Nhân gian thất cách
Tên gốc: 人間失格
Một người đàn ông cảm thấy mình như kẻ lạ giữa mọi người che giấu bản thân sau chiếc mặt nạ hề, và trượt dần, qua rượu, ma túy và những mối quan hệ đổ vỡ, vào tuyệt vọng.
Giới thiệu
Nhân gian thất cách là tiểu thuyết của nhà văn Nhật Bản Osamu Dazai, xuất bản năm 1948, không lâu trước khi ông qua đời. Truyện được trình bày như ba cuốn sổ tay do một người đàn ông tên Oba Yozo viết, kèm lời tựa và lời bạt của một người kể chuyện khung (framing narrator, người đứng ngoài câu chuyện chính). Bối cảnh là Nhật Bản đầu thế kỷ 20, trước và trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Cuốn sách là lời thú nhận về sự lạc lõng sâu sắc và lòng tự ghét bỏ bản thân, và là một trong những tiểu thuyết bán chạy nhất ở Nhật Bản. Sách nói thẳng về tự tử, nghiện ngập và trầm cảm, và có thể rất khó đọc. Những độc giả đang gặp khó khăn nên cẩn trọng và tìm đến sự hỗ trợ.
Nhân vật chính
- Oba Yozo: nhân vật chính, người tự kể câu chuyện của mình.
- Takeichi: một bạn cùng trường, người nhìn thấu màn diễn của Yozo.
- Horiki: bạn nhậu, một người bạn hoài nghi, dẫn anh vào thế giới tăm tối của thành phố.
- Tsuneko: một người phụ nữ, người cùng Yozo thực hiện một vụ tự tử đôi.
- Shizuko: một nữ nhà báo tạp chí có con gái nhỏ, đã cưu mang anh một thời gian.
- Yoshiko: một cô gái trẻ trong sáng, trở thành vợ anh.
Tóm tắt đầy đủ
Cuốn sổ thứ nhất: Chiếc mặt nạ
Yozo mở đầu bằng việc nói rằng anh đã sống một cuộc đời đầy xấu hổ. Hồi nhỏ, anh không hiểu người khác muốn gì, hay vì sao họ vui. Anh sợ loài người. Để tự bảo vệ, anh tập thói quen làm trò hề, chọc cho người khác cười, để không ai thấy anh sợ hãi đến mức nào.
Gia đình anh giàu có, nhưng anh khổ sở, và cảm thấy mình là kẻ giả dối. Khi còn nhỏ, anh bị những người hầu lạm dụng tình dục, và quá sợ nên không dám nói với ai, điều đó làm cảm giác bị cắt lìa khỏi người khác của anh càng sâu thêm. Người duy nhất nhìn thấu màn kịch của anh là một bạn học, Takeichi, nói rằng anh cố tình làm vậy, điều khiến anh kinh hoàng.
Cuốn sổ thứ hai: Sống buông thả
Yozo lên Tokyo học, và kết thân với Horiki, người đưa anh đến với rượu, gái mại dâm và chính trị cánh tả. Anh thấy thế giới của những kẻ bị gạt ra ngoài lề dễ chịu hơn thế giới của những người đàng hoàng. Anh uống rượu rất nhiều và dính vào những cuộc họp chính trị bí mật.
Anh quen Tsuneko, một phụ nữ đã có chồng, cũng đang rất bất hạnh. Họ quyết định cùng chết bằng cách nhảy xuống biển. Tsuneko chết, còn Yozo sống sót. Anh bị cảnh sát thẩm vấn, và gia đình quay lưng với anh.
Cuốn sổ thứ ba: Suy sụp
Sau chuyện này, Yozo được Shizuko, một phụ nữ làm nghề nhà báo, đón về. Anh sống cùng cô và cô con gái nhỏ của cô, nhưng anh chỉ là gánh nặng. Anh uống nhiều hơn, và công việc vẽ tranh biếm họa mang lại rất ít tiền.
Sau đó anh gặp Yoshiko, một cô gái trẻ ngây thơ và tin người, và hai người về sống chung. Trong một lúc, Yozo cảm thấy mình có thể tìm được bình yên. Nhưng Yoshiko bị một người đàn ông tấn công tình dục trong khi Yozo đứng nhìn, không thể hành động, và sự việc phá nát niềm tin mong manh của anh. Lỗi không phải ở cô, dù tâm trí tổn thương của Yozo không chịu nổi chuyện đó.
Ma túy và bệnh viện
Yozo, bị tuyệt vọng nhấn chìm, lại toan tự kết liễu đời mình, và bắt đầu dùng morphine. Anh nghiện, và bắt đầu bán đồ đạc để có tiền mua thuốc. Gia đình tìm thấy anh, và anh bị đưa vào một bệnh viện tâm thần.
Ở đó, anh cảm thấy mình đã “không còn là con người”, một người đã thất bại trong việc làm người. Anh được cho ra viện và bị đưa về sống ở vùng quê với một bà quản gia già, như một kiểu lưu đày.
Ngôi nhà ở vùng quê
Ở vùng quê, Yozo sống trong một ngôi nhà nhỏ cùng bà quản gia lớn tuổi, không còn mong đợi điều gì. Anh vẫn còn trẻ, mới ở cuối tuổi hai mươi, nhưng trông già hơn nhiều, và anh coi cuộc đời mình như đã kết thúc.
Trong những dòng cuối của cuốn sổ, anh nói rằng anh không còn biết thế nào là hạnh phúc hay bất hạnh nữa. Anh nói mọi thứ rồi cũng chỉ trôi qua.
Lời bạt
Người kể chuyện khung, sau khi đọc các cuốn sổ, gặp người phụ nữ từng điều hành một quán bar mà Yozo hay lui tới, bà nói rằng anh là một người tốt, hiền lành, “như một vị thần”. Người đọc được để lại với sự tương phản giữa cách anh nhìn chính mình và cách người khác nhìn anh.
Cuốn sách kết thúc ở đó, không có một lời giải quyết rõ ràng.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Nhân gian thất cách là một trong những tiểu thuyết bán chạy nhất trong lịch sử Nhật Bản, và vẫn tiếp tục được giới trẻ đọc. Người ta thường xem nó như tấm gương soi tác giả Dazai, người từng vật lộn với trầm cảm và nghiện ngập, và mất do tự tử vào năm 1948. Cuốn sách đã được chuyển thể thành phim và manga, và dịch ra nhiều thứ tiếng. Cách miêu tả sự lạc lõng của nó đã chạm đến độc giả khắp thế giới, và đây là một tác phẩm lớn của văn học Nhật Bản hiện đại. Nó thường được nhắc cùng với Kokoro của Natsume Soseki trong số những tiểu thuyết Nhật được đọc nhiều nhất thế kỷ 20, và thế hệ trẻ nào cũng lại khám phá nó, thấy cảm giác không thuộc về đâu của chính mình được phản chiếu trong đó.
Những ý chính
- Mặt nạ khiến con người cô lập. Màn diễn của Yozo giữ mọi người ở xa anh.
- Sự xấu hổ có thể nghiền nát con người. Hình ảnh anh có về bản thân hủy hoại cuộc đời anh.
- Người khác có thể nhìn ta khác đi. Lời bạt gợi ý rằng Yozo không phải là người như anh nghĩ.
- Nghiện ngập làm tuyệt vọng sâu thêm. Rượu và ma túy khiến tình trạng của anh tệ hơn.
- Cô đơn là một căn bệnh nghiêm trọng. Cuốn sách cho thấy cái giá của nó.
Bài học có thể rút ra
Cuốn sách cho thấy cảm giác bị cắt lìa khỏi người khác đau đớn đến mức nào, và thói quen che giấu bản thân có thể làm cảm giác ấy tệ hơn ra sao. Nó nhắc rằng việc cởi mở với những người ta tin cậy có thể giúp ích. Nếu bạn thấy mình trong hình ảnh Yozo, hãy nói chuyện với một người bạn, người thân hoặc một chuyên gia, và tìm sự giúp đỡ.
Cuốn sách cũng nhắc ta đối xử tử tế với những người có vẻ thu mình hoặc khó hiểu, vì họ có thể đang đau khổ. Cuối cùng, nó cho thấy cách ta nhìn mình không phải lúc nào cũng là cách người khác nhìn ta.
Phê bình và góc nhìn khác
Một số độc giả thấy sự tự thương hại và thụ động của cuốn sách đáng bực, và chỉ ra rằng Yozo đổ lỗi cho thế giới về những lựa chọn của chính mình. Cách cuốn sách đối xử với phụ nữ, những người thường bị lợi dụng rồi bị bỏ rơi, đã bị chỉ trích. Cũng có người lo rằng cuốn sách, vốn rất u ám, có thể khiến những độc giả dễ tổn thương lãng mạn hóa nỗi tuyệt vọng hay việc tự tử. Những người khác nói rằng chính sự thành thật của sách làm nên giá trị, và nó cho ta lời để nói về những cảm xúc mà nhiều người khó diễn đạt. Cũng có người chỉ ra rằng sự pha trộn giữa hài hước và khổ đau của cuốn sách dễ bị bỏ lỡ khi dịch, và độc giả nên nhớ rằng đây là một tác phẩm hư cấu, không phải cẩm nang sống.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn sách này dành cho những độc giả đã trưởng thành, quan tâm đến tiểu thuyết tâm lý và văn học Nhật Bản. Sách ngắn nhưng nặng nề. Những ai đang ở trong giai đoạn tinh thần khó khăn nên cân nhắc đọc cùng sự hỗ trợ, hoặc chọn một cuốn nhẹ nhàng hơn.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Nỗi lòng
Natsume Soseki
Một sinh viên trẻ kết bạn với một người đàn ông lớn tuổi trầm lặng, u uất mà anh gọi là "Sensei", và qua một bức thư dài, anh biết được bí mật về tội lỗi và sự phản bội đã phủ bóng lên cả cuộc đời người thầy ấy.
🌍 Văn học thế giớiQuả chuông ác mộng
Sylvia Plath
Esther Greenwood, một cô gái trẻ tài năng, dường như đang trên con đường thành công ở nước Mỹ những năm 1950, rơi vào trầm cảm và một lần tự tử, rồi dần dần bắt đầu hồi phục.
📜 Kinh điểnBắt trẻ đồng xanh
J. D. Salinger
Sau khi bị đuổi khỏi trường nội trú, một cậu bé mười sáu tuổi cô đơn, hay mỉa mai lang thang khắp thành phố New York trong ba ngày, vật lộn với nỗi đau mất mát, sự giả tạo và ý nghĩ đáng sợ về việc lớn lên.
📜 Kinh điểnGhi chép dưới hầm
Fyodor Dostoevsky
Một cựu viên chức cay nghiệt, cô độc, sống trong cảnh tồi tàn khép kín như dưới hầm ngầm, viết một lời thú tội đầy giận dữ về lòng ác ý của chính mình, sự khinh bỉ của ông với thế giới và một biến cố nhục nhã trong quá khứ.
🌍 Văn học thế giớiBuồn nôn
Jean-Paul Sartre
Một nhà sử học cô độc ở một thị trấn cảng của Pháp bị choáng ngợp bởi cảm giác buồn nôn khi nhận ra mọi vật chỉ đơn giản là tồn tại, không vì lý do nào cả, và anh tìm cách sống chung với điều đó.
🌍 Văn học thế giớiHoàng tử bé
Antoine de Saint-Exupery
Một phi công mắc kẹt giữa sa mạc gặp một cậu bé đến từ một hành tinh nhỏ xíu, và cậu dạy anh rằng những điều quan trọng nhất trong đời, như tình yêu và tình bạn, chỉ có thể nhìn thấy bằng trái tim.
🌍 Văn học thế giớiMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.