Đèn xanh

Tên gốc: Greenlights

Từ 16 tuổiđọc 7 phúthồi kýsuy ngẫm về bản thânHollywood
Lưu ý nội dung sử dụng ma túy và một vụ bị bắt; nhắc đến chuyện tình dục; ngôn ngữ thô tục; cuộc hôn nhân sóng gió của cha mẹ ông
Tìm mua sách ↓

Diễn viên Matthew McConaughey dựa vào nhiều thập kỷ nhật ký của chính mình, với những câu chuyện từ tuổi thơ ở Texas đến khi nổi tiếng ở Hollywood, để giải thích cách ông cố gắng bắt lấy những đèn xanh (greenlight) trong đời, kể cả những đèn xanh ẩn sau đèn đỏ và đèn vàng.

Giới thiệu

Đèn xanh là một cuốn sách của Matthew McConaughey, xuất bản năm 2020. Tác giả, người đoạt giải Oscar Nam diễn viên chính xuất sắc năm 2014, cho biết ông giữ nhật ký suốt nhiều thập kỷ, và ông viết phần lớn cuốn sách khi sống một mình trong sa mạc vài tuần. Ông không gọi nó là hồi ký mà gọi là một cuốn sách về cách tiếp cận (approach book), nghĩa là một tập hợp những câu chuyện và ý tưởng để độc giả tự thử áp dụng. Nhan đề dựa trên một phép ẩn dụ: đèn xanh nghĩa là đi tiếp, còn đèn đỏ và đèn vàng có thể là những đèn xanh cải trang. Theo cách ông kể, bắt được đèn xanh cần kỹ năng, đúng thời điểm và cả may mắn, và một người cũng có thể giành lấy chúng hoặc sắp xếp cuộc sống để chúng đến thường xuyên hơn. Cuốn sách trộn lẫn các câu chuyện, lời cầu nguyện, thơ và những câu nói ngắn bằng giọng văn thoải mái, hài hước, và không phải một cuốn tự truyện theo lối thông thường.

Tóm tắt đầy đủ

Đèn xanh là gì?

McConaughey mở đầu bằng việc nhìn lại năm mươi năm đầu đời của mình, mà ông xem như một bản ghi chép làm việc cho đến lúc này. Ông nói rằng mình đã dành rất nhiều thời gian để tìm cách sống cho tốt, và những cuốn nhật ký ông bắt đầu viết từ thời thiếu niên đã cho ông chất liệu thô. Ông giải thích nhan đề: đèn xanh nghĩa là đi, tiến lên hoặc tiếp tục, và đèn đỏ, đèn vàng đôi khi có thể giấu đèn xanh bên trong. Sau đó cuốn sách đi qua cuộc đời ông trong tám phần, phần lớn theo thứ tự thời gian, và nhiều phần bắt đầu bằng một ngày tháng và một khoảnh khắc cụ thể.

Phần Một: Lẽ phải của kẻ ngoài vòng luật (Outlaw Logic)

Phần đầu nói về gia đình ông và những bài học của những năm thơ ấu. Ông lớn lên ở Texas, là con út trong ba anh em trai. Cha mẹ ông ly hôn hai lần và kết hôn với nhau ba lần, nên ngôi nhà luôn sôi động và đôi khi sóng gió. Cha ông từng chơi bóng bầu dục ở đại học và sau này điều hành một công ty cung cấp ống dẫn dầu, còn mẹ ông là một cựu giáo viên mẫu giáo. Từ họ, ông học được những nguyên tắc cơ bản về sự trung thực, về việc không đầu hàng sự tự thương hại hay nói rằng điều gì đó không thể làm được, và về việc nhận trách nhiệm cho những gì mình làm. Những nguyên tắc ấy đơn giản và nghiêm khắc, và các câu chuyện cho thấy chúng bị thử thách như thế nào.

Phần Hai và Phần Ba: Tìm đúng tần số của mình (Find Your Frequency), Đường đất và đường cao tốc Đức (Dirt Roads and Autobahns)

Ở đây ông viết về những năm thiếu niên và năm ông sống ở Úc với tư cách học sinh trao đổi, khoảng năm 1988. Ông kể việc sống với một gia đình bản xứ ở một nơi xa lạ khiến ông trầm tư hơn và cho ông thời gian nhìn lại chính mình. Đó là một ví dụ sớm về một đèn đỏ hóa ra hữu ích. Cuối thập niên 1980, ông phải lựa chọn về tương lai. Ông nói với cha rằng mình không muốn học luật, và câu trả lời của cha ông là hãy dốc toàn tâm cho bất cứ điều gì mình chọn, đừng làm nửa vời. Ông đi du lịch châu Âu cùng bạn bè, rồi tiếp tục học điện ảnh ở Đại học Texas tại Austin. Phần này cũng kể về vai diễn điện ảnh đầu tiên của ông, trong phim Dazed and Confused của Richard Linklater. Ông gặp đạo diễn tuyển diễn viên Don Phillips và được chọn vào vai Wooderson, một vai ban đầu nhỏ mà ông xây dựng thành một nhân vật đáng nhớ. Bộ phim mở đường cho sự nghiệp của ông, và những câu thoại của nhân vật ấy đeo đuổi ông nhiều năm.

Phần Bốn: Nghệ thuật chạy xuống dốc (The Art of Running Downhill)

Phần này kể về những năm đầu của ông trong ngành điện ảnh. Có một thời gian ông sống trong một khu nhà di động, nơi ông gặp những người đủ mọi tầng lớp và học được những ý niệm về việc lo chuyện của mình và tôn trọng sự riêng tư của người khác. Ông viết về danh tiếng, về việc nó đã làm thay đổi một số mối quan hệ như thế nào, và về lời cầu nguyện, kể cả sự khác nhau giữa việc xin điều mình muốn và xin điều mình cần.

Phần Năm và Phần Sáu: Lật sang trang mới (Turn the Page), Mũi tên không nhìn thấy đích (The Arrow Doesn’t See the Target)

Bước ngoặt là một thời kỳ đi tìm. Ông kể về những chuyến đi, trong đó có một chuyến đến châu Phi, lấy cảm hứng từ một giấc mơ lặp đi lặp lại, đưa ông đến Mali, quê hương của nhạc sĩ Ali Farka Touré, và dạy ông về việc chấp nhận một thử thách. Ông nói rằng thời ấy ông thấy mình trưởng thành qua những chuyến đi nhiều hơn qua công việc. Phần này cũng kể về một lần đụng độ với pháp luật và mặt hoang dại của những năm đó. Phần tiếp theo nói về tình yêu, gia đình và vai trò làm cha. Ông mô tả một giấc mơ về tuổi già, trong đó ông nhìn lại một cuộc đời dài với con cái và những mối quan hệ phía sau, và ông suy ngẫm về việc làm cha đã thay đổi mình như thế nào.

Phần Bảy: Hãy dũng cảm, chiếm lấy ngọn đồi (Be Brave, Take the Hill)

Trong phần nổi tiếng nhất, ông giải thích khoảng gián đoạn trong sự nghiệp. Sau nhiều năm đóng phim hài lãng mạn, ông được đề nghị những khoản tiền lớn để tiếp tục đóng, và các lời đề nghị tăng lên đến nhiều triệu đô la. Ông từ chối rồi chờ đợi, và trong khoảng hai năm các lời mời cạn dần trong khi ông kiên trì chờ những công việc khác. Ông nói đó là một thời kỳ sống ngoài ánh đèn sân khấu. Rồi những vai nghiêm túc hơn đến, trong đó có vai chính trong bộ phim kinh phí thấp Dallas Buyers Club, vai diễn mà ông giảm cân rất nhiều và giành giải Oscar, và một vai phụ trong The Wolf of Wall Street cùng Leonardo DiCaprio. Các nhà phê bình sau này gọi bước chuyển đó là McConaissance (cách gọi ghép tên ông với chữ “renaissance”, nghĩa là sự phục hưng).

Phần Tám: Hãy sống di sản của bạn ngay bây giờ (Live Your Legacy Now)

Phần cuối nói về hôn nhân, đức tin và điều ông muốn để lại. Ông mô tả hôn nhân như điều làm sâu sắc thêm ý thức về bản thân của một người chứ không xóa bỏ nó, và ông nhớ lại lời khuyên của một mục sư rằng giao ước hôn nhân bao gồm cả Thượng đế như một bên thứ ba. Ông thúc giục độc giả hành động vì di sản của mình ngay hôm nay thay vì chờ đợi. Ông cũng viết về đức tin và về việc chấp nhận những gì mình không thể kiểm soát. Suốt cuốn sách, ông trình bày tất cả những điều này như cách tiếp cận của riêng mình, chứ không phải một bộ quy tắc cho mọi người.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Đèn xanh ra mắt ở vị trí số một trong danh sách sách phi hư cấu bán chạy của New York Times và giữ vị trí đó trong một thời gian dài, và tác giả tự đọc bản sách nói. Sách mang đến sự pha trộn giữa chuyện của người nổi tiếng và triết lý sống cá nhân, điều mà nhiều độc giả thấy vừa thú vị vừa truyền cảm hứng. Cuốn sách cũng được xem là một ví dụ về cách một người nổi tiếng có thể suy ngẫm về thất bại và việc tự làm mới mình. Nó có ích với bất kỳ ai từng cảm thấy bị đóng khung vào một hình ảnh, bị kẹt lại hoặc không chắc về hướng đi của mình, và việc nhấn mạnh vào chọn thái độ sống và nhận trách nhiệm là một chủ đề quen thuộc trong sách tự lực, được thể hiện bằng một giọng riêng đặc biệt.

Những ý chính

  • Hãy đáp lại những trở ngại. Một đèn đỏ có thể là một đèn xanh cải trang.
  • Hãy nói không với những điều không đúng. Từ chối công việc dễ dãi đã mở đường cho công việc tốt hơn.
  • Hãy viết ra. Giữ nhật ký cho ông chất liệu để thấy các quy luật lặp lại.
  • Hãy nhận trách nhiệm. Hãy nhận những gì mình làm, và đừng đổ lỗi cho người khác.
  • Hãy giữ sự tò mò. Đi xa và suy ngẫm mở rộng góc nhìn.

Bài học có thể rút ra

Bạn có thể thử một phiên bản đơn giản của thói quen của ông: hãy giữ một cuốn nhật ký và thỉnh thoảng xem lại. Hãy để ý những đèn đỏ trong đời bạn, như thất bại, trì hoãn và bị từ chối, và tự hỏi chúng có thể đang dạy bạn điều gì. Hãy tập nói không với những điều không hợp với giá trị của bạn, kể cả khi chúng hấp dẫn. Hãy nghĩ xem bạn muốn di sản của mình là gì, và hôm nay bạn có đang hành động vì nó không. Hãy xem nhật ký của chính bạn như một người thầy: đọc lại những trang cũ có thể cho thấy những lựa chọn nào đã giúp ích và những thói quen nào bạn cứ lặp lại. Hãy nhớ rằng lời khuyên của một người thành công phản ánh kinh nghiệm của chính họ, và bạn nên điều chỉnh nó cho phù hợp hoàn cảnh của mình và lắng nghe những người hiểu rõ bạn.

Phê bình và góc nhìn khác

Một số người điểm sách cho rằng những bài thơ và câu nói ngắn trong sách có thể nghe sáo rỗng, như những lời khôn ngoan trên tấm thiệp chúc mừng, hoặc mơ hồ và lòng vòng. Những người khác lưu ý rằng lời khuyên khó đồng cảm, vì một diễn viên giàu có và thành đạt thì dễ nói rằng trở ngại là món quà, trong khi nhiều người đối mặt với những rào cản nghiêm trọng hơn. Những người ủng hộ nói rằng sức hấp dẫn thân mật như trò chuyện chính là điểm mạnh của sách, và rằng nó được viết để giải trí cũng như để truyền cảm hứng.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách này dành cho người hâm mộ McConaughey, và cho những độc giả thích các cuốn sách thoải mái, lạc quan pha trộn câu chuyện với triết lý sống. Sách có một số ngôn ngữ thô tục và những chỗ nhắc đến ma túy và tình dục, nên phù hợp nhất với thanh thiếu niên lớn và người lớn. Những ai thích một câu chuyện đời theo trình tự thời gian hoặc một cách tiếp cận phân tích hơn về việc hoàn thiện bản thân có thể thấy nó lỏng lẻo.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI; đang chờ người đọc kiểm tra lại.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Open

Andre Agassi

Tay vợt vô địch Andre Agassi tiết lộ rằng ông ghét môn thể thao đã làm nên tên tuổi mình, và kể câu chuyện về một tuổi thơ bị thúc ép, một thời đỉnh cao tự hủy hoại, một cú rơi đầy kịch tính và một lần trở lại giành được bằng nhiều nỗ lực.

👤 Chuyện đời thực

Chất Michelle

Michelle Obama

Michelle Obama kể câu chuyện đời mình, từ tuổi thơ trong một gia đình lao động ở khu South Side của Chicago đến những năm làm Đệ nhất phu nhân, và chia sẻ những điều bà học được về việc trở thành chính mình.

👤 Chuyện đời thực

Sinh ra là một tội ác

Trevor Noah

Trevor Noah, diễn viên hài, kể về tuổi thơ ở Nam Phi của một đứa trẻ có mẹ da đen và cha da trắng, vào thời mà mối quan hệ của cha mẹ cậu là phạm pháp, và bày tỏ lòng tri ân dành cho người mẹ đã nuôi nấng mình.

👤 Chuyện đời thực

Gã nghiện giày

Phil Knight

Người sáng lập Nike kể lại chuyện một vận động viên chạy trẻ, với một ý tưởng vay mượn và gần như không có tiền, đã dựng nên một doanh nghiệp nhỏ chuyên nhập giày, rồi vượt qua hết khủng hoảng này đến khủng hoảng khác để biến nó thành một trong những thương hiệu nổi tiếng nhất thế giới.

💼 Kinh doanh

Nhà giả kim

Paulo Coelho

Một cậu chăn cừu trẻ người Tây Ban Nha theo một giấc mơ cứ lặp lại băng qua sa mạc đến các kim tự tháp Ai Cập để tìm kho báu, và học được rằng hành trình đi tìm ước mơ tự nó chính là kho báu lớn nhất.

🌍 Văn học thế giới

Đi tìm lẽ sống

Viktor E. Frankl

Một bác sĩ tâm thần từng sống sót qua các trại tập trung của Đức Quốc xã giải thích rằng ngay cả trong nỗi đau tồi tệ nhất, con người vẫn có thể chọn thái độ của mình, và việc tìm được một lý do để sống chính là điều cho ta sức mạnh để chịu đựng.

👤 Chuyện đời thực

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →