên thuyền phải đưa ra những quyết định khó khăn. Gia đình Mahmoud bị một tài xế taxi ở Serbia chĩa súng vào, và sau đó bị bắt ở biên giới Hungary.

Mỗi đứa trẻ đều bị thử thách, và mỗi em đều có những lựa chọn thể hiện lòng can đảm và sự tử tế. Các em nhận ra rằng có những người giúp mình, và có những người không.

Những cái kết

Các câu chuyện có kết thúc khác nhau. Tàu St. Louis không thể cho hành khách lên bờ ở châu Mỹ và phải quay về châu Âu, nhưng họ được phân về nhiều nước châu Âu. Gia đình Josef được tái định cư ở Pháp. Khi Đức xâm chiếm Pháp, Quốc xã bắt họ và nói với mẹ cậu rằng bà chỉ được cứu một đứa con. Josef tự nộp mình để Ruthie, chị (hoặc em) gái ruột của cậu, được tự do. Josef và mẹ chết trong các trại, còn Ruthie sống sót. Gia đình Isabel đến được Miami, nơi một người cậu hoặc chú nhận họ về ở, và cô được một cây kèn trumpet mới, rồi cuối cùng cô cũng đếm được nhịp clave. Mahmoud bước ra khỏi trại tị nạn ở Hungary, và những người tị nạn khác đi theo cậu, trong một cuộc hành quân dài đến Áo. Cả nhà đi tiếp đến Đức và được cấp quyền tị nạn. Ở đó họ ở cùng một cặp vợ chồng lớn tuổi, và người phụ nữ hóa ra chính là Ruthie, chị (hoặc em) gái của Josef, bà kể cho Mahmoud nghe bà đã sống sót như thế nào. Hana vẫn mất tích, nhưng gia đình hy vọng sẽ tìm được em.

Trong những chương cuối, ba câu chuyện vang vọng lẫn nhau, nối kết cuộc đời của các em qua thời gian. Cuốn sách khép lại bằng một nốt hy vọng, với lời nhắc rằng người tị nạn là những con người có câu chuyện của riêng mình.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Tị nạn là một cuốn sách bán chạy và đã được dùng rộng rãi ở trường học. Sách đưa thực tế của người tị nạn đến với độc giả nhỏ tuổi, và cho thấy trải nghiệm của con người ở những thời điểm và nơi chốn khác nhau có những điểm chung. Cuốn sách ra đời vào lúc cuộc tranh luận về người tị nạn đang rất gay gắt, và nó mang đến cho nhiều độc giả một cái nhìn nhân văn hơn. Sách cũng được khen ngợi vì sự nghiên cứu công phu, và vì lời của tác giả ở cuối sách giải thích bối cảnh lịch sử của từng câu chuyện. Nhiều trường đã chọn sách làm cuốn đọc chung của cả lớp, và nó giúp học sinh nối những câu chuyện trên thời sự với lịch sử các em đang học, và trao đổi về việc đón nhận những người đã mất nhà cửa có ý nghĩa gì.

Những ý chính

  • Người tị nạn là con người. Họ rời bỏ quê hương vì không còn lựa chọn nào khác.
  • Lòng can đảm là điều chung. Mỗi đứa trẻ thể hiện sự dũng cảm theo một cách khác nhau.
  • Lịch sử lặp lại. Những vấn đề của năm 1938 vang vọng trong năm 2015.
  • Người lạ cũng có thể giúp. Lòng tử tế được tìm thấy ở những nơi bất ngờ.
  • Gia đình cho ta sức mạnh. Mỗi đứa trẻ nương tựa vào tình yêu của người thân.

Bài học có thể rút ra

Cuốn sách giúp ta nhìn người tị nạn như những cá nhân có hy vọng, nỗi sợ và gia đình, thay vì một đám đông vô danh. Sách khuyến khích ta suy nghĩ về cách mình đối xử với những người mới đến trong cộng đồng của mình, và cách đất nước mình đáp lại những người đang cần giúp đỡ.

Sách cũng nhắc ta học từ lịch sử để không lặp lại những thất bại trong quá khứ. Cuối cùng, sách cho thấy ngay cả những người trẻ cũng có thể dũng cảm và xoay xở giỏi, và những hành động tử tế nhỏ bé cũng có ý nghĩa. Người đọc có thể tự hỏi mình sẽ mang theo những gì, tin tưởng ai, và hy vọng điều gì nếu phải rời đi vội vã, rồi nghĩ xem mình có thể chào đón một bạn học mới đã trải qua một chuyến đi như thế ra sao.

Phê bình và góc nhìn khác

Một số độc giả thấy cấu trúc của sách, với những bước nhảy nhanh giữa ba câu chuyện, hơi khó theo dõi, và lối kết chương lửng lơ khiến mạch truyện lặp đi lặp lại. Những người khác cho rằng những sự trùng hợp may mắn nối các câu chuyện lại với nhau là quá gọn gàng. Một số nhà phê bình nói rằng sách đơn giản hóa những giai đoạn lịch sử phức tạp, và các nhân vật chưa được khắc họa sâu. Một vài phụ huynh có thể thấy bạo lực trong sách gây khó chịu cho độc giả nhỏ hơn. Dù vậy, nhiều giáo viên thấy đây là điểm khởi đầu hữu ích cho các buổi thảo luận.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách này dành cho độc giả từ khoảng mười tuổi, và là lựa chọn tốt để đọc trong lớp. Sách nhanh và cuốn hút. Những độc giả nhỏ tuổi hơn hoặc nhạy cảm có thể cần được hỗ trợ khi đọc những cảnh nguy hiểm và cái chết.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Kẻ trộm sách

Markus Zusak

Thần Chết kể lại chuyện một đứa trẻ được nhận nuôi ở nước Đức Quốc xã, lén lấy cắp sách, nhận ra sức mạnh của chữ nghĩa và tạo nên những gắn bó yêu thương mà chiến tranh cuối cùng đã hủy hoại.

🎒 Tuổi mới lớn

Đếm sao

Lois Lowry

Năm 1943, cô bé người Đan Mạch mười tuổi Annemarie giúp người bạn thân là Ellen, một cô bé Do Thái, trốn khỏi Copenhagen đang bị phát xít Đức chiếm đóng bằng cách giả vờ rằng Ellen là chị (hoặc em) gái ruột của mình, và còn góp sức vào một cuộc giải cứu đầy táo bạo.

🧸 Sách thiếu nhi

Chặng đường dài đi tìm nước

Linda Sue Park

Hai bạn trẻ ở Sudan, sống cách nhau hai mươi ba năm, gắn với nhau bởi hành trình đi tìm nước, trong một câu chuyện lấy cảm hứng từ cuộc đời thật của Salva Dut.

🎒 Tuổi mới lớn

Hà đi và trở lại

Thanhha Lai

Qua những bài thơ ngắn, cô bé Việt Nam mười tuổi tên Hà kể lại chuyến chạy khỏi Sài Gòn năm 1975, cuộc sống trong trại tị nạn và khởi đầu mới ở Alabama, nơi em phải học một thứ ngôn ngữ lạ và một lối sống mới.

🧸 Sách thiếu nhi

Chú bé Mang Pyjama Sọc

John Boyne

Cậu con trai chín tuổi của một chỉ huy trại Đức Quốc xã kết bạn với một cậu bé Do Thái bên kia hàng rào trại mà không hiểu mình đang ở đâu, và tình bạn ngây thơ của hai cậu kết thúc trong bi kịch.

🧸 Sách thiếu nhi

Người truyền ký ức

Lois Lowry

Trong một cộng đồng được kiểm soát hoàn hảo, nơi không có đau đớn, không có lựa chọn và cũng không có màu sắc, một cậu bé sắp tròn mười hai tuổi được chọn làm người giữ những ký ức của quá khứ, và khám phá ra cái giá khủng khiếp mà người dân phải trả cho sự an toàn của mình.

🎒 Tuổi mới lớn

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →