Người xa lạ

Tên gốc: L'Étranger

Từ 13 tuổiđọc 7 phúttiểu thuyết triết lýtiểu thuyết hiện sinhtội phạmCó tiết lộ nội dung
Lưu ý nội dung giết người; hành quyết; bạo lực gia đình; cái chết của cha hoặc mẹ
Tìm mua sách ↓

Một nhân viên văn phòng lạnh nhạt giết một người đàn ông trên bãi biển ở Algeria, rồi nhận ra rằng xã hội kết tội anh không chỉ vì vụ giết người mà còn vì anh từ chối bày tỏ những cảm xúc mà người ta mong đợi.

Giới thiệu

Người xa lạ ra đời năm 1942, là một tiểu thuyết ngắn của nhà văn Pháp gốc Algeria Albert Camus. Meursault, một nhân viên văn phòng sống ở Algiers thời thuộc địa, tự kể chuyện bằng giọng giản dị, kiệm lời. Trong đám tang mẹ, anh không biểu lộ nỗi đau như mọi người chờ đợi. Ngay sau đó, một chuỗi những lựa chọn bình thường kéo anh vào một cuộc xung đột liên quan đến người hàng xóm Raymond và hai người đàn ông Ả Rập. Meursault giết một trong hai người trên một bãi biển nắng chói chang và bị đưa ra xét xử. Tòa án trở nên say mê với cách anh cư xử trong đám tang, biến việc anh thiếu những cảm xúc thông thường thành bằng chứng rằng anh là quái vật. Thường được gắn với chủ nghĩa hiện sinh (existentialism), cuốn tiểu thuyết phản ánh ý niệm của Camus về cái phi lý (the absurd): con người đi tìm trật tự và ý nghĩa trong một vũ trụ không đưa ra câu trả lời rõ ràng nào.

Nhân vật chính

  • Meursault: một nhân viên văn phòng người Pháp ở Algiers thời thuộc địa, thành thật kể lại những cảm giác của mình nhưng có vẻ tách rời khỏi các chuẩn mực đạo đức và xã hội.
  • Marie Cardona: đồng nghiệp cũ của Meursault, người bắt đầu một mối quan hệ tình cảm với anh.
  • Raymond Sintès: người hàng xóm hung bạo của Meursault, cuộc xích mích của hắn đẩy anh tới chỗ nguy hiểm.
  • Người Ả Rập không có tên: người đàn ông bị Meursault giết trên bãi biển.
  • Salamano: ông lão hàng xóm suốt ngày cãi vã với con chó của mình nhưng lại nhớ nó khi nó biến mất.
  • Quan tòa dự thẩm, công tố viên và luật sư bào chữa: những viên chức cố đặt Meursault vào một câu chuyện đạo đức dễ hiểu.
  • Vị cha tuyên úy: một linh mục thúc giục Meursault tìm đến Chúa trước khi bị hành quyết.

Tóm tắt đầy đủ

Một đám tang không nước mắt

Meursault biết tin mẹ anh đã mất tại một viện dưỡng lão ngoài Algiers. Anh xin ông chủ nghỉ phép, đi xe qua cái nóng và canh bên quan tài. Anh từ chối nhìn mặt mẹ lần cuối, uống cà phê, hút thuốc và để ý căn phòng, những cụ già trong viện và cơn mệt của chính mình. Đến đám tang hôm sau, ánh nắng và sự khó chịu của cơ thể chiếm hết sự chú ý của anh. Anh không khóc.

Trở lại Algiers, Meursault đi bơi và gặp Marie, một đồng nghiệp cũ. Họ đi xem một bộ phim hài và qua đêm với nhau. Sau đó, khi Marie hỏi anh có yêu cô không, anh nói câu hỏi ấy không có nhiều ý nghĩa nhưng có lẽ là không. Anh sẵn lòng cưới cô nếu cô muốn. Sự thành thật của anh không nhằm gây tổn thương; anh chỉ từ chối nhận những cảm xúc mà mình không có.

Chuyện rắc rối của Raymond

Meursault trở nên thân thiện với Raymond, một người hàng xóm từng ngược đãi một người phụ nữ mà hắn cho là đã phản bội mình. Raymond nhờ Meursault viết một lá thư để dụ cô quay lại, nhằm làm nhục cô. Meursault đồng ý vì không thấy lý do gì để từ chối. Sau này khi Raymond đánh người phụ nữ ấy, cảnh sát can thiệp. Meursault cũng đồng ý làm chứng ủng hộ lời kể của Raymond.

Một người hàng xóm khác, Salamano, mất con chó ốm yếu mà ông vẫn thường chửi mắng và đánh đập. Nỗi buồn của ông để lộ một sự gắn bó ẩn dưới thói quen xấu xí giữa họ. Ông cũng nói những lời tử tế về việc Meursault đưa mẹ vào viện dưỡng lão. Trong khi đó, ông chủ của Meursault đề nghị cho anh một vị trí ở Paris. Meursault không thấy tham vọng gì và nói rằng cuộc sống nào cũng na ná nhau.

Bãi biển

Raymond mời Meursault và Marie đến nhà nghỉ ở bãi biển của một người bạn. Hai người đàn ông Ả Rập, trong đó có anh hoặc em trai của người tình cũ của Raymond, đã bám theo họ. Một cuộc ẩu đả nổ ra, và Raymond bị dao cắt. Sau khi được băng bó, hắn quay lại bãi biển, mang theo một khẩu súng. Meursault thuyết phục hắn không bắn và lấy khẩu súng.

Sau đó Meursault đi bộ một mình dưới ánh nắng gay gắt. Ở một con suối anh gặp một trong hai người đàn ông. Người Ả Rập rút dao, và ánh dao phản chiếu, cùng cái nóng và độ chói, làm Meursault choáng ngợp. Anh bắn một phát. Sau một lúc ngưng lại, anh bắn thêm bốn viên vào thi thể. Lời kể của anh không đưa ra động cơ nào thỏa đáng. Vụ giết người vừa là một hành động có chủ ý vừa là một sự kiện anh mô tả bằng những cảm giác của thân thể, để lại một khoảng trống đáng sợ ở chỗ lẽ ra phải có lời giải thích.

Xã hội dựng nên một câu chuyện

Trong tù, Meursault dần quen với việc mất thuốc lá, tình dục, biển và tự do. Ký ức giúp anh chịu đựng. Quan tòa dự thẩm lo lắng vì anh không có đức tin tôn giáo và thúc anh chấp nhận Chúa. Meursault vẫn thờ ơ. Luật sư của anh lo lắng về cách anh cư xử ở đám tang mẹ hơn là về những sự thật của vụ giết người.

Tại phiên tòa, các nhân chứng bàn về ly cà phê, điếu thuốc, việc anh không khóc, buổi đi bơi với Marie và bộ phim hài của anh. Công tố viên sắp xếp những chi tiết này thành một câu chuyện: Meursault chôn mẹ với một trái tim tội phạm và giết người một cách lạnh lùng, có tính toán. Nạn nhân gần như không được biết đến, trong khi việc Meursault không biết diễn nỗi đau lại chi phối cả vụ án. Chính Meursault cũng cảm thấy mọi người đang bàn về mình mà không có sự tham gia của anh. Anh bị kết tội và tuyên án tử hình bằng máy chém.

Đối diện với cái phi lý

Trong lúc chờ hành quyết, Meursault nhiều lần tưởng tượng ra cách trốn thoát hoặc một cuộc kháng cáo thành công. Anh từ chối những lần thăm của vị cha tuyên úy, không muốn dành những ngày cuối cho một niềm hy vọng mà mình không tin. Khi ông vẫn đến và khăng khăng bảo anh hãy hướng về Chúa, Meursault bùng nổ trong giận dữ. Anh lập luận rằng mọi người đều bị kết án phải chết, nên những phán xét của xã hội và những điều chắc chắn do con người tưởng tượng ra không thể thay đổi số phận cơ bản chung của tất cả.

Sau cơn bộc phát ấy, Meursault trở nên bình thản. Anh nghĩ đến việc mẹ mình bắt đầu một tình bạn mới vào cuối đời và hiểu rằng có lẽ bà cũng đã mở lòng để sống trong hiện tại. Anh chấp nhận sự dửng dưng của vũ trụ và thấy bớt cô đơn vì nó giống với việc chính anh từ chối thứ ý nghĩa giả tạo. Anh hy vọng sẽ có một đám đông lớn, đầy thù địch đến xem lúc hành quyết, không phải vì thù địch là điều tốt, mà vì tiếng la hét của họ sẽ khẳng định mối liên hệ của anh với thế giới vào khoảnh khắc anh rời bỏ nó.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Người xa lạ trở thành một trong những tiểu thuyết tiêu biểu của triết học và văn học thế kỷ hai mươi. Lối viết giản dị làm cho giọng của Meursault dễ đọc ngay lập tức, trong khi sự trống rỗng bên dưới giọng ấy buộc người đọc đặt ra những câu hỏi khó. Anh là người trung thực, vô đạo đức, trầm cảm, bị chấn thương, hay đơn giản là không thể giao tiếp theo những cách được chấp nhận? Vì sao tòa án cần đám tang của mẹ anh để biến một vụ giết người vô nghĩa thành một câu chuyện đạo đức thỏa mãn?

Cuốn tiểu thuyết đã giới thiệu cho nhiều thế hệ độc giả ý niệm về cái phi lý của Camus: sự xung đột giữa khát khao ý nghĩa của con người và sự im lặng của thế giới. Nó cũng không thể tách rời khỏi Algeria thời thuộc địa. Người đàn ông bị giết chỉ được nhận diện bằng sắc tộc và không có đời sống nội tâm, trong khi những người định cư châu Âu chiếm vị trí trung tâm của câu chuyện. Sự vắng mặt ấy, từng thường bị bỏ qua, đã trở nên then chốt trong các cách đọc hiện đại và đã thôi thúc những nhà văn sau này tưởng tượng ra danh tính và gia đình của nạn nhân.

Những ý chính

  • Xã hội phán xét cách ta biểu diễn cảm xúc. Việc Meursault từ chối giả vờ đau buồn hay yêu thương trở thành, trước tòa, bằng chứng mạnh hơn cả các sự kiện.
  • Trung thực không xóa bỏ trách nhiệm. Lối nói thẳng của anh có thể bác bỏ thói đạo đức giả, nhưng sự hùa theo thụ động với Raymond và vụ giết người của anh vẫn gây ra tổn hại thật.
  • Con người biến sự ngẫu nhiên thành câu chuyện. Công tố viên xâu chuỗi những hành động rời rạc thành một câu chuyện đạo đức gọn gàng vì bạo lực không có lời giải thích thì khó chấp nhận.
  • Cái chết thách thức thứ ý nghĩa vay mượn. Đứng trước án tử hình, Meursault bác bỏ những niềm tin an ủi mà anh không thể chấp nhận và đối diện trực tiếp với cái chết.
  • Những người bị bịt miệng cũng quan trọng. Sự vô danh của nạn nhân phơi bày một thế giới thuộc địa bất bình đẳng, nơi khủng hoảng nội tâm của một người lấn át cả mạng sống của người khác.

Bài học có thể rút ra

Cuốn tiểu thuyết yêu cầu chúng ta phân biệt giữa sự chân thật với sự thờ ơ. Không giả vờ cảm xúc để được tán thưởng có thể là điều đáng khâm phục, nhưng chỉ riêng sự trung thực thì chưa phải một nền đạo đức trọn vẹn. Meursault nhiều lần coi các lựa chọn như thể chúng không quan trọng, kể cả khi chúng giúp Raymond ngược đãi một người hay đặt một vũ khí vào tình huống nguy hiểm. Hành động của ta ảnh hưởng đến người khác dù ta có cảm thấy mạnh mẽ về chúng hay không.

Cuốn sách cũng khuyến khích sự hoài nghi trước những câu chuyện đạo đức đưa ra quá nhanh. Cách một người cư xử khi đau buồn, ốm đau hay bị sốc có thể không giống với kỳ vọng của xã hội, và sự khác biệt ấy không chứng minh họ có tội hay thiếu tình thương. Trước khi phán xét, ta có thể tách những bằng chứng liên quan ra khỏi cảm giác khó chịu với một người có vẻ khác thường. Cuối cùng, việc nhớ đến nạn nhân không tên nhắc ta hỏi xem một câu chuyện bỏ sót góc nhìn của ai, nhất là khi chủng tộc và quyền lực quyết định ai được phép hiện ra như một con người trọn vẹn.

