Nōlī mē tangere

Tên gốc: Noli me tángere

Từ 13 tuổiđọc 7 phúttác phẩm kinh điểntiểu thuyết chính trịtiểu thuyết lịch sửCó tiết lộ nội dung
Lưu ý nội dung lạm quyền của giới tu sĩ và quan chức; một ngôi mộ bị xâm phạm; một cái chết trong lúc bỏ trốn; một nhân vật phát điên và đau buồn
Tìm mua sách ↓

Một chàng trai Philippines trở về quê hương từ châu Âu, đầy hy vọng cải cách, và nhận ra rằng các thầy dòng và quan chức Tây Ban Nha đang cai trị quần đảo sẽ tiêu diệt bất cứ ai đe dọa quyền lực của họ.

Giới thiệu

Nōlī mē tangere (tiếng Latin, nghĩa là “Đừng chạm vào tôi”) là tiểu thuyết của nhà văn và anh hùng dân tộc Philippines Jose Rizal, viết bằng tiếng Tây Ban Nha và xuất bản ở Berlin năm 1887. Truyện diễn ra ở Philippines vào thập niên 1880, khi quần đảo là thuộc địa của Tây Ban Nha và các dòng tu Công giáo nắm quyền lực rất lớn. Câu chuyện theo chân Juan Crisostomo Ibarra, người đã học ở châu Âu bảy năm và trở về thị trấn quê hương thì biết cha mình đã chết trong tai tiếng. Tiểu thuyết vừa là một chuyện tình, một câu chuyện bí ẩn, vừa là một tác phẩm châm biếm sắc sảo, và đã góp phần đánh thức tinh thần dân tộc của người Philippines.

Nhân vật chính

  • Crisostomo Ibarra: một chàng trai giàu có, có học, muốn đem những ý tưởng hiện đại và trường học đến thị trấn của mình.
  • Maria Clara: người yêu của Ibarra, xinh đẹp và ngoan đạo, được nuôi lớn như con gái của Captain Tiago, nhưng cha ruột của cô, như tiểu thuyết tiết lộ, là Padre Damaso.
  • Padre Damaso: một thầy dòng kiêu ngạo, hống hách, đã cai trị thị trấn từ lâu.
  • Padre Salvi: một thầy dòng lầm lì, mưu mô, có những ham muốn thầm kín riêng.
  • Elias: một người lái thuyền bí ẩn đang bị truy nã, trở thành bạn và người che chở của Ibarra.
  • Sisa: một người mẹ nghèo, hiền lành, mất trí sau khi hai con trai bị đưa khỏi tay bà.
  • Captain Tiago: một người giàu có, hèn nhát, muốn giữ thiện cảm với những kẻ có quyền thế.
  • Dona Victorina và Dr. de Espadana: một cặp vợ chồng ham leo lên các nấc thang xã hội, là đối tượng gây cười.

Tóm tắt đầy đủ

Ngày trở về

Captain Tiago tổ chức một bữa tiệc lớn ở Manila để chào đón Ibarra, người đã đi xa bảy năm. Trên bàn ăn, Padre Damaso xúc phạm chàng trai, còn Ibarra, điềm tĩnh và lịch sự, không đáp lại. Ibarra biết rằng cha mình, Don Rafael, một người giàu có và độc lập, đã chết trong tù. Ông bị buộc tội sau khi đứng ra bênh vực một cậu bé đang bị một người thu thuế đánh đập.

Ibarra gặp lại Maria Clara, cô gái anh yêu trước khi ra đi. Họ làm mới lời hứa hôn, và anh về thị trấn quê nhà San Diego để viếng mộ cha.

Ngôi mộ biến mất

Ở nghĩa trang, Ibarra phát hiện thi hài cha mình không nằm ở nơi đáng ra phải có. Người đào huyệt kể rằng, theo lệnh của Padre Damaso, thi thể đã bị đào lên vì người chết bị cho là kẻ dị giáo, và bị ném xuống một cái hồ. Ibarra choáng váng và phẫn nộ, nhưng anh quyết định tiếp tục kế hoạch của mình.

Trong lúc đó, thị trấn hiện ra với tất cả sức sống của nó: ngôi trường, nhà thờ, các lễ hội và chuyện đàm tiếu. Ta gặp Sisa, có hai cậu con trai nhỏ là Basilio và Crispin làm tiểu đồng giúp lễ. Crispin bị buộc tội ăn cắp tiền và bị đánh đòn, và bi kịch của hai đứa trẻ dẫn đến việc Sisa phát điên.

Ngôi trường

Ibarra quyết định xây một ngôi trường hiện đại cho thị trấn, với sự ủng hộ của một thầy giáo già khôn ngoan. Anh tổ chức lễ đặt viên đá đầu tiên. Tại buổi lễ, có kẻ định giết anh, nhưng âm mưu thất bại nhờ Elias, một người lái thuyền từng giúp anh một lần trước đó, trong buổi dã ngoại trên hồ.

Ibarra và Elias trở thành bạn. Elias, người đang bị truy nã và từng chịu khổ dưới tay chính quyền, nói với Ibarra rằng người dân cần một sự thay đổi triệt để, còn Ibarra tin vào cải cách từng bước và ôn hòa.

Lễ hội và án rút phép thông công

Trong bữa trưa sau lễ đặt đá, Padre Damaso công khai xúc phạm ký ức về cha của Ibarra, và Ibarra, mất kiên nhẫn, đã tấn công vị linh mục bằng dao, nhưng tha cho ông ta khi Maria Clara cầu xin thương xót. Vì thế, anh bị rút phép thông công (excommunication), nghĩa là bị cắt khỏi Giáo hội. Maria Clara, chịu áp lực từ gia đình và giới tu sĩ, lại bị thao túng qua những lá thư liên quan đến mẹ cô và đến Ibarra, bị buộc phải hủy hôn ước.

Sau đó, Ibarra bị bắt sau một cuộc nổi loạn mà thực ra do chính kẻ thù của anh dàn dựng, những kẻ đã mượn tên anh để hạ anh.

Cuộc trốn thoát

Elias cứu Ibarra khỏi nhà giam, và hai người cùng trốn bằng thuyền trên hồ. Bị lính canh đuổi theo, Elias nhảy xuống nước để kéo sự chú ý khỏi Ibarra, và bị bắn. Ibarra thoát được, còn Elias, bị thương nặng, vào được đến khu rừng, nơi anh chết. Elias, người không được thấy bình minh của tự do, mong rằng những ai được thấy nó hãy nhớ đến những người đã ngã xuống trong đêm tối.

Maria Clara, bị dẫn dắt để tin rằng Ibarra đã chết, vào tu viện. Padre Salvi, kẻ muốn có cô cho riêng mình, vẫn là một mối đe dọa.

Sisa

Gần cuối sách có một cảnh buồn: Sisa, đã hóa điên, cuối cùng được con trai Basilio, người đã đi tìm bà, tìm thấy. Lúc đầu bà không nhận ra cậu, rồi bà chết vì cú sốc trong rừng. Ngay sau đó, Elias bị thương cũng tới đúng chỗ ấy và chết ở gần đó. Basilio bị bỏ lại một mình, và tương lai mịt mù. Tiểu thuyết trao ít hy vọng cho thời điểm hiện tại, nhưng chỉ ra sự cần thiết của một thế hệ mới phải hành động.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Nōlī mē tangere là tiểu thuyết nổi tiếng nhất trong lịch sử Philippines, và Rizal được coi là anh hùng dân tộc. Sách bị chính quyền Tây Ban Nha cấm, và Rizal, người đã viết phần tiếp theo là El Filibusterismo, bị người Tây Ban Nha xử tử năm 1896. Cách mạng Philippines đã bùng nổ vào thời điểm ông chết, điều đó làm tăng thêm sức nặng cho tác phẩm. Ngày nay, tiểu thuyết được dạy trong mọi trường học ở Philippines và được dịch ra nhiều thứ tiếng. Nó vẫn là một trong những ví dụ tiêu biểu nhất cho việc một cuốn tiểu thuyết có thể định hình vận mệnh chính trị của một dân tộc. Rizal còn là bác sĩ, nhà thơ và họa sĩ, và ông viết cuốn sách khi còn trẻ, trong lúc đang học ở châu Âu, để cả người Philippines lẫn người Tây Ban Nha cùng thấy điều đang diễn ra ở thuộc địa.

Những ý chính

  • Lạm quyền phá hoại xã hội. Các thầy dòng và quan chức tham nhũng gây hại cho cả thị trấn.
  • Giáo dục là con đường đến tiến bộ. Ngôi trường của Ibarra là biểu tượng của hy vọng.
  • Cải cách và cách mạng đối lập nhau. Ibarra và Elias đại diện cho hai con đường khả dĩ.
  • Người nghèo chịu khổ nhiều nhất. Câu chuyện của Sisa là bức tranh về cách bất công đè bẹp kẻ yếu.
  • Tình yêu dễ bị chính trị làm tổn thương. Ibarra và Maria Clara bị chia lìa bởi những thế lực ngoài tầm với của họ.

Bài học có thể rút ra

Tiểu thuyết cho thấy việc lên tiếng chống lại sự lạm quyền quan trọng đến mức nào, kể cả khi điều đó nguy hiểm. Nó khuyến khích ta ủng hộ giáo dục, và trân trọng những người lãnh đạo trung thực biết đặt người dân lên trên hết.

Nó cũng dạy ta rằng ý định tốt thôi là chưa đủ: việc Ibarra tin vào hệ thống khiến anh không chuẩn bị gì cho sự tàn nhẫn của nó. Ta cần hiểu về quyền lực cũng như về hy vọng. Cuối cùng, cuốn sách nhắc ta nhớ đến những người đang lặng lẽ chịu khổ, như Sisa, và đối xử với họ bằng lòng trắc ẩn.

Phê bình và góc nhìn khác

Một số độc giả thấy văn phong của sách, với nhiều cảnh hài hước và châm biếm cùng dàn nhân vật đông đảo, khó theo dõi. Cốt truyện có những yếu tố kịch hóa quá đà, và nhân vật Maria Clara thường bị cho là quá thụ động. Những người khác lưu ý rằng cách khắc họa các thầy dòng trong sách rất khắc nghiệt, và rằng sách được viết để thuyết phục chứ không chỉ để mô tả. Giới lãnh đạo tôn giáo trước đây, và một số người hiện nay, cho rằng sách bất công với Giáo hội. Nhiều người cũng cảm thấy tiểu thuyết đáng ngưỡng mộ vì lòng can đảm nhiều hơn là vì hình thức.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách này dành cho những độc giả thích tiểu thuyết lịch sử và quan tâm đến lịch sử thực dân hoặc đến Philippines. Sách dài, và một số chỗ hài hước cần được giải thích. Những ai muốn cốt truyện nhanh có thể thấy sách chậm, nhưng đây là một cột mốc của văn học thế giới.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Bá tước Monte Cristo

Alexandre Dumas

Một chàng thủy thủ trẻ bị những kẻ ghen ghét phản bội và bị quăng vào ngục tối mười bốn năm, được một bạn tù giúp trốn thoát, tìm thấy một kho báu khổng lồ và trở về trong vai một vị bá tước bí ẩn, đầy quyền lực để thực hiện một cuộc báo thù công phu nhằm vào những kẻ đã hủy hoại mình.

🌍 Văn học thế giới

Những người khốn khổ

Victor Hugo

Một cựu tù nhân, đổi đời nhờ một hành động khoan dung duy nhất, dành cả đời làm việc thiện trong khi bị một viên thanh tra cảnh sát không khoan nhượng truy đuổi, trong một câu chuyện đồ sộ về tình yêu, bất công và sự chuộc lỗi ở nước Pháp thế kỷ mười chín.

🌍 Văn học thế giới

Túp lều bác Tôm

Harriet Beecher Stowe

Tom, một người nô lệ ngoan đạo, hiền lành, bị bán từ chủ này sang chủ khác và cuối cùng chết dưới tay một ông chủ tàn bạo, trong khi những người nô lệ khác tìm cách trốn thoát, trong một tiểu thuyết đã khiến nước Mỹ chấn động và buộc phải nhìn thẳng vào sự tàn ác của chế độ nô lệ.

📜 Kinh điển

Trái đất loài người

Pramoedya Ananta Toer

Một chàng sinh viên người Java thông minh ở Đông Ấn Hà Lan (Dutch East Indies) yêu con gái của một người phụ nữ phi thường, và qua các phiên tòa cùng nỗi mất người vợ của mình, anh hiểu ra chế độ thuộc địa đã tước đi phẩm giá của chính những người mà nó cai trị như thế nào.

🌍 Văn học thế giới

Đỏ và đen

Stendhal

Con trai một người thợ mộc ở Pháp, thông minh và lanh lợi, tìm cách thăng tiến bằng tình yêu, tôn giáo và tham vọng, và cuối cùng chính lòng kiêu hãnh cùng đam mê đã hủy hoại anh.

🌍 Văn học thế giới

Hoàng tử bé

Antoine de Saint-Exupery

Một phi công mắc kẹt giữa sa mạc gặp một cậu bé đến từ một hành tinh nhỏ xíu, và cậu dạy anh rằng những điều quan trọng nhất trong đời, như tình yêu và tình bạn, chỉ có thể nhìn thấy bằng trái tim.

🌍 Văn học thế giới

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →