Nghệ thuật hạnh phúc

Tên gốc: The Art of Happiness

Từ 13 tuổiđọc 6 phúttâm linhtâm lý học
Tìm mua sách ↓

Qua những cuộc trò chuyện với bác sĩ tâm thần người Mỹ Howard Cutler, Đạt Lai Lạt Ma (Dalai Lama) giải thích rằng hạnh phúc là mục đích của cuộc sống, và rằng nó có thể được rèn luyện thông qua lòng từ bi, một tâm trí điềm tĩnh và sự thay đổi trong cách ta nghĩ về đau khổ và về người khác.

Giới thiệu

The Art of Happiness: A Handbook for Living ra mắt năm 1998, là kết quả hợp tác giữa Đạt Lai Lạt Ma, nhà lãnh đạo Phật giáo Tây Tạng, và bác sĩ Howard C. Cutler, một bác sĩ tâm thần người Mỹ, người đã đi theo Đạt Lai Lạt Ma trong một chuyến công du và trò chuyện với ngài nhiều lần, trong đó có tại một hội nghị ở Arizona. Cuốn sách được viết dưới dạng đối thoại, trong đó Cutler đặt câu hỏi từ góc nhìn tâm lý học phương Tây, còn Đạt Lai Lạt Ma trả lời từ giáo lý Phật giáo và kinh nghiệm cá nhân. Cutler thêm vào những nhận xét từ các nghiên cứu và từ câu chuyện của những người ông quen biết. Sách là một cuốn bán chạy, và dẫn đến các cuốn sau, trong đó có một cuốn tiếp nối về hạnh phúc trong công việc.

Tóm tắt đầy đủ

1. Mục đích của cuộc sống là hạnh phúc

Ý chính: Đạt Lai Lạt Ma bắt đầu bằng một niềm tin giản dị: mục đích của cuộc sống là tìm kiếm hạnh phúc, và mọi con người đều muốn có hạnh phúc và muốn tránh đau khổ. Điều này không có nghĩa là thú vui ích kỷ, mà là một sự mãn nguyện sâu sắc và lâu bền. Ngài nói rằng hạnh phúc được quyết định bởi trạng thái tâm trí nhiều hơn là bởi các điều kiện bên ngoài, như tiền bạc hay địa vị, nên nó có thể được vun trồng. Cutler lưu ý rằng nghiên cứu ủng hộ quan điểm rằng con người thích nghi với những sự kiện tốt và xấu, rồi trở về mức nền (baseline) của mình.

Trong cuộc sống: Giành được một giải thưởng đem lại niềm vui trong một thời gian, nhưng rồi bạn trở lại tâm trạng thường ngày.

2. Rèn luyện tâm trí

Ý chính: Đạt Lai Lạt Ma nói rằng, như mọi kỹ năng, hạnh phúc có thể được phát triển bằng rèn luyện. Nhờ kỷ luật, chúng ta có thể giảm những cảm xúc có hại, như giận dữ và thù hận, và tăng những cảm xúc tích cực, như lòng tử tế và sự mãn nguyện. Ngài nói rằng, như mọi việc học khác, điều này cần thời gian và nỗ lực, và rằng phương pháp là một sự rèn luyện có hệ thống đối với trái tim và tâm trí. Cutler thêm rằng so sánh mình với những người may mắn hơn sẽ nuôi dưỡng nỗi bất hạnh, còn so sánh mình với những người kém may mắn hơn giúp ta biết trân trọng những gì mình có.

Trong cuộc sống: Tập kiên nhẫn trong những chuyện bực mình nhỏ giúp bạn dễ giữ bình tĩnh hơn trong những chuyện lớn.

3. Lòng từ bi là nguồn của hạnh phúc

Ý chính: Một giáo huấn trung tâm là lòng từ bi (compassion), sự quan tâm đến hạnh phúc của người khác, là một nguồn của bình an bên trong. Khi ta quan tâm đến người khác, những lo lắng của chính mình có vẻ nhỏ đi, và ta cảm thấy được kết nối. Đạt Lai Lạt Ma nói rằng một trái tim ấm áp là nền tảng của các mối quan hệ tốt, và càng phát triển lòng từ bi thì ta càng có lợi cho chính mình. Ngài phân biệt lòng từ bi dựa trên sự gắn bó, vốn thiên vị và không ổn định, với lòng từ bi chân thật, dựa trên quyền cơ bản của người kia được hạnh phúc. Cutler dẫn các nghiên cứu y học liên hệ những tình bạn thân thiết và các mối quan hệ ấm áp, biết quan tâm với sức khỏe tốt hơn và tuổi thọ dài hơn.

Trong cuộc sống: Giúp một người bạn giải quyết vấn đề có thể nâng tâm trạng của chính bạn.

4. Đối diện với đau khổ

Ý chính: Đau khổ là một phần của cuộc sống, Đạt Lai Lạt Ma nói, và không thể tránh được, nhưng thái độ của ta đối với nó có thể thay đổi. Ngài gợi ý rằng ta thử chuyển góc nhìn về một vấn đề, và chỉ ra rằng một số đau khổ do chính ta tạo ra, qua việc nghiền ngẫm, cái tôi và sự oán giận. Ngài cũng nói rằng chấp nhận nỗi đau không tránh được làm giảm sức chi phối của nó, và cuốn sách bàn về việc con người có thể tìm thấy ý nghĩa trong nỗi đau ra sao, dựa trên những ví dụ như trải nghiệm của bác sĩ tâm thần Viktor Frankl trong các trại của Đức Quốc xã và một con tin cho rằng cầu nguyện và tôn giáo đã giúp ông vượt qua nhiều năm bị giam cầm.

Trong cuộc sống: Nhớ rằng người khác cũng đối mặt khó khăn có thể khiến khó khăn của chính bạn nhẹ đi.

5. Giận dữ, lo âu và giá trị bản thân

Ý chính: Cuốn sách bàn về những vấn đề cảm xúc thường gặp. Đạt Lai Lạt Ma nói rằng giận dữ và thù hận là điều tàn phá, và rằng kiên nhẫn và lòng từ bi là thuốc giải. Sách cũng có một chương về cách đối phó với lo âu và xây dựng lòng tự trọng, một chủ đề Cutler nêu ra từ kinh nghiệm phương Tây của mình. Đạt Lai Lạt Ma nói rằng cảm giác về giá trị bản thân có thể đến từ việc nhận ra sự dịu dàng tự nhiên và tiềm năng làm điều tử tế của chúng ta. Hai người bàn về cách xây dựng sự tự tin.

Trong cuộc sống: Nhớ lại những phẩm chất tốt của mình giúp bạn đối diện một lỗi lầm mà không tự trách mình quá nặng nề.

6. Các mối quan hệ và đời sống tâm linh

Ý chính: Những phần khác áp dụng các ý tưởng vào các mối quan hệ thân thiết, nơi cuốn sách đề xuất một mô hình mới về sự gần gũi dựa trên sự đồng cảm và lòng từ bi, không chỉ dựa trên nhu cầu hay ham muốn, và vào đời sống tâm linh. Chương cuối bàn về những giá trị tâm linh cơ bản, và sách lưu ý rằng thực hành tôn giáo và tâm linh có thể nâng đỡ con người qua gian khó. Mục đích cuối cùng là trở thành một con người giàu lòng từ bi hơn.

Trong cuộc sống: Một tình bạn được xây trên sự quan tâm đến người kia thường bền hơn một tình bạn chỉ dựa trên nhu cầu.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Nghệ thuật hạnh phúc là một cuốn bán chạy lớn, và nhà xuất bản của nó mô tả đây là thành công với hàng triệu bản bán ra. Sách đã giới thiệu cho nhiều độc giả phương Tây những ý niệm của Phật giáo về lòng từ bi và rèn luyện tâm trí, dưới một hình thức dễ tiếp cận và không gắn với niềm tin tôn giáo. Cuộc đối thoại giữa một nhà lãnh đạo Phật giáo và một bác sĩ tâm thần đã bắc cầu giữa hai truyền thống, và được nối tiếp bởi những cuốn sách khác của Cutler và Đạt Lai Lạt Ma, trong đó có một cuốn tiếp nối về hạnh phúc trong công việc. Sách cũng đem tư tưởng của Đạt Lai Lạt Ma về đời sống thường ngày đến với đông đảo công chúng.

Những ý chính

  • Hạnh phúc có thể được rèn luyện. Thói quen của tâm trí có thể thay đổi.
  • Lòng từ bi cũng giúp chính ta. Quan tâm đến người khác đem lại bình an bên trong.
  • Thái độ ảnh hưởng đến đau khổ. Góc nhìn có thể làm nỗi đau nhẹ đi.
  • Giá trị bản thân dựa trên bản chất của ta. Ai cũng có khả năng tự nhiên làm điều tử tế.
  • Lòng từ bi chân thật bền vững hơn. Sự quan tâm đến người khác mà không phụ thuộc vào nhu cầu thì ổn định hơn.

Bài học có thể rút ra

Bạn có thể bắt đầu bằng những thực hành đơn giản: để ý một lúc bạn thấy bực bội, và tự hỏi tình huống ấy trông ra sao từ góc nhìn của người kia. Mỗi ngày làm một việc tử tế nhỏ. Dành vài phút nghĩ về những điều tốt đẹp trong cuộc sống của mình, và về những điều khiến mình đau khổ cùng việc mình có thể làm gì với chúng. Hãy kiên nhẫn với chính mình, vì rèn luyện tâm trí là một quá trình chậm. Bạn không cần theo một tôn giáo nào để hưởng lợi từ những ý tưởng này. Nếu bạn đang vật lộn với trầm cảm nặng, hãy tìm sự giúp đỡ chuyên môn.

Phê bình và góc nhìn khác

Một số nhà phê bình nói rằng lời khuyên trong sách chung chung và đôi khi hiển nhiên, và hình thức đối thoại lặp đi lặp lại, với phần bình luận của chính Cutler đôi lúc làm gián đoạn mạch đọc. Những người khác chỉ ra rằng sách trình bày một bức tranh đơn giản hóa về Phật giáo, và né tránh một số giáo lý khó hơn, và rằng hạnh phúc không thể giải quyết chỉ bằng rèn luyện tâm trí, vì điều kiện xã hội và kinh tế cũng quan trọng. Sách cũng dựa vào giai thoại bên cạnh nghiên cứu, nên một số bằng chứng của nó mang tính không chính thức. Dù vậy, nhiều người thấy sự ấm áp của sách hấp dẫn.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách này dành cho những độc giả quan tâm đến sức khỏe tinh thần và hạnh phúc, Phật giáo và tâm lý học, và thích lối viết nhẹ nhàng, giống trò chuyện. Sách dễ đọc. Ai muốn hiểu sâu hơn về triết học Phật giáo có thể tìm đến các tác phẩm khác.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Cuốn sách của niềm vui

Dalai Lama and Desmond Tutu with Douglas Abrams

Hai người từng đoạt giải Nobel Hòa bình, Dalai Lama và Tổng giám mục Desmond Tutu, trò chuyện về cách tìm thấy niềm vui bền lâu ngay cả khi đối mặt với đau khổ, và chia sẻ những thói quen, thái độ mà họ tin sẽ dẫn đến niềm vui ấy.

🕊️ Triết học & tôn giáo

Bình an từng bước chân

Thích Nhất Hạnh

Nhà sư Phật giáo người Việt Thích Nhất Hạnh chỉ cách tìm thấy sự bình yên và niềm vui trong những khoảnh khắc bình thường, qua việc thở, đi bộ và sống trong chánh niệm, và cách sự bình an của mỗi người có thể lớn lên thành hòa bình cho thế giới.

🕊️ Triết học & tôn giáo

Khi mọi thứ sụp đổ

Pema Chodron

Ni sư Phật giáo Pema Chodron dạy rằng khi cuộc sống đổ vỡ, con đường phía trước không phải là chạy trốn nỗi đau hay vội vàng sửa chữa mọi thứ, mà là ở lại với sự bất định, mềm lòng ra và đón nhận nỗi sợ cùng nỗi buồn của mình bằng sự tử tế.

🕊️ Triết học & tôn giáo

Giải mã hạnh phúc

Jonathan Haidt

Nhà tâm lý học Jonathan Haidt đem mười ý tưởng cổ xưa về hạnh phúc và đức hạnh ra thử với khoa học hiện đại, và kết luận rằng hạnh phúc không chỉ đến từ bên trong, cũng không chỉ đến từ bên ngoài, mà đến từ khoảng giữa: từ việc sắp xếp đúng các mối quan hệ giữa bản thân, người khác, công việc và một điều gì đó lớn lao hơn.

🧩 Tâm trí & tâm lý học

Đi tìm lẽ sống

Viktor E. Frankl

Một bác sĩ tâm thần từng sống sót qua các trại tập trung của Đức Quốc xã giải thích rằng ngay cả trong nỗi đau tồi tệ nhất, con người vẫn có thể chọn thái độ của mình, và việc tìm được một lý do để sống chính là điều cho ta sức mạnh để chịu đựng.

👤 Chuyện đời thực

Thay đổi tí hon, hiệu quả bất ngờ

James Clear

Những thay đổi lớn trong cuộc sống không đến từ những bước nhảy vọt khổng lồ mà từ những thói quen nhỏ lặp lại mỗi ngày, và bạn có thể xây dựng thói quen tốt (cũng như bỏ thói quen xấu) bằng cách thiết kế cuộc sống sao cho những lựa chọn đúng trở nên rõ ràng, hấp dẫn, dễ làm và mang lại sự hài lòng.

🌱 Phát triển bản thân

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →