Ngôi nhà búp bê

Tên gốc: Et dukkehjem

Từ 13 tuổiđọc 6 phúttác phẩm kinh điểnkịchsân khấu hiện thựcCó tiết lộ nội dung
Lưu ý nội dung nhắc đến ý nghĩ tự tử; tống tiền
Tìm mua sách ↓

Một người vợ trẻ vui vẻ, bị chồng đối xử như một con búp bê xinh xắn, giấu chuyện đã bí mật vay tiền để cứu mạng anh. Khi sự thật bị phơi bày, cô nhận ra mình phải rời bỏ chồng để tìm hiểu xem mình thật sự là ai.

Giới thiệu

Ngôi nhà búp bê là một vở kịch của nhà soạn kịch người Na Uy Henrik Ibsen, được diễn lần đầu năm 1879. Câu chuyện diễn ra trong ba ngày dịp Giáng sinh, tại ngôi nhà đầy đủ tiện nghi của Torvald Helmer, một luật sư vừa được thăng chức giám đốc ngân hàng, và vợ ông, Nora. Torvald gọi Nora bằng những biệt danh âu yếm như chú chim hót bé nhỏ của anh và đối xử với cô như một đứa trẻ đáng yêu, bất lực. Nhưng Nora có một bí mật: nhiều năm trước, khi Torvald ốm nặng, cô đã bí mật vay tiền để trả cho chuyến đi Ý đã cứu mạng anh, và để vay được, cô đã giả chữ ký của cha mình. Khi người cho cô vay dọa sẽ vạch trần mọi chuyện, thế giới của Nora bắt đầu rạn nứt. Cái kết gây sốc của vở kịch đã khiến nó trở thành một trong những vở kịch quan trọng và gây tranh cãi nhất thời bấy giờ.

Nhân vật chính

  • Nora Helmer: một người vợ hoạt bát, vui tươi, ẩn chứa một sức mạnh tiềm tàng.
  • Torvald Helmer: chồng của Nora, một giám đốc ngân hàng đáng kính nhưng thích kiểm soát người khác.
  • Nils Krogstad: một nhân viên ở ngân hàng của Torvald, người đã cho Nora vay tiền.
  • Kristine Linde: bạn học cũ của Nora, một góa phụ đang tìm việc.
  • Bác sĩ Rank: một người bạn của gia đình, thầm yêu Nora và đang bệnh nặng.
  • Những đứa trẻ và người vú nuôi: những người chăm sóc ba đứa con nhỏ của vợ chồng Helmer.

Tóm tắt đầy đủ

Một mái ấm hạnh phúc

Vào đêm Giáng sinh, Nora trở về nhà với những món quà. Torvald trêu cô về chuyện tiêu tiền, gọi cô là con sóc nhỏ và chú chim hót bé bỏng của anh, và cấm cô ăn bánh hạnh nhân macaron, dù cô vẫn lén ăn. Anh vui vì công việc giám đốc ngân hàng mới và tình hình tài chính của họ đã khá hơn.

Kristine Linde, người bạn cũ của Nora, đến thăm. Bà là một góa phụ, đã lấy chồng vì tiền để nuôi gia đình, và giờ cần có việc làm. Nora tự hào thổ lộ bí mật của mình: nhiều năm trước, Torvald bị bệnh nguy kịch và các bác sĩ nói anh cần nghỉ ngơi ở nơi có khí hậu ấm áp. Nora đã bí mật vay một khoản tiền lớn, nói với Torvald rằng tiền đó là của cha cô, và từ đó cô trả dần từng chút một bằng cách dành dụm từ tiền chi tiêu trong nhà và làm việc chép thuê lén lút. Torvald ghét nợ nần, và sẽ rất nhục nhã nếu phải mang ơn vợ vì được cứu mạng, nên anh chẳng hề hay biết.

Lời đe dọa của Krogstad

Krogstad, nhân viên ở ngân hàng của Torvald, đến. Ông là người đã cho Nora vay tiền, và Torvald định sa thải ông vì một vụ tai tiếng cũ. Krogstad nói với Nora rằng nếu cô không thuyết phục được Torvald giữ ông lại, ông sẽ tiết lộ khoản vay. Tệ hơn, ông đã phát hiện Nora giả chữ ký của người cha đang hấp hối trên giấy tờ vay tiền, mà đó là một tội. Nora van xin Torvald giữ việc cho Krogstad, nhưng Torvald từ chối và gửi cho Krogstad một lá thư sa thải.

Lá thư trong hòm thư

Krogstad bỏ một lá thư vào chiếc hòm thư có khóa của nhà Helmer, nói ra toàn bộ sự thật. Nora hoảng sợ. Cô nghĩ đến việc nhờ bác sĩ Rank, một người bạn của gia đình, giúp tiền, nhưng ông thổ lộ rằng ông yêu cô, và cô quyết định không thể nhờ ông. Rank cũng cho biết ông sắp qua đời.

Nora tuyệt vọng tìm cách ngăn Torvald mở hòm thư, đánh lạc hướng anh bằng cách tập một điệu nhảy dữ dội, điệu tarantella, cho một bữa tiệc. Trong lúc đó, Kristine kể rằng bà và Krogstad từng yêu nhau, và đề nghị cưới ông để giúp ông gây dựng lại cuộc đời. Krogstad xúc động, đề nghị lấy lại lá thư, nhưng Kristine quyết định rằng Torvald nên biết sự thật, vì cuộc hôn nhân cần có sự thành thật.

Sự thật phơi bày

Sau bữa tiệc, Torvald đọc lá thư của Krogstad. Thay vì cảm ơn Nora vì đã cứu mạng mình, anh nổi cơn thịnh nộ. Anh gọi cô là kẻ nói dối và tội phạm, bảo rằng cô đã hủy hoại danh tiếng của anh và tuyên bố cô không xứng đáng nuôi dạy con cái. Điều duy nhất anh quan tâm là người ngoài sẽ nhìn mọi chuyện ra sao.

Rồi lá thư thứ hai của Krogstad đến, trả lại giấy vay tiền và hứa không tiết lộ gì. Torvald lập tức nhẹ nhõm và reo lên rằng anh được cứu rồi. Anh tha thứ cho Nora và lại đối xử với cô như cô vợ bé nhỏ, bất lực của mình.

Quyết định của Nora

Nhưng Nora đã thay đổi. Cô từng thầm hy vọng rằng Torvald sẽ nhận hết lỗi về mình để bảo vệ cô, một “phép màu” chứng tỏ tình yêu của anh. Thay vào đó, cô đã thấy anh quan tâm đến danh tiếng của mình hơn là đến cô. Cô bình tĩnh mời anh ngồi xuống để có cuộc trò chuyện nghiêm túc đầu tiên trong hôn nhân của họ.

Nora nói với anh rằng cô đã bị đối xử như một con búp bê, trước tiên bởi cha cô rồi đến anh, và cô chưa bao giờ có ý kiến riêng. Cô nói mình có bổn phận với bản thân, cũng như với chồng và con, và cô phải tự học hỏi và tìm hiểu xem mình thật sự là ai. Torvald cầu xin cô ở lại, hứa sẽ thay đổi, nhưng cô nói phải có một phép màu thì họ mới có được một cuộc hôn nhân đích thực. Cô để lại chiếc nhẫn cưới và chùm chìa khóa rồi bước ra ngoài. Vở kịch kết thúc bằng tiếng cánh cửa trước đóng sập lại.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Ngôi nhà búp bê đã gây chấn động khi lần đầu được diễn vào năm 1879. Thời đó, việc một người vợ rời bỏ chồng con gần như là điều không thể tưởng tượng được, và khán giả lẫn giới phê bình đã tranh cãi gay gắt về lựa chọn của Nora. Một số nhà hát ở Đức đòi một cái kết khác, trong đó Nora ở lại; Ibsen miễn cưỡng viết cái kết ấy nhưng về sau gọi nó là một điều đáng hổ thẹn.

Vở kịch thường được gọi là một trong những vở kịch hiện đại đầu tiên, và Ibsen được gọi là cha đẻ của sân khấu hiện thực hiện đại vì đã đưa những con người bình thường và các vấn đề xã hội nghiêm túc lên sân khấu. Ngôi nhà búp bê trở thành một cột mốc trong các cuộc bàn luận về quyền của phụ nữ và hôn nhân, và tiếng đóng cửa ở cuối vở được ví như một tiếng vang lan khắp thế giới. Đây vẫn là một trong những vở kịch được diễn nhiều nhất trên toàn cầu.

Những ý chính

  • Bình đẳng là điều thiết yếu trong các mối quan hệ. Nora nhận ra hôn nhân của mình thiếu sự đồng hành thật sự.
  • Vẻ ngoài có thể che giấu nỗi bất hạnh. Mái ấm hạnh phúc của vợ chồng Helmer được dựng trên ảo tưởng.
  • Ai cũng xứng đáng được trưởng thành. Nora tìm bản sắc của riêng mình, vượt ra ngoài vai trò vợ và mẹ.
  • Danh tiếng không nên quan trọng hơn tình yêu. Phản ứng của Torvald cho thấy điều anh đặt lên hàng đầu.
  • Sự thành thật làm các mối quan hệ bền chặt hơn. Bí mật và sự giả vờ làm hôn nhân yếu đi.

Bài học có thể rút ra

Ngôi nhà búp bê dạy ta tầm quan trọng của sự tôn trọng và thành thật trong các mối quan hệ. Bạn đời, bạn bè và người thân nên coi trọng suy nghĩ và năng lực của nhau, đừng đối xử với nhau như trẻ con hay đồ trang trí.

Vở kịch cũng cho thấy chẳng bao giờ là quá muộn để tự suy nghĩ cho mình. Nora khám phá ra rằng cô có ý kiến riêng, có sức mạnh và có trách nhiệm với chính bản thân. Dành thời gian để hiểu những giá trị của chính mình, thay vì chỉ làm theo kỳ vọng của người khác, là một phần của việc trưởng thành.

Cuối cùng, vở kịch khuyến khích ta nhìn xuyên qua vẻ bề ngoài. Một gia đình hay một mối quan hệ trông hoàn hảo từ bên ngoài có thể che giấu những vấn đề thật sự cần được trò chuyện thẳng thắn.

Phê bình và góc nhìn khác

Nhiều người thời đó, và một số người ngày nay, chỉ trích Nora vì bỏ rơi các con, cho rằng quyết định của cô là ích kỷ. Những người khác xem đó là một hành động tự trọng cần thiết trong một xã hội trao cho phụ nữ rất ít quyền.

Điều thú vị là chính Ibsen về sau nói rằng ông không viết riêng về quyền của phụ nữ, mà về nhu cầu của mỗi con người là tìm thấy chính mình. Một số nhà phê bình cũng thấy những sự trùng hợp trong cốt truyện, chẳng hạn quá khứ giữa Kristine và Krogstad, là quá thuận lợi, như được sắp đặt sẵn, và sự thay đổi đột ngột của Nora ở cảnh cuối là thiếu thuyết phục. Dù vậy, xung đột trung tâm của vở kịch vẫn mạnh mẽ và còn nguyên giá trị.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Vở kịch ngắn này hợp với thanh thiếu niên và người lớn quan tâm đến sân khấu, các mối quan hệ và những vấn đề xã hội. Có thể đọc xong trong một buổi tối và thường được học trong nhà trường. Vở kịch đặc biệt ấn tượng khi xem trên sân khấu, với cái kết là tiếng cửa đóng sập nổi tiếng.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Hedda Gabler

Henrik Ibsen

Một cô con gái của vị tướng, bứt rứt và thông minh, vừa lấy một học giả tẻ nhạt, vì buồn chán và sợ tai tiếng mà tìm cách điều khiển cuộc đời người khác, và khi bị dồn vào đường cùng, cô chọn tự kết thúc đời mình.

🎭 Sử thi, kịch & thơ

Thức tỉnh

Kate Chopin

Một người vợ, người mẹ trẻ ở New Orleans thế kỷ mười chín bắt đầu thức tỉnh trước những khát khao riêng và nhu cầu được tự do của mình, rồi nhận ra rằng xã hội quanh cô không có chỗ nào cho cô.

📜 Kinh điển

Một căn phòng riêng

Virginia Woolf

Virginia Woolf lập luận rằng một người phụ nữ cần có tiền và một căn phòng riêng, tức là sự độc lập và không gian riêng tư, thì mới viết được tiểu thuyết, và bà giải thích vì sao các nhà văn nữ bị kìm hãm suốt chiều dài lịch sử.

⚖️ Chính trị & xã hội

Vườn anh đào

Anton Chekhov

Một nữ quý tộc Nga từng giàu có trở về điền trang của gia đình, nơi sắp bị đem bán đấu giá để trả nợ, nhưng bà và anh (hoặc em) trai mình không thể buộc bản thân hành động, và vườn anh đào cuối cùng được bán cho con trai của một cựu nông nô.

🎭 Sử thi, kịch & thơ

Odyssey

Homer

Sau cuộc chiến thành Troy, người anh hùng mưu lược Odysseus vật lộn suốt mười năm với quái vật, các vị thần và những cám dỗ để trở về với người vợ chung thủy và đứa con trai, rồi phải giành lại ngôi nhà của mình từ tay những kẻ đang tìm cách chiếm đoạt nó.

🎭 Sử thi, kịch & thơ

Hamlet

William Shakespeare

Một hoàng tử Đan Mạch đang đau buồn biết từ hồn ma của cha mình rằng người anh em ruột của cha đã giết nhà vua để cướp ngai vàng, và cuộc giằng co của chàng về việc có nên trả thù hay không và trả thù thế nào dẫn đến điên loạn và cái chết.

🎭 Sử thi, kịch & thơ

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →