Vườn anh đào
Tên gốc: Вишнёвый сад
Một nữ quý tộc Nga từng giàu có trở về điền trang của gia đình, nơi sắp bị đem bán đấu giá để trả nợ, nhưng bà và anh (hoặc em) trai mình không thể buộc bản thân hành động, và vườn anh đào cuối cùng được bán cho con trai của một cựu nông nô.
Giới thiệu
Vườn anh đào là một vở kịch bốn hồi của nhà văn Nga Anton Chekhov, được diễn lần đầu năm 1904 ở Moskva, năm ông qua đời. Chekhov gọi đây là một hài kịch, dù đạo diễn Konstantin Stanislavski của Nhà hát Nghệ thuật Moskva (Moscow Art Theatre) lại dựng nó như một bi kịch, và cuộc tranh luận về sắc thái của vở kịch vẫn tiếp diễn. Vở kịch diễn ra tại điền trang của Lyubov Ranevskaya, nơi vườn anh đào xinh đẹp tượng trưng cho một lối sống đang tàn lụi. Câu chuyện cho thấy sự kết thúc của tầng lớp quý tộc Nga cũ, sự trỗi dậy của một tầng lớp trung lưu mới và sự trôi đi của thời gian, và được kể qua đối thoại chứ không qua hành động.
Nhân vật chính
- Lyubov Ranevskaya: chủ điền trang, duyên dáng, hào phóng và thiếu thực tế.
- Leonid Gayev: anh (hoặc em) trai của bà, nói nhiều mà làm ít.
- Anya: con gái mười bảy tuổi của Ranevskaya, đầy hy vọng và lý tưởng.
- Varya: con gái nuôi của bà, người quản lý điền trang.
- Lopakhin: một thương gia giàu có, con trai của một nông nô, người đề xuất một kế hoạch để cứu điền trang.
- Trofimov: một sinh viên mãi sống với lý tưởng, từng là gia sư của cậu con trai đã mất của Ranevskaya.
- Firs: người hầu già, trung thành với trật tự cũ.
- Yasha và Dunyasha: một người hầu nam trẻ và một cô hầu gái.
Tóm tắt đầy đủ
Hồi một: Trở về
Vào tháng Năm, Ranevskaya từ Paris trở về điền trang ở Nga sau năm năm xa cách, cùng con gái Anya. Bà được đón bằng niềm vui và nước mắt, và xúc động khi bước vào căn phòng trẻ cũ. Gia đình nợ nần chồng chất, và điền trang sẽ bị bán đấu giá vào tháng Tám. Lopakhin, một thương gia là con trai của một cựu nông nô trên chính điền trang này, đưa ra một giải pháp: chặt vườn anh đào, xây nhà nghỉ mát và cho thuê. Ranevskaya và Gayev kinh hoàng trước ý định phá hủy khu vườn, vốn được nhắc đến trong bách khoa toàn thư như một khu vườn nổi tiếng.
Cả gia đình nhắc lại quá khứ với nhiều cảm xúc: Ranevskaya nhìn ra những chùm hoa trắng và nói rằng chẳng có gì thay đổi. Bà nhớ đến cậu con trai nhỏ Grisha, đã chết đuối dưới sông, và nỗi mất mát ấy vẫn ám ảnh bà. Trofimov, từng là gia sư của cậu bé, nhắc bà nhớ chuyện đó, và bà buồn bã.
Hồi hai: Cánh đồng
Ở hồi hai, buổi tối, cả gia đình tụ họp ngoài trời, trên một cánh đồng gần vườn anh đào. Lopakhin lại thúc giục mọi người hành động, nói rằng thời gian không còn nhiều. Nhưng họ gạt đi và nói sang chuyện khác. Trofimov có một bài nói về tương lai nước Nga, và nói rằng ai cũng phải lao động. Ranevskaya kể về tình yêu của bà với một người đàn ông ở Paris đã đối xử tệ với bà, và về cái chết của cậu con trai nhỏ, nỗi đau lớn của đời bà. Từ xa vang lên một âm thanh như tiếng dây đàn đứt, và mọi người đều bất an.
