Cuộc phiêu lưu của Alice vào Xứ sở thần tiên
Tên gốc: Alice's Adventures in Wonderland
Một cô bé tò mò đi theo một chú thỏ trắng xuống hang, rơi vào một thế giới điên rồ nơi cô liên tục đổi kích cỡ, gặp những sinh vật kỳ quặc mà tuyệt diệu, và dám đứng lên chống lại một bà Nữ hoàng giận dữ.
Giới thiệu
Vào một buổi chiều nóng bức, cô bé Alice đang chán thì thấy một chú Thỏ Trắng (White Rabbit) mặc áo gi-lê, vừa chạy vừa xem đồng hồ quả quýt. Cô đi theo chú xuống một cái hang thỏ và rơi vào Xứ Sở Thần Tiên (Wonderland), nơi chẳng có gì hợp lý: uống nước thì bị nhỏ lại, ăn bánh thì to ra, mèo cười toe rồi biến mất, và một bữa tiệc trà không bao giờ kết thúc. Lewis Carroll ban đầu bịa ra câu chuyện để mua vui cho ba chị em gái nhỏ trong một chuyến đi thuyền gần Oxford, và một trong ba cô bé, Alice Liddell, đã nhờ ông viết lại. Đầy những trò đùa, câu đố, bài thơ và trò chơi chữ, lại có tranh minh họa của John Tenniel, cuốn sách trở thành một trong những truyện thiếu nhi nổi tiếng nhất thế giới.
Nhân vật chính
- Alice: một cô bé tò mò, lịch sự và biết suy xét.
- Thỏ Trắng (White Rabbit): một chú thỏ hay hồi hộp, lúc nào cũng trễ giờ.
- Sâu Bướm (Caterpillar): một sinh vật thô lỗ, buồn ngủ, ngồi trên một cây nấm.
- Mèo Cheshire (Cheshire Cat): một con mèo bí ẩn, hay cười toe và biến mất.
- Gã Thợ Làm Mũ Điên (Mad Hatter) và Thỏ Rừng Tháng Ba (March Hare): chủ nhà của một bữa tiệc trà điên rồ không hồi kết.
- Chuột Sóc (Dormouse): một vị khách ngủ gật liên tục ở bữa tiệc trà.
- Nữ hoàng Cơ (Queen of Hearts): một bà nữ hoàng nổi giận, muốn chặt đầu tất cả mọi người.
- Gryphon và Rùa Giả (Mock Turtle): hai sinh vật kỳ lạ kể cho Alice nghe những câu chuyện khó hiểu.
Tóm tắt đầy đủ
Xuống hang thỏ
Alice đang ngồi trên bờ sông với chị gái, chán nản, thì một chú Thỏ Trắng chạy ngang, lẩm bẩm rằng mình sẽ trễ mất. Tò mò, Alice đi theo chú xuống hang thỏ và rơi rất lâu, ngang qua những chiếc tủ và giá sách, cho đến khi đáp xuống một đại sảnh đầy những cánh cửa khóa kín. Qua một cánh cửa tí hon, cô thấy một khu vườn tuyệt đẹp, nhưng cô quá to nên không lọt qua.
Cô tìm thấy một chai có nhãn DRINK ME (hãy uống tôi), uống vào và nhỏ lại, nhưng lúc này cô đã để quên chiếc chìa khóa trên một cái bàn quá cao không với tới. Một chiếc bánh có nhãn EAT ME (hãy ăn tôi) khiến cô to lên khổng lồ. Buồn bã, cô khóc ra những giọt nước mắt to tướng, rồi lại nhỏ đi và suýt chết đuối trong vũng nước mắt của chính mình, nơi cô gặp một con chuột và những con vật khác.
Những sinh vật kỳ lạ
Để làm khô người, các con vật tổ chức một cuộc đua ngớ ngẩn do một con Dodo điều khiển, trong đó ai cũng chạy vòng tròn và ai cũng thắng. Rồi Alice lại gặp Thỏ Trắng, chú nhầm cô là cô hầu gái của mình và sai cô đến nhà chú. Ở đó, cô uống một chai khác và to lên đến mức lấp đầy cả căn nhà, một cánh tay thò ra ngoài cửa sổ. Các con vật ném sỏi vào cô, những viên sỏi biến thành những chiếc bánh nhỏ, và ăn một cái khiến cô nhỏ lại.
Trong rừng, Alice gặp một con Sâu Bướm ngồi trên cây nấm, hút một chiếc tẩu dài. Nó hỏi cô là ai, và cô thú nhận rằng mình gần như không biết nữa, vì hôm nay cô đã thay đổi quá nhiều lần. Nó bảo cô rằng một bên của cây nấm sẽ làm cô to lên còn bên kia sẽ làm cô nhỏ lại. Alice cẩn thận nhấm từng chút cho đến khi học được cách điều khiển kích cỡ của mình.
Bà Công tước và Mèo Cheshire
Alice đến thăm nhà một bà Nữ Công tước, nơi người đầu bếp ném nồi niêu xoong chảo và làm không khí đầy hạt tiêu đến mức ai cũng hắt hơi. Bà Công tước đưa cho Alice một đứa bé đang khóc, đứa bé này biến thành một con lợn và chạy vào rừng.
Trên một cái cây có Mèo Cheshire, nó cười toe toét và có thể biến mất dần từng phần cho đến khi chỉ còn lại nụ cười. Khi Alice hỏi nên đi đường nào, Mèo nói rằng còn tùy cô muốn đến đâu. Nó bảo rằng mọi người ở Xứ Sở Thần Tiên đều điên, kể cả cô, nếu không thì cô đã chẳng đến đây.
Bữa tiệc trà điên
Alice đến một chiếc bàn nơi Gã Thợ Làm Mũ Điên, Thỏ Rừng Tháng Ba và một con Chuột Sóc buồn ngủ đang uống trà. Họ hét lên rằng không còn chỗ, dù cái bàn rất to. Gã Thợ Mũ đố một câu đố không có lời giải: vì sao con quạ lại giống cái bàn viết? Vì Gã Thợ Mũ đã xúc phạm Thời Gian nên lúc nào cũng là sáu giờ, tức là lúc nào cũng đến giờ uống trà, và họ chỉ việc dịch chỗ quanh bàn để dùng những chiếc cốc sạch. Cuộc trò chuyện trở nên thô lỗ và lố bịch đến mức Alice bỏ đi.
Trò chơi croquet của Nữ hoàng
Cuối cùng Alice đến được khu vườn tuyệt đẹp. Những người làm vườn mang hình quân bài đang sơn những bông hồng trắng thành màu đỏ, vì họ lỡ trồng nhầm màu và sợ Nữ hoàng sẽ chặt đầu. Nữ hoàng Cơ đến và mời Alice chơi croquet, dùng chim hồng hạc sống làm gậy và nhím làm bóng. Trận chơi hỗn loạn, và Nữ hoàng quát lên ra lệnh chặt đầu bất cứ ai làm bà bực, nhưng Đức Vua hiền lành lặng lẽ ân xá cho họ.
Nữ hoàng sai Alice đi gặp Gryphon và Rùa Giả, con Rùa kể cho cô nghe một câu chuyện dài, buồn và ngớ ngẩn về ngôi trường dưới đáy biển của nó, với những môn học như Reeling and Writhing (quay cuồng và uốn éo), rồi họ cho cô xem một điệu nhảy tên là Lobster Quadrille (điệu vũ tôm hùm).
Phiên tòa
Một phiên tòa bắt đầu: Knave of Hearts (tên lính hầu quân Cơ) bị buộc tội ăn trộm bánh nướng của Nữ hoàng. Bồi thẩm đoàn gồm các con vật, và bằng chứng chẳng có nghĩa lý gì. Gã Thợ Mũ Điên và người đầu bếp của bà Công tước được gọi lên làm nhân chứng. Trong lúc đó Alice lại bắt đầu to lên.
Khi Alice được gọi làm nhân chứng, cô không chịu làm theo những quy tắc ngớ ngẩn của phiên tòa. Nữ hoàng đòi tuyên án trước rồi mới đến phán quyết. Alice, lúc này đã to bằng người thường, nói rằng thế thì thật vô lý. Nữ hoàng ra lệnh chặt đầu cô, nhưng Alice hét lên rằng họ chẳng qua chỉ là một bộ bài. Những lá bài bay vọt lên tấn công cô, và bỗng nhiên cô tỉnh dậy trên bờ sông, chị gái đang phủi lá khỏi mặt cô. Tất cả chỉ là một giấc mơ kỳ diệu.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Cuộc phiêu lưu của Alice vào Xứ sở thần tiên, xuất bản năm 1865, đã thay đổi văn học thiếu nhi. Phần lớn sách thiếu nhi thời đó được viết để dạy bài học và phép lịch sự. Cuốn sách của Carroll được viết đơn giản chỉ để làm vui lòng người đọc, và những điều phi lý vui nhộn, các câu đố và trò đùa về những quy tắc của người lớn đã khiến nó trở thành một cuộc cách mạng.
Lewis Carroll là bút danh của Charles Lutwidge Dodgson, một giảng viên toán ở Oxford, và cuốn sách đầy những câu đố logic và trò chơi chữ mà người lớn cũng thích. Sách chưa bao giờ ngừng được in, đã được dịch ra gần như mọi ngôn ngữ lớn, và đã truyền cảm hứng cho phim ảnh, vũ kịch, tác phẩm nghệ thuật và cả bộ phim hoạt hình của Disney. Những cụm từ như down the rabbit hole (xuống hang thỏ, nghĩa là sa vào một thế giới kỳ lạ), mad as a hatter (điên như gã thợ làm mũ) và nụ cười của Mèo Cheshire đã trở thành một phần của tiếng Anh đời thường.
Những ý chính
- Tò mò dẫn đến phiêu lưu. Việc Alice sẵn lòng đi theo chú thỏ đã mở ra cả một thế giới mới.
- Lớn lên có thể rất bối rối. Việc Alice liên tục đổi kích cỡ phản ánh cảm giác chơi vơi của trẻ khi cơ thể và cuộc sống của mình thay đổi.
- Quy tắc của người lớn có thể ngớ ngẩn. Xứ Sở Thần Tiên chế giễu thứ quyền uy chẳng có nghĩa lý gì.
- Hãy giữ lẽ thường. Alice vẫn lịch sự và biết suy xét trong khi mọi người khác đều điên.
- Trí tưởng tượng rất mạnh mẽ. Giấc mơ và trò chơi có thể phong phú như cuộc sống thật.
Bài học có thể rút ra
Alice dạy chúng ta cách giữ lòng tò mò. Đặt câu hỏi, khám phá những nơi mới và theo đuổi sở thích của mình, kể cả khi chúng có vẻ lạ lùng, có thể dẫn đến những khám phá tuyệt vời.
Cô bé cũng cho thấy giá trị của việc đứng lên bảo vệ bản thân. Khi phiên tòa của Nữ hoàng trở nên bất công, Alice lên tiếng, dù cô là người duy nhất làm vậy. Hoàn toàn có thể đặt câu hỏi về những quy tắc vô lý.
Cuối cùng, cuốn sách nhắc rằng cảm thấy không chắc mình là ai là điều bình thường. Giống như Alice nói với Sâu Bướm rằng cô không chắc mình là ai, ai cũng trải qua những thay đổi, và đó là một phần của việc lớn lên.
Phê bình và góc nhìn khác
Một số độc giả nhỏ tuổi thấy cuốn sách khó hiểu vì ít cốt truyện. Câu chuyện nhảy từ cảnh này sang cảnh khác như trong giấc mơ, và nhiều trò đùa dựa vào những bài thơ thời Victoria và trò chơi chữ tiếng Anh mà độc giả ngày nay có thể không biết. Các dịch giả từ lâu đã vật lộn với những cách chơi chữ của sách.
Những năm gần đây, các nhà viết tiểu sử đã bàn về tình bạn thân thiết của Carroll với các bé gái, trong đó có Alice Liddell, và những bức ảnh ông chụp trẻ em, điều mà độc giả hiện đại có thể thấy khó chịu. Các sử gia khuyên không nên đánh giá những chuyện này theo chuẩn mực ngày nay, và các cách diễn giải về động cơ của ông vẫn còn tranh cãi, nhưng chủ đề này thường được nêu ra khi bàn về cuốn sách.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn sách này rất hay khi đọc to cho trẻ từ khoảng 5 tuổi trở lên, và những em đọc khá từ 8 tuổi trở lên có thể tự đọc và thích thú. Người lớn thường còn thích sự thông minh về logic và sự hài hước của sách hơn cả trẻ em. Những độc giả thích cốt truyện rõ ràng có thể thấy lối viết như giấc mơ của sách khó hiểu.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Alice ở xứ sở trong gương
Lewis Carroll
Alice trèo qua một tấm gương vào một thế giới ngược được bày như bàn cờ vua, và đi xuyên qua nó trong vai một quân tốt, gặp những sinh vật kỳ quặc trên đường, cho đến khi cô đến ô thứ tám và được phong làm nữ hoàng.
🧸 Sách thiếu nhiPhù thủy xứ Oz
L. Frank Baum
Bị một cơn lốc xoáy cuốn đến xứ Oz kỳ diệu, một cô bé ở Kansas đi theo con đường lát gạch vàng cùng ba người bạn khác thường để nhờ một vị pháp sư vĩ đại giúp đỡ, và nhận ra rằng mỗi người đã có sẵn điều mình đang tìm.
🧸 Sách thiếu nhiPeter Pan
J. M. Barrie
Một cậu bé kỳ diệu không chịu lớn bay cùng ba đứa trẻ London đến Neverland, nơi họ chiến đấu với bọn cướp biển do tên độc ác Thuyền trưởng Hook cầm đầu, cho đến khi Wendy nhận ra rằng các em phải trở về nhà và lớn lên.
🧸 Sách thiếu nhiTrạm thu phí quái lạ
Norton Juster
Một cậu bé chán đời tên Milo lái chiếc xe đồ chơi qua một trạm thu phí thần kỳ để vào một xứ sở của những câu chơi chữ và câu đố, nơi cậu lên đường giải cứu hai nàng công chúa bị trục xuất là Vần Điệu và Lý Lẽ (Rhyme and Reason), và khám phá ra rằng học hỏi có thể thú vị biết bao.
🧸 Sách thiếu nhiHoàng tử bé
Antoine de Saint-Exupery
Một phi công mắc kẹt giữa sa mạc gặp một cậu bé đến từ một hành tinh nhỏ xíu, và cậu dạy anh rằng những điều quan trọng nhất trong đời, như tình yêu và tình bạn, chỉ có thể nhìn thấy bằng trái tim.
🌍 Văn học thế giớiCharlotte và Wilbur
E. B. White
Chú lợn Wilbur cô đơn biết rằng mình sắp bị giết thịt, và người bạn thông minh của chú, nhện Charlotte, nghĩ ra một kế hoạch tuyệt vời để cứu mạng chú.
🧸 Sách thiếu nhiMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.