Gã nghiện giày

Tên gốc: Shoe Dog

Từ 13 tuổiđọc 7 phúthồi kýkhởi nghiệp
Lưu ý nội dung một vài lời lẽ thô tục nhẹ; cái chết của một người bạn và của con trai tác giả
Tìm mua sách ↓

Người sáng lập Nike kể lại chuyện một vận động viên chạy trẻ, với một ý tưởng vay mượn và gần như không có tiền, đã dựng nên một doanh nghiệp nhỏ chuyên nhập giày, rồi vượt qua hết khủng hoảng này đến khủng hoảng khác để biến nó thành một trong những thương hiệu nổi tiếng nhất thế giới.

Giới thiệu

Gã nghiện giày là hồi ký của Phil Knight, người đồng sáng lập Nike. Xuất bản năm 2016, sách kể về những năm đầu, từ khoảng năm 1962, khi Knight còn là một vận động viên chạy và sinh viên trường kinh doanh Stanford sắp tốt nghiệp, với ý tưởng nhập giày chạy từ Nhật Bản, cho đến khi công ty bán cổ phiếu ra công chúng năm 1980. Nhan đề (shoe dog) là cách gọi cũ để chỉ người mê giày đến mức ám ảnh. Knight viết thẳng thắn, không tô vẽ về những lần suýt phá sản, các vụ kiện, những mối hợp tác đổ vỡ và nhóm những người lạc lõng, kỳ quặc mà trung thành đã giúp ông. Đây không phải là sách hướng dẫn kinh doanh, mà là câu chuyện về sự bướng bỉnh, tình bạn và nỗi sợ thất bại.

Tóm tắt đầy đủ

1. Một ý tưởng điên rồ

Ý chính: Khi còn là sinh viên ở Stanford, Knight viết một bài luận đề xuất rằng giày chạy Nhật Bản có thể làm với giày Đức điều mà máy ảnh Nhật đã làm với máy ảnh Đức: chất lượng tốt với giá thấp hơn. Sau khi tốt nghiệp năm 1962, ông đi một vòng quanh thế giới, dừng chân sớm ở Nhật Bản, nơi ông đến gặp những người làm giày Onitsuka Tiger. Bị hỏi ông đại diện cho ai, ông bịa ngay ra một tên công ty là Blue Ribbon Sports. Ông ấn tượng với đôi giày và thuyết phục được hãng cho ông bán chúng ở Hoa Kỳ.

Trong cuộc sống: Nhiều dự án lớn bắt đầu từ một ý tưởng còn dang dở rồi đến một bước đi táo bạo, như xin một điều gì đó trước khi mình hoàn toàn sẵn sàng.

2. Cuộc hợp tác với Bill Bowerman

Ý chính: Huấn luyện viên điền kinh cũ của Knight ở Đại học Oregon, Bill Bowerman, trở thành đối tác của ông. Bowerman là một huấn luyện viên huyền thoại, thích thử nghiệm để làm giày nhẹ hơn và tốt hơn, và ông thấy ý tưởng của Knight có thể mang lại cho các vận động viên của mình những đôi giày tốt hơn. Mỗi người góp một ít tiền, và Knight bắt đầu bán giày từ cốp xe hơi của mình tại các giải điền kinh, trong khi vẫn làm công việc kế toán ban ngày.

Ví dụ trong sách: Thói quen mày mò không ngừng của Bowerman về sau dẫn đến những phát minh như đế bánh waffle (waffle sole) nổi tiếng, mà ông làm ra bằng cách đổ cao su vào khuôn làm bánh waffle.

Trong cuộc sống: Một người đối tác tinh thông nghề và một người đối tác lo việc kinh doanh có thể mạnh hơn khi đi cùng nhau so với mỗi người đi riêng.

3. Lúc nào cũng thiếu tiền mặt

Ý chính: Việc kinh doanh lớn nhanh, và chính điều đó là vấn đề. Để mua thêm giày, Knight cần thêm tiền, mà ông phải đi vay, và tăng trưởng ngốn tiền nhanh hơn số tiền kiếm được. Các ngân hàng e dè khi cho một công ty nhỏ xíu vay, và Knight thường nhờ đến một công ty thương mại Nhật Bản, Nissho Iwai, để vượt qua. Ông viết về rất nhiều đêm sợ hãi rằng mình sẽ mất tất cả.

Trong cuộc sống: Một doanh nghiệp có thể thành công mà vẫn cạn tiền, và đó là lý do việc lập kế hoạch dòng tiền cẩn thận rất quan trọng.

4. Cắt đứt với Onitsuka

Ý chính: Khi Blue Ribbon lớn dần, Knight phát hiện nhà cung cấp Nhật Bản của mình có lẽ đang định loại ông ra và giao thị trường Mỹ cho người khác. Knight phải quyết định có đấu tranh hay không, và một cuộc chiến pháp lý bắt đầu. Ông cũng nhận ra rằng mình nên thôi phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất và tự làm giày dưới thương hiệu của chính mình, điều đó có nghĩa là một bước nhảy vào điều chưa biết.

Trong cuộc sống: Dựa vào một nhà cung cấp duy nhất hay một khách hàng duy nhất là rủi ro, và những người dựng nên thứ của riêng mình thì khó bị gạt đi hơn.

5. Một cái tên, một dấu Swoosh và một đội ngũ

Ý chính: Công ty cần một thương hiệu. Jeff Johnson, nhân viên toàn thời gian đầu tiên của công ty, gợi ý cái tên Nike, theo tên nữ thần chiến thắng của Hy Lạp, và công ty đã dùng cái tên đó. Biểu tượng “Swoosh” do một sinh viên Đại học Portland State tên Carolyn Davidson thiết kế, cô nhận một khoản phí nhỏ, và về sau nó trở thành một trong những biểu tượng được nhận ra nhiều nhất trên thế giới. Knight cũng mô tả đội ngũ gồm những con người khác thường của mình, nào là vận động viên chạy, kế toán và luật sư, những người mà ông dần gọi là gia đình.

Trong cuộc sống: Một cái tên và một biểu tượng được người ta nhớ có thể có giá trị ngang với sản phẩm.

6. Chạy đua, rủi ro và canh bạc lớn đầu tiên

Ý chính: Nike bắt đầu tự làm giày và ký hợp đồng với các vận động viên để họ mang giày của hãng. Đôi giày tập đế waffle của Bowerman thành công lớn, và những vận động viên chạy như Steve Prefontaine trở thành bạn của công ty. Cùng lúc đó, Knight đối mặt hết cơn khủng hoảng tài chính này đến cơn khác, trong đó có việc các ngân hàng tìm cách siết hạn mức tín dụng của ông. Ông vẫn luôn tìm được đường vượt qua, thường bằng cách làm việc chăm chỉ hơn và dựa vào những người tin ông.

Trong cuộc sống: Những người gần gũi nhất với một dự án thường quyết định liệu nó có sống sót qua những tháng tồi tệ nhất hay không.

7. Đừng dừng lại

Ý chính: Câu chuyện chính kết thúc với đợt công ty bán cổ phiếu ra công chúng năm 1980, tiếp theo là một phần kết ngắn mang tính suy ngẫm, nhìn lại những sự kiện về sau, trong đó có cái chết của con trai Knight là Matthew. Đợt bán cổ phiếu giúp Knight và nhiều nhân viên đầu tiên trở nên giàu có, nhưng giọng văn của ông không hề khoe khoang. Ông suy ngẫm rằng phần thưởng thật sự là hành trình và những người ông đã gặp. Xuyên suốt cuốn sách, thông điệp của ông rất giản dị: khi công việc khó khăn, hãy cứ tiếp tục, và để công việc, đội ngũ và sứ mệnh nâng đỡ bạn.

Trong cuộc sống: Kiên trì theo đuổi một mục tiêu khó đủ lâu, cùng những người tốt bên cạnh, thường quan trọng hơn việc là người thông minh nhất phòng.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Gã nghiện giày trở thành sách bán chạy và là một trong những cuốn hồi ký kinh doanh được ngưỡng mộ nhất những năm gần đây. Bill Gates và nhiều người khác đã giới thiệu nó. Một phần sức hấp dẫn của sách nằm ở sự trung thực: Knight không tự vẽ mình thành thiên tài mà là một người lo âu, bướng bỉnh, nhiều lần suýt mất tất cả.

Câu chuyện cũng giải thích nguồn gốc của một trong những thương hiệu nổi tiếng nhất thế giới, và cho thấy văn hóa, lòng trung thành và nghệ thuật kể chuyện đã định hình công ty như thế nào. Sách đã truyền cảm hứng cho nhiều doanh nhân trẻ, nhất là những người bắt đầu với rất ít. Nhiều độc giả còn nói sách an ủi họ, vì nó cho thấy ngay cả người đã dựng nên một công ty nổi tiếng cũng từng nhiều năm sợ hãi và bất định.

Những ý chính

  • Hãy bắt đầu bằng một ý tưởng táo bạo. Nhiều công ty khởi đầu chỉ là một linh cảm chưa được kiểm chứng.
  • Hợp tác rất quan trọng. Knight và Bowerman kết hợp được kinh doanh với tay nghề.
  • Tăng trưởng cần tiền mặt. Thành công có thể nguy hiểm nếu không đủ tiền.
  • Hãy xây thương hiệu của riêng mình. Dựa vào một nhà cung cấp khiến Knight bị phơi ra trước rủi ro.
  • Sự kiên trì và con người sẽ nâng đỡ bạn. Đội ngũ thường quyết định kết quả.

Bài học có thể rút ra

Gã nghiện giày cho thấy bạn không cần phải hoàn toàn sẵn sàng mới bắt đầu. Knight có ít tiền và không có kinh nghiệm nhập giày, nhưng vẫn bắt tay vào làm, vừa đi vừa học. Bước một bước đầu tiên, dù nhỏ, có thể hé lộ một con đường.

Sách cũng dạy giá trị của những người trung thành, đáng tin. Nhiều nhân viên đầu tiên của Nike là bạn bè cùng yêu chạy bộ với Knight và sẵn sàng làm việc chăm chỉ với đồng lương ít ỏi. Chọn đồng đội có phẩm chất và đam mê thường quan trọng hơn chọn những người có bằng cấp tốt nhất.

Cuối cùng, sự trung thực của Knight về nỗi sợ rất hữu ích. Ngay cả một người sáng lập nổi tiếng cũng từng nhiều năm lo mình sẽ thất bại, điều này nhắc ta rằng nghi ngờ là bình thường và không có nghĩa là ta phải dừng lại.

Phê bình và góc nhìn khác

Giới phê bình chỉ ra rằng Gã nghiện giày là lời kể có phần tâng bốc của chính người sáng lập, và sách nói rất ít về những vấn đề về sau làm tổn hại danh tiếng của Nike, như điều kiện nhà máy và mức lương thấp của công nhân làm giày ở nước ngoài. Câu chuyện chính kết thúc vào năm 1980, nên sách gần như không đề cập đến sự phát triển về sau của Nike, những hợp đồng nổi tiếng với vận động viên hay các tranh cãi.

Một số độc giả thấy câu chuyện chậm ở nhiều chỗ, với rất nhiều chi tiết về các lô hàng, khoản vay ngân hàng và cuộc họp. Những người khác cho rằng cách Knight mô tả sự việc có chọn lọc và ông dành cho bản thân và bạn bè nhiều công lao hơn những người khác. Dù vậy, hầu hết độc giả vẫn thấy đây là một câu chuyện cuốn hút và trung thực.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách phù hợp với thanh thiếu niên và người lớn, nhất là những ai quan tâm đến kinh doanh, chạy bộ, thể thao hoặc muốn bắt đầu một dự án. Sách được kể như một câu chuyện nên không cần kiến thức nền. Độc giả đang tìm lời khuyên kinh doanh từng bước có thể thấy sách truyền cảm hứng nhiều hơn là thực dụng.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Steve Jobs

Walter Isaacson

Cuốn tiểu sử được ủy quyền về người đồng sáng lập Apple theo chân một người cầu toàn tài giỏi, đòi hỏi cao và thường nhẫn tâm, người mà sự tập trung vào thiết kế đẹp đã làm thay đổi máy tính, âm nhạc, điện thoại và phim hoạt hình.

💼 Kinh doanh

Jeff Bezos và kỷ nguyên Amazon

Brad Stone

Brad Stone kể câu chuyện về việc Jeff Bezos đã xây dựng Amazon từ một hiệu sách trực tuyến thành một gã khổng lồ bán gần như mọi thứ như thế nào, và cho thấy tham vọng, sự quyết liệt không ngừng nghỉ và những cái giá con người phải trả đằng sau đó.

💼 Kinh doanh

Vương quốc sáng tạo

Ed Catmull with Amy Wallace

Ed Catmull, một trong những người đồng sáng lập Pixar, kể lại cách xưởng phim xây dựng nền văn hóa góp ý thẳng thắn và tin tưởng lẫn nhau để những người làm sáng tạo có thể làm ra các bộ phim tuyệt vời, và vì sao người lãnh đạo phải bảo vệ nền văn hóa ấy khỏi nỗi sợ.

💼 Kinh doanh

Sinh ra là một tội ác

Trevor Noah

Trevor Noah, diễn viên hài, kể về tuổi thơ ở Nam Phi của một đứa trẻ có mẹ da đen và cha da trắng, vào thời mà mối quan hệ của cha mẹ cậu là phạm pháp, và bày tỏ lòng tri ân dành cho người mẹ đã nuôi nấng mình.

👤 Chuyện đời thực

Gian nan chồng chất gian nan

Ben Horowitz

Một doanh nhân kỳ cựu ở Thung lũng Silicon chia sẻ những bài học thẳng thắn từ những giai đoạn tồi tệ nhất khi xây dựng và điều hành một công ty công nghệ, những lúc không có câu trả lời dễ dàng nào.

💼 Kinh doanh

Khởi nghiệp tinh gọn

Eric Ries

Các công ty khởi nghiệp thành công không phải nhờ làm theo một kế hoạch chi tiết, mà nhờ nhanh chóng thử nghiệm ý tưởng với khách hàng thật, học từ kết quả và đổi hướng khi cần.

💼 Kinh doanh

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →