Alice ở xứ sở trong gương
Tên gốc: Through the Looking-Glass
Alice trèo qua một tấm gương vào một thế giới ngược được bày như bàn cờ vua, và đi xuyên qua nó trong vai một quân tốt, gặp những sinh vật kỳ quặc trên đường, cho đến khi cô đến ô thứ tám và được phong làm nữ hoàng.
Giới thiệu
Through the Looking-Glass, and What Alice Found There là một truyện giả tưởng cho thiếu nhi của Lewis Carroll, bút danh của nhà toán học Charles Dodgson, xuất bản năm 1871 như phần tiếp theo của Alice’s Adventures in Wonderland. Nếu cuốn đầu xoay quanh những lá bài, thì cuốn này xoay quanh một ván cờ vua, và logic của nó được xây trên sự đảo ngược và trò chơi chữ. Sách có một số bài thơ phi lý nổi tiếng nhất trong tiếng Anh, trong đó có “Jabberwocky”. Câu chuyện nhẹ nhàng và hài hước, và đã được trẻ em lẫn người lớn yêu thích hơn một thế kỷ.
Nhân vật chính
- Alice: một cô bé lịch sự, tò mò và biết suy xét, luôn cố hiểu những điều phi lý.
- Kitty và Dinah: chú mèo con của Alice và mèo mẹ của nó, hai con vật cô trò chuyện cùng ở thế giới thật.
- Nữ hoàng Đỏ (Red Queen): một quân hậu cờ vua nghiêm khắc, di chuyển rất nhanh, hay sửa cách cư xử của Alice.
- Nữ hoàng Trắng (White Queen): một bà nữ hoàng luống cuống, hay quên, sống ngược dòng thời gian.
- Tweedledum và Tweedledee: hai anh em sinh đôi tròn trịa, hay gây gổ, cùng đọc một bài thơ.
- Humpty Dumpty: một quả trứng khăng khăng rằng từ ngữ nghĩa là bất cứ điều gì nó muốn.
- Hiệp sĩ Trắng (White Knight): một nhà phát minh hiền lành, vụng về, cứ ngã khỏi ngựa.
Tóm tắt đầy đủ
Qua tấm gương
Vào một chiều tuyết rơi, Alice chơi với chú mèo con Kitty và tự hỏi căn phòng đằng sau tấm gương trông ra sao. Tưởng tượng rằng mặt gương đã mềm ra như làn sương, cô trèo lên bệ lò sưởi và chui qua vào một phiên bản đảo ngược của chính phòng khách nhà mình. Ở đó cô thấy các quân cờ đi lại và một cuốn sách viết ngược, chỉ đọc được khi đưa lên soi gương. Cô đọc bài thơ “Jabberwocky”, nghe có vẻ nói về điều gì đó kỳ diệu, dù cô không nói rõ được là gì.
Khu vườn hoa biết nói
Alice ra vườn, vì cô muốn ngắm nó từ trên một ngọn đồi. Con đường nào cô đi cũng dẫn cô quay về ngôi nhà. Cô gặp những bông hoa biết nói, chúng ngồi lê đôi mách và chê bai cô, rồi cô gặp Nữ hoàng Đỏ, người dẫn cô lên đồi. Từ trên đỉnh, Alice thấy cả vùng đất được bày ra như một bàn cờ khổng lồ, và cô muốn tham gia ván cờ. Cô được làm một quân tốt, và Nữ hoàng Đỏ nói rằng cô sẽ thành nữ hoàng nếu đến được ô thứ tám. Nữ hoàng Đỏ bắt Alice chạy hết sức nhanh mà vẫn chỉ ở nguyên một chỗ, vì ở xứ này phải chạy nhanh gấp đôi mới đi được đến đâu.
Tweedledum và Tweedledee
Đi tàu qua miền quê, Alice tiến tiếp trên bàn cờ và gặp hai anh em sinh đôi mập mạp giống hệt nhau, Tweedledum và Tweedledee. Họ chỉ cho Alice thấy Vua Đỏ đang ngủ và bảo cô chỉ là một thứ trong giấc mơ của ông. Rồi họ đọc “The Walrus and the Carpenter”, một bài thơ kể về một con hải mã và một người thợ mộc dụ những con hàu non ra đi dạo trên bãi biển rồi ăn thịt chúng. Sau đó hai anh em cãi nhau vì một cái lục lạc và chuẩn bị đánh nhau, cho đến khi một con quạ khổng lồ làm họ hoảng sợ. Sau hai anh em, Alice gặp Nữ hoàng Trắng, người sống ngược dòng thời gian và nhớ những việc trước khi chúng xảy ra.
Humpty Dumpty, Sư tử và Kỳ lân
Alice gặp Humpty Dumpty đang ngồi trên bức tường, ông giải thích những từ lạ trong “Jabberwocky” và nói rằng khi ông dùng một từ thì nó có nghĩa đúng như ông muốn. Sau đó cô gặp Vua Trắng cùng các sứ giả của ông, và xem Sư tử và Kỳ lân đánh nhau giành chiếc vương miện. Alice thấy buồn cười khi Kỳ lân nói rằng nó vẫn luôn nghĩ trẻ con là những quái vật trong truyền thuyết, và cô đáp rằng cô cũng từng nghĩ vậy về kỳ lân, thế là hai bên đồng ý tin vào sự tồn tại của nhau. Cảnh này đầy những trò chơi chữ và những cuộc cãi nhau hài hước về logic.
Hiệp sĩ Trắng
Một Hiệp sĩ Đỏ phi ngựa đến và tuyên bố Alice là tù nhân của mình, nhưng Hiệp sĩ Trắng xuất hiện và nói rằng chính mình đã cứu cô, nên hai hiệp sĩ đánh nhau vì cô. Họ cứ ngã khỏi ngựa hết lần này đến lần khác, và trận đấu kết thúc khi Hiệp sĩ Đỏ cưỡi ngựa bỏ đi. Hiệp sĩ Trắng sau đó đề nghị đưa Alice đến cuối khu rừng cho an toàn. Ông mang đầy những phát minh kỳ quặc, như một cái hộp úp ngược để đựng quần áo và bánh mì kẹp, và một tổ ong chưa có con ong nào ghé qua, và ông cứ ngã khỏi ngựa liên tục. Ông hát cho cô nghe một bài hát dài và buồn, rồi chỉ cô đường đến con suối cuối cùng, nơi sẽ biến cô thành nữ hoàng. Ông nhờ cô vẫy chiếc khăn tay khi ông cưỡi ngựa đi, và cô làm vậy, hy vọng điều đó đã khích lệ ông.
Nữ hoàng Alice và lúc tỉnh giấc
Ở ô thứ tám, Alice thấy có một chiếc vương miện trên đầu mình, và giờ cô là nữ hoàng. Nữ hoàng Đỏ và Nữ hoàng Trắng lại thử thách cô, và cô được mời dự một bữa tiệc để vinh danh mình, nơi thức ăn biết nói và bữa tối trở nên hỗn loạn. Chán ngấy, Alice nắm lấy khăn trải bàn và giật, và mọi thứ trên bàn đổ ập xuống. Cô quay sang Nữ hoàng Đỏ, người cô đổ lỗi cho trò quậy phá, và lắc bà cho đến khi bà nữ hoàng bé nhỏ biến thành một chú mèo con. Cô tỉnh dậy trong chiếc ghế bành, chú mèo con nằm trong lòng, và tự hỏi liệu chính cô hay Vua Đỏ mới là người đã mơ tất cả.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Alice ở xứ sở trong gương là một cột mốc của văn học thiếu nhi và của lịch sử thể loại truyện phi lý. Nó đã tặng cho tiếng Anh những cụm từ và ý tưởng mà người ta vẫn dùng, như “Jabberwock”, “Tweedledum and Tweedledee” và quan điểm của Humpty Dumpty về từ ngữ. Cách chơi với logic, ngôn ngữ và sự đảo ngược trong gương của sách đã truyền cảm hứng cho các nhà toán học, triết gia, nghệ sĩ và nhà văn, và sự pha trộn giữa vui nhộn và bất an của nó đã được chuyển thể vô số lần thành phim, kịch và tranh minh họa. Cuốn sách cho thấy truyện thiếu nhi có thể thông minh và mang tính triết lý mà không mất đi niềm vui, và nó đối xử với trí óc của một đứa trẻ bằng sự tôn trọng.
Những ý chính
- Ngôn ngữ linh hoạt và đầy chất chơi. Từ ngữ có thể được uốn, nặn và thưởng thức.
- Logic có thể bị lộn ngược. Sự đảo ngược cho thấy các quy tắc tùy tiện đến mức nào.
- Lớn lên là di chuyển qua bàn cờ. Alice tiến từ quân tốt thành nữ hoàng.
- Lịch sự và lẽ thường đều có ích. Alice vẫn lễ phép ngay giữa những nhân vật phi lý.
- Thực và mơ nhòe vào nhau. Cái kết hỏi ai đang mơ về ai.
Bài học có thể rút ra
Bạn có thể học cách yêu thích từ ngữ, bằng cách chơi với những lối chơi chữ, vần điệu và từ tự bịa ra, như Carroll đã làm. Alice cũng cho thấy lòng tò mò và cách cư xử tử tế rất hữu ích khi gặp những người nói chuyện chẳng ra đâu vào đâu, và việc đặt câu hỏi về nghĩa của những quy tắc nghe có vẻ tự tin là hoàn toàn được. Hành trình qua bàn cờ cho thấy lớn lên là một quá trình từng bước một, với những chặng đường khó hiểu dọc đường. Hãy thử đọc to “Jabberwocky” và tự bịa ra những từ vô nghĩa của riêng bạn, để cảm nhận âm thanh có thể mang ý nghĩa như thế nào ngay cả khi từ ngữ lạ lùng.
Phê bình và góc nhìn khác
Một số độc giả thấy cuốn sách kém tự nhiên hơn phần trước, với cấu trúc cứng nhắc hơn, vì kế hoạch cờ vua hạn chế sự tự do của các tình tiết, và nỗi buồn của một số cảnh, như lời chia tay của Hiệp sĩ Trắng, có thể làm người đọc thấy nặng nề. Các nhà phê bình cũng nhận xét rằng sự hài hước thời Victoria và những bài nhại thơ cũ có thể khó theo dõi với trẻ em ngày nay nếu không có chú thích. Những người khác cho rằng các câu đố logic trong truyện quá tinh vi với trẻ nhỏ, trong khi người lớn có thể đọc ra những ý nghĩa ẩn mà tác giả chưa bao giờ định gửi gắm. Dù vậy, cuốn sách vẫn được ngưỡng mộ rộng rãi.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn sách dành cho trẻ từ khoảng bảy tuổi, cho người lớn thích trò chơi chữ và logic, và cho những người hâm mộ cuốn Alice đầu tiên, dù có thể đọc riêng. Đọc to rất hợp, nhất là các bài thơ. Trẻ nhỏ hơn có thể thích sách khi có cha mẹ giải thích các câu đùa.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Cuộc phiêu lưu của Alice vào Xứ sở thần tiên
Lewis Carroll
Một cô bé tò mò đi theo một chú thỏ trắng xuống hang, rơi vào một thế giới điên rồ nơi cô liên tục đổi kích cỡ, gặp những sinh vật kỳ quặc mà tuyệt diệu, và dám đứng lên chống lại một bà Nữ hoàng giận dữ.
🧸 Sách thiếu nhiPeter Pan
J. M. Barrie
Một cậu bé kỳ diệu không chịu lớn bay cùng ba đứa trẻ London đến Neverland, nơi họ chiến đấu với bọn cướp biển do tên độc ác Thuyền trưởng Hook cầm đầu, cho đến khi Wendy nhận ra rằng các em phải trở về nhà và lớn lên.
🧸 Sách thiếu nhiPhù thủy xứ Oz
L. Frank Baum
Bị một cơn lốc xoáy cuốn đến xứ Oz kỳ diệu, một cô bé ở Kansas đi theo con đường lát gạch vàng cùng ba người bạn khác thường để nhờ một vị pháp sư vĩ đại giúp đỡ, và nhận ra rằng mỗi người đã có sẵn điều mình đang tìm.
🧸 Sách thiếu nhiNhững cuộc phiêu lưu của Pinocchio
Carlo Collodi
Một chú rối gỗ rắc rối cứ mãi bỏ ngoài tai những lời khuyên tốt, nhưng tình yêu thương, sự chăm chỉ và tinh thần trách nhiệm dần giúp chú trở thành một cậu bé biết quan tâm đến người khác.
🌍 Văn học thế giớiCoraline
Neil Gaiman
Coraline, một cô bé hay buồn chán và tò mò, tìm thấy cánh cửa dẫn sang một thế giới song song, nơi "người mẹ kia" của em muốn giữ em lại mãi mãi, và em phải dùng lòng can đảm cùng sự khôn khéo để cứu bố mẹ và chính mình.
🧸 Sách thiếu nhiCharlotte và Wilbur
E. B. White
Chú lợn Wilbur cô đơn biết rằng mình sắp bị giết thịt, và người bạn thông minh của chú, nhện Charlotte, nghĩ ra một kế hoạch tuyệt vời để cứu mạng chú.
🧸 Sách thiếu nhiMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.