Ruồng bỏ
Tên gốc: Disgrace
Một giáo sư Nam Phi mất việc sau mối quan hệ với một nữ sinh viên, lui về trang trại của con gái ở Eastern Cape, và buộc phải đối diện với nỗi nhục, bạo lực và một đất nước đã đổi khác.
Giới thiệu
Ruồng bỏ là tiểu thuyết của nhà văn Nam Phi J. M. Coetzee, xuất bản năm 1999, và đoạt giải Booker, khiến ông trở thành tác giả đầu tiên đoạt giải này hai lần. Coetzee nhận giải Nobel Văn học năm 2003. Truyện lấy bối cảnh Nam Phi vài năm sau khi chế độ apartheid chấm dứt, và theo chân David Lurie, một giáo sư truyền thông năm mươi hai tuổi ở một trường đại học tại Cape Town. Sách được viết ở thì hiện tại, bằng lối văn tiết chế, giản dị. Tiểu thuyết xem xét quyền lực, nỗi xấu hổ, dục vọng và công lý trong một xã hội nơi những tôn ti cũ đã bị đảo ngược, và nó đưa ra rất ít câu trả lời dễ dàng.
Nhân vật chính
- David Lurie: một giáo sư đã ly hôn hai lần, kiêu hãnh, chỉ nghĩ đến bản thân và tách rời khỏi cảm xúc của chính mình.
- Lucy Lurie: con gái ông, sống một mình trong một trang trại nhỏ ở Eastern Cape.
- Melanie Isaacs: một nữ sinh viên trẻ mà David có quan hệ.
- Petrus: người hàng xóm kiêm người giúp việc của Lucy, một người đàn ông da đen đang có thêm đất đai và ảnh hưởng.
- Bev Shaw: một người làm công tác bảo vệ động vật, điều hành một phòng khám.
- Soraya: một gái mại dâm mà David có một thỏa thuận thường xuyên ở đầu truyện.
Tóm tắt đầy đủ
Mối quan hệ
David Lurie, một giáo sư thơ Lãng mạn, thấy sự nghiệp của mình đi xuống khi trường tái cơ cấu các chương trình học. Ông thỏa mãn ham muốn của mình với một gái mại dâm, Soraya, cho đến khi, sau việc ông nhìn thấy cô ở nơi công cộng và xâm phạm đời tư của cô, cô chấm dứt thỏa thuận. Sau đó ông theo đuổi Melanie Isaacs, một sinh viên của mình, và lợi dụng vị trí của mình. Mối quan hệ này mang tính cưỡng ép và bất bình đẳng, và Melanie, bối rối và không tự nguyện, rút lui. Khi cô nộp đơn khiếu nại, David bị đưa ra trước một hội đồng.
Buổi điều trần
Tại buổi điều trần, David nhận tội, nhưng từ chối xin lỗi hay tỏ ra ăn năn, vì ông tin rằng ham muốn của mình là tự nhiên và cuộc điều tra chỉ là màn trình diễn. Hội đồng yêu cầu ông công khai xin lỗi, điều ông bác bỏ, thà mất chức còn hơn sám hối. Ông khăng khăng đòi bị trừng phạt, nhưng không theo những điều kiện được đưa ra. Lòng kiêu hãnh và niềm tin rằng mình có quyền theo đuổi ham muốn là nguyên nhân dẫn đến sự sa sút của ông.
Những người xung quanh thúc giục ông nói điều gì đó, nhưng ông từ chối dùng thứ ngôn ngữ hối hận mà hội đồng muốn. Ông nói với hội đồng rằng ông nhận tội, nhưng sẽ không bàn đến trạng thái nội tâm của mình. Cảnh này cho thấy niềm tin ngoan cố của ông rằng mình đang bị yêu cầu thực hiện một nghi thức, chứ không phải để thấu hiểu.
Trang trại
David đến trang trại của Lucy ở Eastern Cape, nơi cô trồng hoa và rau để bán ở chợ, và điều hành một khu nuôi chó. Cô sống một mình, ngoài người hàng xóm Petrus, người đang mở rộng đất của mình. David, cảm thấy lạc lõng, giúp việc ở phòng khám động vật của Bev Shaw, nơi ông giúp tiêm thuốc an tử cho những con chó không ai nhận. Lúc đầu, ông ghê tởm công việc này, nhưng dần dần cảm thấy một nỗi dịu dàng dành cho những con vật.