Phê bình và góc nhìn khác

Lời phê bình chính nhắm vào cách cuốn tiểu thuyết đối xử với Algeria thời thuộc địa. Người Ả Rập bị giết không có tên, lời thoại hay lịch sử, và hệ thống pháp luật tỏ ra ít quan tâm đến người ấy. Một số độc giả coi sự xóa bỏ này là bức tranh cố ý về sự xa lạ của thời thuộc địa; những người khác cho rằng cuốn sách tái tạo chính sự bất bình đẳng mà nó có thể phơi bày. Các tác phẩm sau đó đã đáp lại bằng cách trao cho nạn nhân một danh tính và góc nhìn của gia đình.

Meursault cũng dễ bị lãng mạn hóa thành một kẻ ngoài lề anh hùng. Nhưng sự tách rời của anh bao gồm cả thái độ thụ động về đạo đức và bạo lực gây chết người, không chỉ là sự độc lập với quy ước. Sự tập trung dữ dội vào ánh nắng trong lúc gây án có thể nghe như một lời bào chữa nếu tách khỏi việc cuốn sách nói chung từ chối đưa ra một nguyên nhân đủ lý. Độc giả không đồng ý với nhau về việc sự chấp nhận cuối cùng của anh là trí tuệ thật sự, một sự thức tỉnh cảm xúc, hay một hình thức khác của sự đắm chìm vào bản thân.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn tiểu thuyết súc tích này hợp với thiếu niên đã khá chín chắn và người lớn quan tâm đến triết học, tội phạm, sự phán xét của xã hội và những người kể chuyện khó hiểu. Nó đáng đọc lại và thảo luận. Độc giả nên chuẩn bị đối diện với vụ giết người, bạo lực gia đình và nguy cơ bị hành quyết, cũng như ngôn ngữ thuộc địa đã lỗi thời và việc cố ý xóa bỏ danh tính của nạn nhân.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Vụ án

Franz Kafka

Một cán bộ cấp cao của ngân hàng đáng kính bị bắt vào một buổi sáng vì một tội mà không ai chịu nói rõ, và bị cuốn vào một hệ thống tư pháp rộng lớn, vô nghĩa mà anh không thể hiểu cũng không thể thoát ra.

🌍 Văn học thế giới

Tội ác và hình phạt

Fyodor Dostoevsky

Một cựu sinh viên nghèo ở St. Petersburg giết một bà chủ tiệm cầm đồ già để chứng minh mình là người phi thường, đứng trên đạo đức thông thường, rồi bị lương tâm giày vò cho đến khi tình yêu và lời thú tội mở ra cho anh một con đường chuộc lỗi.

🌍 Văn học thế giới

Không lối thoát

Jean-Paul Sartre

Ba người đã chết bị nhốt chung trong một căn phòng hóa ra chính là địa ngục, và họ nhận ra rằng chẳng cần đến kẻ tra tấn nào, họ tự hành hạ lẫn nhau.

🎭 Sử thi, kịch & thơ

Buồn nôn

Jean-Paul Sartre

Một nhà sử học cô độc ở một thị trấn cảng của Pháp bị choáng ngợp bởi cảm giác buồn nôn khi nhận ra mọi vật chỉ đơn giản là tồn tại, không vì lý do nào cả, và anh tìm cách sống chung với điều đó.

🌍 Văn học thế giới

Candide

Voltaire

Một chàng trai cả tin đi qua một thế giới đầy chiến tranh, thiên tai, lòng tham và sự tàn nhẫn, và dần hiểu ra rằng những lý thuyết lạc quan dễ nghe không quan trọng bằng công việc hữu ích và sự quan tâm dành cho người khác.

🌍 Văn học thế giới

Hoàng tử bé

Antoine de Saint-Exupery

Một phi công mắc kẹt giữa sa mạc gặp một cậu bé đến từ một hành tinh nhỏ xíu, và cậu dạy anh rằng những điều quan trọng nhất trong đời, như tình yêu và tình bạn, chỉ có thể nhìn thấy bằng trái tim.

🌍 Văn học thế giới

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →