Phù thủy xứ Oz
Tên gốc: The Wonderful Wizard of Oz
Bị một cơn lốc xoáy cuốn đến xứ Oz kỳ diệu, một cô bé ở Kansas đi theo con đường lát gạch vàng cùng ba người bạn khác thường để nhờ một vị pháp sư vĩ đại giúp đỡ, và nhận ra rằng mỗi người đã có sẵn điều mình đang tìm.
Giới thiệu
Phù thủy xứ Oz, xuất bản năm 1900, thường được gọi là truyện cổ tích vĩ đại đầu tiên của nước Mỹ. Dorothy, một cô bé, sống trong một trang trại xám xịt, đầy bụi ở Kansas cùng dì Em, chú Henry và chú chó nhỏ Toto. Một ngày nọ, một cơn lốc xoáy nhấc bổng ngôi nhà của họ lên trời và thả xuống xứ Oz đầy màu sắc, nơi nó đáp xuống đúng Phù thủy Độc ác phương Đông. Để về nhà, Dorothy phải đến Thành phố Ngọc Lục Bảo (Emerald City) và nhờ Pháp sư xứ Oz đầy quyền năng giúp đỡ. Dọc đường, cô kết bạn với ba người bạn khác thường, mỗi người có một điều ước riêng. Câu chuyện của L. Frank Baum, với phần minh họa của W. W. Denslow, trở nên nổi tiếng đến mức ông viết thêm mười ba phần tiếp theo.
Nhân vật chính
- Dorothy: một cô bé dũng cảm, thực tế đến từ Kansas, muốn về nhà.
- Toto: chú chó đen nhỏ trung thành của Dorothy.
- Bù nhìn (The Scarecrow): người muốn có một bộ não.
- Người Tiều phu Thiếc (The Tin Woodman): người muốn có một trái tim.
- Sư tử Nhút nhát (The Cowardly Lion): người muốn có lòng can đảm.
- Pháp sư xứ Oz (The Wizard of Oz): vị cai trị bí ẩn của Thành phố Ngọc Lục Bảo.
- Phù thủy Độc ác phương Tây (The Wicked Witch of the West): một mụ phù thủy tàn nhẫn muốn có đôi giày thần của Dorothy.
- Glinda: Phù thủy Tốt bụng phương Nam.
- Phù thủy Tốt bụng phương Bắc (The Good Witch of the North): người chào đón Dorothy đến xứ Oz.
Tóm tắt đầy đủ
Cơn lốc xoáy
Dorothy sống trên thảo nguyên Kansas phẳng lặng, xám xịt, nơi mọi thứ, kể cả dì và chú của cô, dường như đã phai màu vì nắng và gió. Một ngày nọ, một cơn lốc xoáy ập đến. Dorothy chạy vào nhà để bắt Toto, và cơn gió xoáy cuốn ngôi nhà lên trời. Nó đáp xuống đánh bịch trong một miền đất xinh đẹp đầy hoa và suối: xứ Oz.
Những người Munchkin nhỏ bé và Phù thủy Tốt bụng phương Bắc đón chào cô vui mừng. Ngôi nhà của Dorothy đã đáp xuống Phù thủy Độc ác phương Đông và giết chết mụ. Phù thủy Tốt bụng tặng Dorothy đôi giày bạc thần kỳ của mụ phù thủy đã chết và một nụ hôn bảo vệ lên trán, rồi nói với cô rằng chỉ có Pháp sư xứ Oz vĩ đại, sống ở Thành phố Ngọc Lục Bảo, mới giúp cô về nhà được. Cô phải đi theo con đường lát gạch vàng.
Ba người bạn mới
Trên hành trình, Dorothy gặp một Bù nhìn bị treo trên cột. Anh ao ước có một bộ não, để không bị coi là ngốc, và cùng cô đi xin Pháp sư. Tiếp theo họ thấy một Người Tiều phu Thiếc, rỉ sét cứng đờ trong rừng. Sau khi họ tra dầu vào các khớp của anh, anh kể rằng mình từng là một người đàn ông yêu một cô gái Munchkin, nhưng lời nguyền của một mụ phù thủy khiến anh tự chặt đi từng phần cơ thể, và một người thợ thiếc đã thay chúng bằng thiếc. Anh không có tim và muốn có một trái tim, để có thể yêu thương trở lại. Cuối cùng, một con Sư tử gầm rống nhảy ra trước mặt họ, nhưng khi Dorothy tát vào mũi nó, nó thừa nhận mình là một kẻ nhút nhát. Nó muốn có lòng can đảm.
Trên đường đi, những người bạn băng qua một cái rãnh sâu, thoát khỏi những con thú hung dữ gọi là Kalidah, và cứu Dorothy cùng Sư tử khỏi một cánh đồng anh túc chết người có mùi làm người ta ngủ thiếp đi.
Vị pháp sư vĩ đại và đáng sợ
Ở Thành phố Ngọc Lục Bảo, mọi người đều đeo kính nhuốm màu xanh lục, nên mọi thứ trông đều xanh. Pháp sư đồng ý gặp từng lữ khách một mình, hiện ra với mỗi người dưới một hình dạng khác nhau: một cái đầu khổng lồ, một quý bà xinh đẹp, một con thú khủng khiếp và một quả cầu lửa. Ông nói sẽ chỉ ban điều ước cho họ nếu họ giết Phù thủy Độc ác phương Tây, kẻ cai trị vùng đất của người Winkie.
Phù thủy Độc ác phương Tây
Mụ phù thủy nhìn thấy họ đến bằng con mắt duy nhất đầy quyền năng của mình và sai sói, quạ, ong và binh lính chống lại họ, nhưng những người bạn đánh bại tất cả. Rồi mụ dùng chiếc Mũ Vàng thần kỳ (Golden Cap) để triệu tập những con Khỉ Có Cánh (Winged Monkeys), chúng bắt Dorothy và Sư tử, và xé tan Bù nhìn lẫn Người Tiều phu Thiếc. Vì nụ hôn của Phù thủy Tốt bụng, mụ không thể làm hại Dorothy, nên mụ bắt cô làm người hầu và tìm cách cướp đôi giày thần. Khi mụ phù thủy dùng mẹo lấy được một chiếc giày, Dorothy tức giận hắt cả một xô nước lên người mụ. Trước sự ngạc nhiên của Dorothy, mụ phù thủy tan chảy hoàn toàn. Dorothy giải thoát Sư tử và người Winkie, những người giúp sửa lại Bù nhìn và Người Tiều phu Thiếc.
Sự thật về vị pháp sư
Trở lại Thành phố Ngọc Lục Bảo, những người bạn đòi phần thưởng của mình. Khi Toto làm đổ một tấm bình phong, họ phát hiện ra Pháp sư chỉ là một ông lão bình thường từ Omaha, người đã đến xứ Oz từ lâu bằng khinh khí cầu và giả vờ là một pháp sư quyền năng. Dù vậy, ông vẫn đưa cho Bù nhìn một “bộ não” làm bằng cám và kim ghim, cho Người Tiều phu Thiếc một trái tim lụa nhồi mùn cưa, và cho Sư tử một thứ nước uống “can đảm”. Ai nấy đều hài lòng, vì mỗi người đã có sẵn điều mình muốn: Bù nhìn vẫn luôn suy nghĩ thông minh, Người Tiều phu Thiếc vẫn luôn biết quan tâm, và Sư tử vẫn luôn dũng cảm từ đầu đến cuối.
Trở về nhà
Pháp sư định đưa Dorothy về nhà bằng khinh khí cầu của ông, nhưng khi Toto chạy mất, Dorothy đuổi theo nó, và khinh khí cầu bay đi mà không có cô. Những người bạn đi về phía nam để gặp Glinda, Phù thủy Tốt bụng phương Nam. Trên đường, họ gặp những cái cây biết đánh nhau, một xứ sở bằng sứ với những con người mỏng manh dễ vỡ, và một con quái vật giống nhện khổng lồ khiến các loài vật trong rừng khiếp sợ, mà Sư tử đã đánh bại.
Glinda nói với Dorothy rằng đôi giày bạc của cô vốn có thể đưa cô về nhà từ lâu. Trước khi đi, Dorothy trao cho Glinda chiếc Mũ Vàng, và Glinda dùng những mệnh lệnh còn lại của nó để đưa Bù nhìn đến cai trị Thành phố Ngọc Lục Bảo, Người Tiều phu Thiếc đến cai trị người Winkie, và Sư tử đến cai trị các loài vật trong rừng, rồi trao chiếc mũ cho những con Khỉ Có Cánh để giải thoát chúng. Dorothy gõ hai gót giày vào nhau ba lần và ước được về nhà. Trong chớp mắt, cô đã trở lại Kansas, chạy đến bên dì Em, hạnh phúc biết bao khi lại được ở nhà.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Phù thủy xứ Oz là một trong những câu chuyện được biết đến nhiều nhất trong văn hóa Mỹ. Bộ phim chuyển thể năm 1939 với sự tham gia của Judy Garland, nổi tiếng với cảnh chuyển từ Kansas đen trắng sang xứ Oz đầy màu sắc cùng những bài hát như “Over the Rainbow”, là một trong những bộ phim được xem nhiều nhất mọi thời đại. (Trong phim, đôi giày bạc của Dorothy trở thành đôi giày đỏ ruby.)
Cuốn sách đã truyền cảm hứng cho nhiều tác phẩm về sau, trong đó có vở nhạc kịch ăn khách và tiểu thuyết Wicked, kể lại câu chuyện từ góc nhìn của mụ Phù thủy Độc ác. Những cụm từ như “đi theo con đường lát gạch vàng”, “không đâu bằng nhà” và “đừng để ý đến người đàn ông sau tấm rèm” đã trở thành một phần của ngôn ngữ đời thường. Mục tiêu của Baum là viết một truyện cổ tích hiện đại của nước Mỹ mà không có những bài học đạo đức đáng sợ, và điều đó đã ảnh hưởng đến văn học giả tưởng thiếu nhi suốt nhiều thập kỷ.
Những ý chính
- Ta thường đã có sẵn điều mình tìm kiếm. Bù nhìn, Người Tiều phu Thiếc và Sư tử đã có sẵn trí óc, trái tim và lòng can đảm.
- Có bạn đồng hành, chuyến đi mới thành. Cả nhóm cùng nhau đi đến đích.
- Vẻ ngoài có thể đánh lừa. Vị Pháp sư vĩ đại chỉ là một người bình thường.
- Không đâu quý bằng nhà. Ngay cả một trang trại xám xịt vẫn là nơi Dorothy thuộc về.
- Can đảm nghĩa là hành động bất chấp nỗi sợ. Sư tử dũng cảm ngay khi đang sợ hãi.
Bài học có thể rút ra
Câu chuyện khuyến khích chúng ta tin vào chính mình. Giống như Bù nhìn, ta có thể nghĩ mình không đủ thông minh, hay giống như Sư tử, nghĩ rằng mình không đủ dũng cảm. Thường thì những phẩm chất này đã có sẵn trong ta và hiện ra khi ta đối mặt với thử thách.
Câu chuyện cũng dạy về giá trị của tình bạn và làm việc nhóm. Những người bạn của Dorothy mỗi người đóng góp điểm mạnh riêng, và cùng nhau họ vượt qua những hiểm nguy mà không ai có thể đối mặt một mình.
Cuối cùng, nó nhắc ta đừng để bị lừa bởi những vẻ ngoài ấn tượng. Những người trông có vẻ quyền lực có thể cũng giống như chúng ta, và giá trị thật nằm ở lòng tử tế, sự trung thành và lòng can đảm, chứ không phải chức danh hay mánh khóe.
Phê bình và góc nhìn khác
Một số nhà phê bình đã gạt bỏ các cuốn sách về xứ Oz vì cho là đơn giản và thiếu chiều sâu văn chương, và trong nhiều thập kỷ một số thư viện từ chối nhập sách. Những người khác lập luận rằng câu chuyện là một ẩn dụ chính trị về các cuộc tranh luận kinh tế ở Mỹ vào những năm 1890, dù Baum chưa bao giờ nói vậy, và nhiều học giả nghi ngờ cách đọc này.
Độc giả cũng có thể nhận thấy cuốn sách khác khá nhiều so với bộ phim nổi tiếng. Ở một vài chỗ, sách bạo lực hơn, với cảnh Người Tiều phu Thiếc chặt đầu bầy sói, và những cuộc phiêu lưu của Dorothy ở xứ Oz được trình bày là có thật, không phải một giấc mơ. Một số độc giả hiện đại cũng chỉ trích Baum vì những bài viết mang tính phân biệt chủng tộc ngoài các cuốn sách về xứ Oz.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn sách này rất hợp với độc giả khoảng 6 đến 10 tuổi, và với các gia đình đọc to cùng nhau. Sách dễ đọc, đầy hài hước và phiêu lưu. Những người hâm mộ bộ phim sẽ thích thú khi khám phá những điểm khác biệt của câu chuyện gốc.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Cuộc phiêu lưu của Alice vào Xứ sở thần tiên
Lewis Carroll
Một cô bé tò mò đi theo một chú thỏ trắng xuống hang, rơi vào một thế giới điên rồ nơi cô liên tục đổi kích cỡ, gặp những sinh vật kỳ quặc mà tuyệt diệu, và dám đứng lên chống lại một bà Nữ hoàng giận dữ.
🧸 Sách thiếu nhiPeter Pan
J. M. Barrie
Một cậu bé kỳ diệu không chịu lớn bay cùng ba đứa trẻ London đến Neverland, nơi họ chiến đấu với bọn cướp biển do tên độc ác Thuyền trưởng Hook cầm đầu, cho đến khi Wendy nhận ra rằng các em phải trở về nhà và lớn lên.
🧸 Sách thiếu nhiSư tử, phù thủy và cái tủ áo
C. S. Lewis
Bốn đứa trẻ bước qua một chiếc tủ quần áo để vào xứ sở thần tiên Narnia, nơi một mụ phù thủy độc ác đã khiến mùa đông kéo dài mãi, và nhờ sự giúp đỡ của con sư tử vĩ đại Aslan, các em chiến đấu để giải phóng vùng đất này.
🧸 Sách thiếu nhiTrạm thu phí quái lạ
Norton Juster
Một cậu bé chán đời tên Milo lái chiếc xe đồ chơi qua một trạm thu phí thần kỳ để vào một xứ sở của những câu chơi chữ và câu đố, nơi cậu lên đường giải cứu hai nàng công chúa bị trục xuất là Vần Điệu và Lý Lẽ (Rhyme and Reason), và khám phá ra rằng học hỏi có thể thú vị biết bao.
🧸 Sách thiếu nhiAnh chàng Hobbit
J. R. R. Tolkien
Một người hobbit hiền lành, thích ở nhà bị cuốn vào chuyến phiêu lưu nguy hiểm cùng mười ba người lùn để giành lại kho báu từ tay một con rồng, và trên đường đi anh phát hiện mình dũng cảm và thông minh hơn mình từng tưởng rất nhiều.
🧸 Sách thiếu nhiCharlotte và Wilbur
E. B. White
Chú lợn Wilbur cô đơn biết rằng mình sắp bị giết thịt, và người bạn thông minh của chú, nhện Charlotte, nghĩ ra một kế hoạch tuyệt vời để cứu mạng chú.
🧸 Sách thiếu nhiMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.