Vụ tấn công
Vào một buổi chiều, ba người đàn ông xuất hiện ở trang trại. Họ nhốt David trong phòng tắm, châm lửa đốt ông bằng cồn và hãm hiếp Lucy, rồi lấy trộm đồ trong nhà và bắn chết những con chó. David sống sót với những vết bỏng, còn Lucy mang thai do vụ hãm hiếp. David muốn cô đi báo cảnh sát và rời khỏi đó, nhưng cô từ chối, nói rằng điều xảy ra với cô là chuyện riêng tư, và cô sẽ ở lại. Ông không thể hiểu cô.
Lựa chọn của Lucy
Lucy quyết định giữ đứa bé và ở lại trang trại. David phát hiện một trong những kẻ tấn công, một thanh niên, là họ hàng của Petrus và đang sống dưới sự che chở của anh ta. Lucy cũng cân nhắc việc nhận lời đề nghị bảo vệ của Petrus, nghĩa là từ bỏ đất của mình và trở thành người sống nhờ trong gia đình anh ta. David kinh hoàng, và nghĩ rằng cô đang đầu hàng. Tuy nhiên, Lucy xem đó là cái giá phải trả để sống ở một Nam Phi mới, nơi những mối quan hệ quyền lực cũ đã dịch chuyển, và nơi cô phải khiêm nhường. David nhận ra rằng ông nhìn tình huống này qua góc nhìn hạn hẹp của riêng mình.
Những con chó
David bị giằng xé giữa sự cam chịu của con gái và việc chính ông từ chối chấp nhận sự sỉ nhục. Ông trở về Cape Town, thấy nhà mình bị đột nhập, và đến thăm gia đình Melanie, xin lỗi một cách vụng về. Ông quay lại phòng khám của Bev Shaw, nơi ông học cách giúp tiêm thuốc an tử cho những con chó với sự tôn trọng. Trong cảnh cuối, ông bế một con chó mà ông đã trở nên quý mến đến để tiêm thuốc an tử, và ông trao nó đi. Đó là một hành động chấp nhận lặng lẽ.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Ruồng bỏ được coi là một trong những tiểu thuyết hay nhất về Nam Phi thời hậu apartheid, và đã gây ra nhiều tranh luận, trong đó một số lãnh đạo Nam Phi chỉ trích bức tranh về đất nước mới. Sách được giảng dạy rộng rãi ở các trường đại học và được chuyển thể thành phim năm 2008. Đây là ví dụ tiêu biểu cho lối viết khắc khổ, đầy day dứt về đạo đức của Coetzee.
Các chủ đề của tiểu thuyết là quyền lực, đạo đức tình dục, chủng tộc và việc quá khứ quay trở lại vẫn còn nguyên ý nghĩa, đặc biệt trong các cuộc thảo luận về sự đồng thuận và việc lạm dụng quyền lực.
Cuốn sách cũng được dùng rộng rãi trong các cuộc thảo luận về đạo đức và sự đồng thuận, vì nó từ chối dành cho nhân vật chính sự cảm thông mà ông đòi hỏi, nhưng vẫn khiến người đọc suy nghĩ xem sự ăn năn thật sự sẽ như thế nào.
Những ý chính
- Lạm dụng quyền lực có hậu quả. Mối quan hệ của David khiến ông mất sự nghiệp.
- Lòng kiêu hãnh có thể làm ta mù quáng. Ông từ chối thừa nhận sai trái.
- Nỗi nhục có thể dẫn đến trưởng thành. Sự sỉ nhục thay đổi ông.
- Lịch sử đảo ngược vai trò. Nam Phi mới làm dịch chuyển quyền lực.
- Quan tâm đến người yếu thế là điều quan trọng. Những con chó cho thấy lòng trắc ẩn.
Bài học có thể rút ra
Cuốn tiểu thuyết yêu cầu ta nhìn thẳng vào hành vi của chính mình và chịu trách nhiệm. Việc David từ chối xin lỗi cho thấy sự tự biện minh có thể ngăn ta học hỏi như thế nào.
Nó cũng cho thấy những người có ít quyền lực hơn có thể phải đưa ra những lựa chọn khó khăn, và mời ta lắng nghe lý lẽ của họ, như quyết định của Lucy thách thức những giả định của David.
Cuối cùng, câu chuyện về những con chó gợi ý rằng những hành động chăm sóc nhỏ bé, ngay cả trong một khung cảnh ảm đạm, có thể khôi phục phẩm giá.
Nó cũng khuyến khích ta nghĩ xem lời xin lỗi thực sự có nghĩa là gì, và nhận ra rằng thú nhận tội lỗi bằng lời khác với thay đổi bằng việc làm.
Phê bình và góc nhìn khác
Một số nhà phê bình, trong đó có các quan chức ở Nam Phi, thấy việc tiểu thuyết miêu tả đàn ông da đen là kẻ hiếp dâm và bức tranh ảm đạm về Nam Phi mới là điều xúc phạm. Những người khác cho rằng cách sách xử lý vụ hiếp dâm, nhất là phản ứng của Lucy, là điều đáng lo ngại, và rằng nó cho nạn nhân rất ít tiếng nói. Nhân vật trung tâm, David, thường bị xem là khó mến, và một số độc giả không chịu nổi việc phải ở lại cùng ông.
Những người khác thấy tiểu thuyết quá lạnh lùng, và văn phong xa cách. Dù vậy, nhiều nhà phê bình vẫn coi nó là một kiệt tác.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn sách này dành cho độc giả đã trưởng thành. Sách có cưỡng ép tình dục và một vụ hiếp dâm bạo lực. Sách ngắn nhưng đòi hỏi nhiều, và nên đọc có suy ngẫm và thảo luận.
Sách thường được giảng dạy trong các khóa văn học thế giới ở đại học, nơi nó khơi lên những cuộc thảo luận sôi nổi.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI; đang chờ người đọc kiểm tra lại.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Khóc lên đi, ôi quê hương yêu dấu
Alan Paton
Một linh mục người Zulu ở vùng quê lên Johannesburg tìm đứa con trai và chị (hoặc em) gái ruột đã thất lạc, rồi phát hiện con trai mình đã giết một người da trắng, một bi kịch kéo hai người cha đau buồn ở hai phía của ranh giới chủng tộc Nam Phi lại gần nhau trong một mối liên hệ ngập ngừng.
📜 Kinh điểnGiữa lòng tăm tối
Joseph Conrad
Một thủy thủ tên Marlow kể cho các bạn mình nghe về chuyến ngược sông Congo để tìm Kurtz, một thương nhân ngà voi bí ẩn, cùng nỗi kinh hoàng và bóng tối đạo đức mà anh bắt gặp ở cuối hành trình.
📜 Kinh điểnMắt nào xanh nhất
Toni Morrison
Ở bang Ohio những năm 1940, một bé gái da đen nghèo tên Pecola Breedlove, tin rằng mình xấu xí, cầu xin được có đôi mắt xanh, và việc cộng đồng không bảo vệ em dẫn đến bi kịch.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiSinh ra là một tội ác
Trevor Noah
Trevor Noah, diễn viên hài, kể về tuổi thơ ở Nam Phi của một đứa trẻ có mẹ da đen và cha da trắng, vào thời mà mối quan hệ của cha mẹ cậu là phạm pháp, và bày tỏ lòng tri ân dành cho người mẹ đã nuôi nấng mình.
👤 Chuyện đời thựcNgười đua diều
Khaled Hosseini
Một cậu bé nhà giàu ở Kabul phản bội người bạn thân trung thành của mình vào ngày diễn ra giải đấu thả diều, và nhiều thập kỷ sau, sau khi sang Mỹ sống, anh trở về một Afghanistan do Taliban cai trị để cố gắng sửa chữa lỗi lầm.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiBài ca Solomon
Toni Morrison
Macon "Milkman" Dead, một chàng trai tự cao tự đại từ bang Michigan, đi về miền Nam tìm một kho báu của gia đình, nhưng thay vào đó tìm thấy lịch sử gia đình mình, và học được cách chịu trách nhiệm và biết bay.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.