Lopakhin, người thực tế, nói rằng anh đã thúc giục họ, nhưng anh là người cảm thấy gánh nặng của quá khứ: cha anh là nông dân, anh đã kiếm được tiền, nhưng anh thấy mình thô kệch và nói rằng mình được học hành ít và chữ viết xấu. Ở hồi này, ta thấy tất cả các nhân vật đều không chắc mình muốn gì, và âm thanh từ xa như một điềm báo.
Hồi ba: Buổi đấu giá
Vào ngày đấu giá, gia đình tổ chức một buổi khiêu vũ dù họ không đủ khả năng. Ranevskaya lo lắng chờ tin. Gayev từ buổi đấu giá trở về, mệt mỏi và không nói nên lời. Lopakhin đến, say sưa vì phấn khích, và tuyên bố rằng chính anh đã mua điền trang, trả giá cao hơn những người khác. Anh tự hào vì mình, con trai của một nông nô, nay sở hữu nơi mà cha và ông của anh thậm chí còn không được vào nhà bếp. Ranevskaya khóc, trong khi anh ra lệnh chặt vườn anh đào.
Ngay cả trong buổi tiệc, vẫn có cảm giác về một đại họa sắp đến. Các vị khách khiêu vũ, một nghệ sĩ ảo thuật làm trò mua vui, còn Ranevskaya trông ra cửa chờ anh (hoặc em) trai mình. Khi Lopakhin, run lên vì xúc động, báo tin cho họ, anh nói rằng anh sẽ cho chơi nhạc để họ khiêu vũ, và rằng anh là chủ nhân mới của vườn anh đào.
Hồi bốn: Ra đi
Vào tháng Mười, gia đình thu dọn đồ đạc để rời đi. Mỗi người đều có dự định: Ranevskaya trở về Paris, Gayev nhận việc ở ngân hàng, Anya mong được đi học và bắt đầu một cuộc sống mới, độc lập, với sự động viên của Trofimov, còn Varya nhận việc làm quản gia. Mọi người chờ Lopakhin cầu hôn Varya, nhưng anh không làm vậy, và vẫn không rõ anh có thực sự muốn hay không. Gia đình chào tạm biệt ngôi nhà, và khi họ đi khỏi, sân khấu trống trơn. Firs, người hầu già bị bỏ quên và nhốt lại trong nhà, xuất hiện, nằm xuống một chiếc ghế sofa và nói rằng cuộc đời đã trôi qua mà ông không hay.
Tiếng rìu
Trong những khoảnh khắc cuối cùng, khán giả lại nghe thấy âm thanh từ xa như tiếng dây đàn đứt, rồi tiếng rìu bổ vào một thân cây. Vườn anh đào đang bị chặt, và cuộc sống cũ cũng đi theo nó. Vở kịch kết thúc trong im lặng, với âm thanh của sự mất mát.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Vườn anh đào là một trong những vở kịch được diễn nhiều nhất thế giới và là một trong những tác phẩm lớn của kịch hiện đại. Nó cho thấy một vở kịch có thể làm người xem xúc động mà không cần cốt truyện kịch tính, và rằng lời nói, sự im lặng và những cử chỉ nhỏ có thể bộc lộ cảm xúc sâu sắc. Vở kịch đã ảnh hưởng đến các nhà viết kịch từ Samuel Beckett đến Arthur Miller, và được dàn dựng dưới vô số phiên bản.
Vở kịch cũng ghi lại một thời điểm trong lịch sử Nga, ngay trước các cuộc cách mạng năm 1905 và 1917, khi trật tự cũ đang tan rã. Sự pha trộn giữa hài hước và buồn bã thường được xem là dấu ấn phong cách của Chekhov.
Những ý chính
- Thay đổi là điều không thể tránh. Trật tự cũ nhường chỗ cho trật tự mới.
- Không hành động có thể phải trả giá đắt. Gia đình chẳng làm gì để cứu điền trang.
- Sự hoài niệm có thể làm ta mù quáng. Họ bám chặt lấy quá khứ.
- Vai trò xã hội đang dịch chuyển. Lopakhin, con trai của một nông nô, mua điền trang.
- Hài và bi đan xen. Chekhov hòa tiếng cười với nỗi buồn.
Bài học có thể rút ra
Vở kịch cảnh báo rằng né tránh những quyết định khó khăn không ngăn được sự thay đổi ập đến. Ranevskaya và Gayev thích nói về cái đẹp và ký ức, và vì thế đánh mất những gì mình yêu quý.
Vở kịch cũng cho thấy tiến bộ phải trả giá, vì kế hoạch thực tế của Lopakhin phá hủy cái đẹp, và vở kịch không rõ ràng đứng về phía nào. Điều này có thể khuyến khích ta suy nghĩ kỹ về những gì mình mất đi khi hiện đại hóa.
Cuối cùng, vở kịch nhắc ta biết trân trọng những gì mình có khi còn có.
Phê bình và góc nhìn khác
Một số độc giả thấy vở kịch chậm, ít hành động, và các nhân vật thụ động, gây khó chịu. Những người khác thấy không rõ đây là hài kịch hay bi kịch, và các đạo diễn đã chọn những cách tiếp cận khác nhau. Thái độ của vở kịch đối với những người hầu, đặc biệt là Firs, người bị bỏ rơi, và đối với nông dân có thể bị coi là trịch thượng.
Những người khác cho rằng hình ảnh Lopakhin, vừa tốt bụng vừa hơi tàn nhẫn, là mơ hồ. Có người nói rằng bức tranh của Chekhov về giới quý tộc quá thiên về thiện cảm. Dù vậy, vở kịch vẫn được coi là một kiệt tác.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Vở kịch này phù hợp với thiếu niên và người lớn. Nó ngắn và trầm lắng, và thưởng thức tốt nhất khi xem trình diễn trên sân khấu hoặc màn ảnh. Một bản dịch hiện đại có chú thích sẽ giúp ích cho việc làm quen với các tên người Nga và cách xưng hô trang trọng.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Hamlet
William Shakespeare
Một hoàng tử Đan Mạch đang đau buồn biết từ hồn ma của cha mình rằng người anh em ruột của cha đã giết nhà vua để cướp ngai vàng, và cuộc giằng co của chàng về việc có nên trả thù hay không và trả thù thế nào dẫn đến điên loạn và cái chết.
🎭 Sử thi, kịch & thơHành trình dài vào đêm
Eugene O'Neill
Trong một ngày tháng Tám năm 1912, bốn người trong gia đình Tyrone, mắc kẹt trong vòng xoáy đổ lỗi, nghiện ngập và hối tiếc, cãi nhau, tha thứ rồi lại cãi nhau, trong một vở kịch mà O'Neill dựa trên chính gia đình mình.
🎭 Sử thi, kịch & thơOdyssey
Homer
Sau cuộc chiến thành Troy, người anh hùng mưu lược Odysseus vật lộn suốt mười năm với quái vật, các vị thần và những cám dỗ để trở về với người vợ chung thủy và đứa con trai, rồi phải giành lại ngôi nhà của mình từ tay những kẻ đang tìm cách chiếm đoạt nó.
🎭 Sử thi, kịch & thơSử thi Gilgamesh
Anonymous
Một vị vua kiêu hãnh, quyền lực của vùng Lưỡng Hà cổ đại có được một người bạn thật sự, rồi mất bạn vì cái chết, và đi đến tận cùng thế giới để tìm sự sống vĩnh cửu, để rồi nhận ra rằng điều còn lại mãi là cuộc đời và di sản mà ta để lại.
🎭 Sử thi, kịch & thơIliad
Homer
Trong năm cuối cùng của cuộc chiến thành Troy, chiến binh Hy Lạp vĩ đại Achilles giận dữ rút khỏi trận chiến, và chỉ cái chết của người bạn thân nhất mới đưa anh trở lại chiến trường, dẫn đến những mất mát khủng khiếp và một khoảnh khắc đau buồn chung của con người với kẻ thù của mình.
🎭 Sử thi, kịch & thơAeneid
Virgil
Sau khi thành Troy sụp đổ, người anh hùng Aeneas dẫn một đoàn người tị nạn vượt biển đến Ý, nơi định mệnh giao cho ông lập nên dòng dõi sẽ xây dựng thành Rome, với cái giá cá nhân rất đắt.
🎭 Sử thi, kịch & thơMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.