Robinson Crusoe
Sau một vụ đắm tàu, một thủy thủ người Anh tên Robinson Crusoe sống sót hai mươi tám năm trên một hòn đảo xa xôi, xây dựng cuộc sống bằng tài khéo và đức tin của chính mình, và cuối cùng kết bạn với một người mà anh đặt tên là Friday (Thứ Sáu).
Giới thiệu
Robinson Crusoe là tiểu thuyết của Daniel Defoe, xuất bản năm 1719, thường được gọi là tiểu thuyết đầu tiên của văn học Anh. Truyện được trình bày như tự truyện của Crusoe, một chàng trai đến từ York, người bất chấp lời khuyên của cha mà ra khơi. Câu chuyện lấy cảm hứng từ những người đắm tàu có thật, đặc biệt là Alexander Selkirk. Phần lớn nội dung xoay quanh việc một người đàn ông đơn độc phải dùng lý trí, sức lao động và dụng cụ để sống sót, điều khiến nó trở thành hình mẫu cho nhiều truyện phiêu lưu và sinh tồn về sau. Truyện cũng phản ánh những thái độ tôn giáo và thực dân của thời Defoe, mà độc giả hiện đại nhìn nhận theo nhiều cách khác nhau.
Nhân vật chính
- Robinson Crusoe: người kể chuyện, một thủy thủ ưa phiêu lưu, thực tế và sùng đạo.
- Friday: một người bản địa mà Crusoe cứu khỏi những kẻ ăn thịt người, và trở thành người hầu kiêm bạn đồng hành của anh.
- Cha của Crusoe: một thương nhân thận trọng, người khuyên anh đừng đi biển.
- Thuyền trưởng người Bồ Đào Nha: một người tử tế giúp Crusoe ở Brazil.
- Xury: một cậu bé cùng Crusoe trốn thoát khỏi cảnh bị bắt làm nô lệ.
- Thuyền trưởng người Anh: người chỉ huy một con tàu có thủy thủ đoàn nổi loạn, và là người giúp Crusoe.
Tóm tắt đầy đủ
Rời nhà
Crusoe, con trai út của một gia đình thương nhân, muốn đi biển, dù cha cảnh báo rằng một cuộc sống trung lưu yên ổn là tốt nhất. Phớt lờ lời khuyên ấy, anh lên một con tàu ở Hull, và chẳng bao lâu một cơn bão đánh đắm tàu gần Yarmouth, nhưng anh sống sót. Anh thề rằng nếu còn sống sẽ trở về nhà, nhưng quên lời hứa khi trời quang trở lại. Trong một chuyến đi sau, tàu của anh bị cướp biển bắt, và anh bị bán làm nô lệ ở Bắc Phi. Anh trải qua hai năm làm nô lệ cho một thuyền trưởng người Moor, làm những việc vặt hèn mọn, và luôn rình cơ hội trốn thoát. Một hôm được sai đi câu cá, anh chiếm lấy chiếc thuyền với sự giúp đỡ của Xury, và hai người đi về phía nam dọc bờ biển châu Phi, sống nhờ những gì kiếm được, cho đến khi một thuyền trưởng người Bồ Đào Nha cứu họ và đưa đến Brazil. Crusoe bán Xury cho vị thuyền trưởng, người hứa sẽ trả tự do cho cậu sau một số năm.
Chủ đồn điền và kẻ dạt đảo
Ở Brazil, Crusoe trở thành một chủ đồn điền thành đạt, nhưng anh không yên phận, và đồng ý tham gia một chuyến đi để mang nô lệ từ châu Phi về. Một cơn bão đánh đắm con tàu gần một hòn đảo, và mọi người đều chết trừ Crusoe, một mình dạt vào bờ. Anh vớt được nhiều đồ từ xác tàu, gồm dụng cụ, thức ăn, súng và một con chó. Anh dựng một chỗ trú có công sự, và đánh dấu ngày tháng bằng cách khắc vết lên một cái cột. Anh cũng viết nhật ký, liệt kê điều tốt và điều xấu trong hoàn cảnh của mình thành hai cột, và tự nhắc rằng mình còn sống trong khi những người khác đã chết đuối. Khi những tháng trôi qua, anh bắt đầu xây dựng một cuộc sống tốt hơn từ chút ít mình có.
Dựng nên một cuộc sống
Trên đảo, Crusoe lao động nhiều năm để sống sót. Anh xây nhà, trồng lúa mạch và lúa gạo, thuần hóa dê, làm đồ gốm và quần áo, và chế ra các dụng cụ. Anh viết nhật ký và đọc cuốn Kinh Thánh mình cứu được, và trở nên sùng đạo hơn khi coi việc mình sống sót là sự an bài của Thượng Đế (providence). Anh cô đơn, nhưng cũng tự hào về những thành quả của mình, và tự xưng là “vua” của hòn đảo. Defoe liệt kê chi tiết kho đồ đạc của anh và công việc hằng ngày.
Dấu chân
Sau nhiều năm, anh bàng hoàng khi thấy một dấu chân người duy nhất trên bãi biển. Nỗi sợ những kẻ ăn thịt người khiến anh xây thêm công sự phòng thủ. Anh phát hiện tàn tích của một bữa tiệc ăn thịt người, và sống trong sợ hãi suốt nhiều năm. Cuối cùng, anh biết rằng những người bản địa từ đất liền thỉnh thoảng đến đảo để tổ chức những bữa tiệc như vậy và bắt tù nhân.
Friday
Một ngày, Crusoe thấy một nhóm người bản địa đưa tù nhân đến, và anh cứu một người đang tìm cách chạy trốn. Anh đặt tên cho người này là Friday, theo ngày anh cứu được người ấy, và dạy anh ta tiếng Anh và đạo Cơ Đốc. Friday trở thành một người bạn đồng hành và người hầu trung thành, và hai người sống với nhau hòa thuận. Crusoe vui mừng vì có người để trò chuyện sau bao nhiêu năm, và dần tin tưởng Friday, người tỏ ra dũng cảm và trung thành. Cùng nhau, họ đóng một chiếc thuyền và định rời đảo, và Friday kể cho anh nghe về đất liền và những người da trắng sống ở đó. Họ cũng cứu cha của Friday và một tù nhân người Tây Ban Nha khỏi một nhóm ăn thịt người khác. Thái độ của Crusoe với Friday là sự pha trộn giữa tình cảm và niềm tin rằng mình hơn người.
Giải cứu và trở về
Nhiều năm sau, một con tàu Anh đến, với thủy thủ đoàn đang nổi loạn chống lại thuyền trưởng. Crusoe và Friday giúp vị thuyền trưởng giành lại con tàu. Vị thuyền trưởng đưa Crusoe về Anh, nơi anh thấy gia đình phần lớn đã khuất, và đồn điền ở Brazil đã phát đạt trong thời gian anh vắng mặt, khiến anh trở nên giàu có. Cuối cùng anh kết hôn và có con, nhưng đến cuối truyện, anh lại lên đường cho một chuyến đi khác, cho thấy lòng yêu phiêu lưu của anh vẫn còn.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Robinson Crusoe thành công ngay lập tức, và đã được xuất bản trong vô số ấn bản và ngôn ngữ. Nó tạo ra thể loại “Robinsonade”, những câu chuyện sinh tồn về người bị mắc kẹt một mình, gồm các cuốn như The Swiss Family Robinson và Lord of the Flies, và các bộ phim như Cast Away. Nhân vật Crusoe đã trở thành biểu tượng của tinh thần tự lực và tinh thần kinh doanh. Nhà trường từ lâu dùng câu chuyện này để dạy về kinh tế, vì hòn đảo của Crusoe là một ví dụ đơn giản về sản xuất, tiết kiệm và trao đổi.
Cuốn sách cũng được nghiên cứu như một tư liệu về chủ nghĩa thực dân, và là nguồn cho những cuộc tranh luận về cách người châu Âu nhìn các nền văn hóa khác.
Những ý chính
- Sự tháo vát giúp ta sống sót. Crusoe dùng những gì mình có và học những kỹ năng mới.
- Lao động mang lại ý nghĩa. Công việc hằng ngày giúp anh vững vàng.
- Đức tin có thể an ủi. Tôn giáo nâng đỡ anh trong nỗi cô đơn.
- Sự cô lập thử thách tính cách. Crusoe hiểu thêm về chính mình.
- Có bạn đồng hành là điều quan trọng. Friday làm vơi nỗi cô đơn của anh sau bao năm một mình.
Bài học có thể rút ra
Câu chuyện khuyến khích ta thực tế và kiên nhẫn. Crusoe sống sót bằng cách giải quyết từng vấn đề một, như dựng chỗ trú, tìm thức ăn và làm dụng cụ, một mô hình tốt để đối mặt với những nhiệm vụ lớn.
Truyện cũng cho thấy thói quen đều đặn và việc ghi chép có thể giúp ích trong lúc khó khăn. Lịch và nhật ký của Crusoe cho anh cảm giác về trật tự và mục đích.
Cuối cùng, cuốn sách thúc giục ta nhìn một cách phê phán cách Crusoe đối xử với người khác. Mối quan hệ của anh với Friday, và việc trước đó anh dính líu đến buôn bán nô lệ, mời ta suy nghĩ về sự công bằng và về những định kiến của chính nền văn hóa mình, nhắc rằng ta có thể vừa thưởng thức vừa đặt câu hỏi với những cuốn sách cũ. Câu chuyện của Crusoe cũng có thể nhắc rằng ở một mình không chỉ là một nỗi gian khổ, mà còn là một cách để khám phá điều ta thật sự coi trọng.
Phê bình và góc nhìn khác
Nhiều độc giả hiện đại chỉ trích tiểu thuyết vì thái độ thực dân của nó. Crusoe cho rằng văn hóa và tôn giáo của mình vượt trội, coi Friday như người hầu, và tham gia buôn bán nô lệ mà không băn khoăn về đạo đức. Tiểu thuyết Foe của nhà văn J. M. Coetzee và những tác phẩm khác đã đáp lại điều này.
Những người khác thấy cuốn sách chậm, với những danh sách dài và những suy ngẫm lặp đi lặp lại, và nói rằng Crusoe không hẳn là một người hùng mà giống một thương nhân tự mãn hơn. Một số người nhận xét rằng các chi tiết về cách anh sống sót không phải lúc nào cũng thực tế. Dù vậy, nó vẫn là một cột mốc của thể loại tiểu thuyết.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn sách hợp với độc giả từ khoảng mười tuổi, dù bản gốc khó đọc với các bạn nhỏ hơn, và các bản rút gọn rất phổ biến. Sách có bạo lực và những thái độ cần được thảo luận. Đây là lựa chọn tốt cho những ai quan tâm đến truyện sinh tồn.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Gulliver du kí
Jonathan Swift
Một bác sĩ phẫu thuật trên tàu tên Lemuel Gulliver đến thăm bốn vùng đất kỳ lạ, từ một xứ của những người tí hon đến một xứ do loài ngựa biết suy luận cai trị, và Swift dùng những chuyến đi này để chế giễu lòng kiêu ngạo, chính trị và sự dại dột của con người.
📜 Kinh điểnĐảo giấu vàng
Robert Louis Stevenson
Một cậu bé tìm thấy tấm bản đồ kho báu của hải tặc và lên tàu ra một hòn đảo xa, để rồi phát hiện ra rằng người đầu bếp một chân quyến rũ trên tàu chính là thủ lĩnh của một băng hải tặc muốn chiếm số vàng cho riêng mình.
🧸 Sách thiếu nhiChúa Ruồi
William Golding
Một nhóm nam sinh người Anh bị mắc kẹt trên một hòn đảo hoang cố tự quản lý mình, nhưng nỗi sợ và khát vọng quyền lực dần biến các em thành những kẻ man rợ, phơi bày bóng tối bên trong bản chất con người.
📜 Kinh điểnĐảo cá heo xanh
Scott O'Dell
Sau khi dân làng rời hòn đảo và bỏ lại cô, một cô bé người Mỹ bản địa tên Karana sống sót một mình suốt nhiều năm, học cách săn bắt, xây dựng và kết bạn với các con vật.
🧸 Sách thiếu nhiKiêu hãnh và định kiến
Jane Austen
Elizabeth Bennet thông minh, lanh lợi và ngài Darcy giàu có, kiêu hãnh đều hiểu lầm nhau nghiêm trọng, và chỉ khi dám đối diện với khuyết điểm của chính mình, họ mới tìm được đường đến với tình yêu.
📜 Kinh điểnMột chín tám tư
George Orwell
Trong một nước Anh tương lai do một Đảng toàn năng cai trị, một người đàn ông bí mật nổi loạn bằng cách viết nhật ký và yêu, rồi nhận ra một nhà nước toàn trị có thể nghiền nát tâm trí con người hoàn toàn đến mức nào.
📜 Kinh điểnMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.