Chất liệu đích thực

Tên gốc: The Right Stuff

Từ 13 tuổiđọc 6 phútbáo chí kể chuyệnlịch sử hàng khôngchinh phục vũ trụ
Lưu ý nội dung các vụ tai nạn máy bay chết người; một số quan niệm thời đó về phụ nữ
Tìm mua sách ↓

Tom Wolfe kể câu chuyện về những phi công thử nghiệm đã đẩy giới hạn của ngành bay trong thập niên 1940 và 1950, và bảy phi hành gia trở thành những anh hùng vũ trụ đầu tiên của nước Mỹ, bằng một văn phong sống động tìm hiểu xem cần có những gì để sở hữu "phẩm chất đích thực" (the right stuff) của một phi công.

Giới thiệu

Chất liệu đích thực ra mắt năm 1979, do Tom Wolfe viết. Ông là một nhân vật hàng đầu của trào lưu Báo chí Mới (New Journalism), một lối viết dùng kỹ thuật của tiểu thuyết để đưa tin. Ông tò mò vì sao có những người đàn ông tình nguyện để bị bắn lên không gian, và đã dành nhiều năm phỏng vấn phi công, phi hành gia và gia đình họ. Cuốn sách bắt đầu bằng văn hóa của các phi công quân đội, chuyển sang các phi công thử nghiệm ở Căn cứ Không quân Edwards tại California, rồi đến chương trình Mercury, nỗ lực đầu tiên của Mỹ nhằm đưa con người lên vũ trụ. Sách đã giành Giải Sách Quốc gia (National Book Award) hạng mục phi hư cấu, và được dựng thành phim năm 1983. Văn phong của Wolfe tưng bừng và đầy giễu nhại.

Tóm tắt đầy đủ

1. Một hội anh em của những người bay

Ý chính: Wolfe mở đầu bằng văn hóa của các phi công quân đội, nơi những người đàn ông liều mạng sống trên những chiếc máy bay nguy hiểm, còn các bà vợ chờ đợi chuyến viếng thăm đáng sợ của vị tuyên úy. Ông mô tả bộ quy tắc vô hình mà ông gọi là “phẩm chất đích thực” (the right stuff), một sự pha trộn giữa lòng can đảm, kỹ năng và khả năng giữ bình tĩnh khi nguy cấp, mà không thừa nhận nỗi sợ. Đó là một kim tự tháp thứ bậc không thành văn, trong đó phi công luôn phải chứng tỏ mình, và ai để lộ sự yếu đuối sẽ bị loại. Đó là một tình anh em và là một thứ tôn giáo.

Trong cuộc sống: Những nhóm làm các công việc nguy hiểm thường hình thành một quy tắc bất thành văn về sự cứng cỏi.

2. Yeager phá vỡ bức tường âm thanh

Ý chính: Người hùng của phần đầu là Chuck Yeager, một phi công đến từ West Virginia, người vào tháng 10 năm 1947 đã lái chiếc máy bay thử nghiệm Bell X-1 bay nhanh hơn tốc độ âm thanh, thứ mà nhiều người cho là một bức tường sẽ phá nát mọi chiếc máy bay. Ông làm được điều đó khi đang bị gãy xương sườn, do tai nạn cưỡi ngựa vài ngày trước đó, và ông chỉ nói cho một vài người biết. Cách nói chuyện giản dị và sự điềm tĩnh của ông trong lúc nguy cấp đã trở thành hình mẫu của phẩm chất đích thực ấy. Sau đó, các phi công thử nghiệm tiếp tục cố lập những kỷ lục mới về tốc độ và độ cao, thường với rủi ro rất lớn.

Trong cuộc sống: Lặng lẽ làm một việc mà người khác bảo là không thể có thể đặt ra một chuẩn mực.

3. Đẩy giới hạn đến tận cùng ở Edwards

Ý chính: Wolfe mô tả cuộc sống hằng ngày của các phi công thử nghiệm tại một căn cứ xa xôi trong sa mạc Mojave, nơi họ lái những chiếc máy bay chạy bằng động cơ tên lửa và các mẫu thử, và nhiều người đã thiệt mạng. Cụm từ “đẩy giới hạn đến tận cùng” (pushing the envelope), nghĩa là đưa một chiếc máy bay vượt quá các giới hạn về tốc độ và độ cao mà nó được thiết kế, thuộc về thế giới này, nơi các phi công khám phá những gì máy bay có thể làm. Ông khắc họa những người vợ, sống cùng nỗi sợ thường trực, và vai trò của lòng tự hào nơi các phi công. Ông cũng cho thấy rằng, không như các phi hành gia về sau, công việc của các phi công thử nghiệm thường diễn ra xa tầm mắt công chúng.

Trong cuộc sống: Thử một thứ đến giới hạn của nó là cách để biết nó làm được những gì.

4. Bảy phi hành gia Mercury được chọn

Ý chính: Sau khi Liên Xô phóng Sputnik năm 1957, Hoa Kỳ vội vã đuổi theo trong cuộc chạy đua không gian. NASA chọn bảy người đàn ông, từ trong số các phi công thử nghiệm quân đội, làm phi hành gia cho chương trình Mercury: Alan Shepard, Gus Grissom, John Glenn, Scott Carpenter, Wally Schirra, Gordon Cooper và Deke Slayton. Họ phải trải qua hàng loạt bài kiểm tra y khoa và tâm lý khắt khe. Wolfe lập luận rằng lúc đầu các phi hành gia ít được xem là phi công mà giống hành khách hơn, và điều này va chạm với lòng tự hào của những người tin rằng phi công phải tự lái con tàu của mình. Ông kể lại cuộc tranh luận về việc ai sẽ ngồi trên những quả tên lửa đầu tiên, trong đó một con tinh tinh được phóng lên trước, và sự khinh miệt của những phi công thử nghiệm như Yeager đối với ý tưởng ngồi trong một khoang tàu (capsule).

Trong cuộc sống: Một người có tay nghề có thể bực bội khi bị đối xử như hành khách trong một cỗ máy.

5. Trở thành anh hùng: báo chí và công chúng

Ý chính: Các phi hành gia được báo chí biến thành những anh hùng quốc gia, đặc biệt là tạp chí Life, tờ báo đã mua câu chuyện của họ. Wolfe mô tả cách họ được giới thiệu như những người đàn ông trọng gia đình, gọn gàng và mẫu mực, dù vài người thực ra không như vậy. Alan Shepard trở thành người Mỹ đầu tiên bay vào không gian năm 1961, trong một chuyến bay ngắn, và John Glenn là người Mỹ đầu tiên bay quanh Trái Đất năm 1962, trong sự hoan nghênh nồng nhiệt. Năm 1961, khoang tàu của Gus Grissom bị chìm sau khi hạ cánh xuống biển, và ông bị chỉ trích, dù không rõ ông có phải là nguyên nhân hay không.

Trong cuộc sống: Hình ảnh trước công chúng có thể khác với con người đằng sau nó.

6. Cuộc thử thách cuối cùng và di sản

Ý chính: Cuốn sách theo dõi chương trình Mercury đến chuyến bay cuối dài của Gordon Cooper năm 1963, trong đó các hỏng hóc về điện làm tê liệt hệ thống điều khiển tự động của ông và ông phải điều khiển cuộc trở về Trái Đất chủ yếu bằng tay, điều cho thấy sự bình tĩnh của một phi công đích thực. Wolfe coi phẩm chất đích thực ấy là bộ quy tắc bền vững của những phi công đi trước và đi cùng các phi hành gia. Điểm chốt cuối cùng là các phi hành gia, bất chấp những hoài nghi về vai trò của họ, đã làm tròn nhiệm vụ bằng lòng can đảm và trở thành một phần lịch sử quốc gia, và bộ quy tắc về phẩm chất đích thực ấy vẫn tồn tại.

Trong cuộc sống: Giữ được bình tĩnh khi thiết bị hỏng là một kỹ năng hiếm có.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Chất liệu đích thực được xem là một tác phẩm kinh điển của văn học phi hư cấu Mỹ, và là một trong những bản kể hay nhất về buổi đầu kỷ nguyên vũ trụ. Sách đã làm cụm từ “phẩm chất đích thực” (the right stuff) trở nên phổ biến, đưa thế giới phi công thử nghiệm và cách nói “đẩy giới hạn đến tận cùng” của họ đến đông đảo độc giả, và trở thành một trong những ví dụ nổi tiếng nhất của Báo chí Mới, cho thấy phi hư cấu có thể đọc như một cuốn tiểu thuyết. Cuốn sách mang đến cho độc giả một bức chân dung đầy tính người về các phi hành gia, với sự hài hước và cảm giác về những gì đang bị đặt cược. Nó cũng khơi dậy sự quan tâm đến lịch sử ngành bay và chương trình không gian. Bản phim đã đem đến cho sách thêm nhiều độc giả, và cuốn sách vẫn được đọc rộng rãi.

Những ý chính

  • Lòng can đảm thường không nói thành lời. Phẩm chất đích thực được thể hiện bằng hành động.
  • Phi công thử nghiệm đã đẩy giới hạn đi xa hơn. Những rủi ro của họ mở rộng những gì máy bay có thể làm.
  • Cuộc chạy đua vào vũ trụ cũng là một câu chuyện về con người. Các phi hành gia là những người đàn ông có nỗi nghi ngờ và lòng tự hào.
  • Hình ảnh và thực tế khác nhau. Báo chí đã nặn ra những người hùng.
  • Bình tĩnh dưới áp lực là điều hiếm có. Nó mang lại sự kính trọng lâu dài.

Bài học có thể rút ra

Bạn có thể nghĩ xem mình ngưỡng mộ những phẩm chất nào ở những người làm các công việc nguy hiểm hoặc đòi hỏi cao, như sự điềm tĩnh, kỹ năng và tính trung thực, rồi cố gắng xây dựng chúng nơi bản thân. Hãy để ý cách hình ảnh trước công chúng được tạo ra, và tự hỏi chúng khác thực tế ở chỗ nào. Hãy tò mò về lịch sử ngành bay và vũ trụ, và hãy đến thăm một bảo tàng nếu có thể. Đồng thời, hãy nhớ rằng thói khoe mẽ có cái giá của nó, và rằng văn hóa an toàn, cùng việc dám nói ra nỗi sợ, có thể cứu mạng người. Hãy tôn trọng những người làm công việc khó nhọc vì người khác.

Phê bình và góc nhìn khác

Một số nhà phê bình cho rằng Wolfe đã tự do thêm thắt, dựng lại suy nghĩ của những con người có thật, như Báo chí Mới vẫn thường làm. Cách bộ phim khắc họa Grissom hoảng loạn cũng bị chỉ trích, vì các cuộc điều tra về sau không ủng hộ điều đó, và bộ phim khắt khe với ông hơn cuốn sách. Những người khác lưu ý rằng cuốn sách tập trung vào các phi công nam và những người vợ chờ đợi họ, và cách nhìn về nam tính của nó hẹp và đã lỗi thời. Sách cũng chỉ nói về chương trình Mercury, chứ không phải toàn bộ chương trình không gian, nên nó là một tác phẩm báo chí văn học hơn là một cuốn sử nghiêm ngặt. Dù vậy, nó vẫn được ngưỡng mộ vì nguồn năng lượng của mình.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách này dành cho những độc giả thích phiêu lưu, lịch sử và lối viết táo bạo, kể cả các bạn thiếu niên lớn tuổi hơn. Sách dài và hơi tưng bừng. Những ai muốn một cuốn lịch sử kỹ thuật cẩn trọng về chương trình không gian có thể thích những tác phẩm khác hơn.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Endurance: Chuyến hành trình phi thường của Shackleton

Alfred Lansing

Alfred Lansing kể về việc con tàu của Ernest Shackleton bị băng ở Nam Cực nghiền nát năm 1915, và cách ông dẫn dắt hai mươi bảy người đồng hành vượt qua gần hai năm giá lạnh, đói khát và hiểm nguy, cho đến khi cả hai mươi tám người đều được đưa về nhà an toàn.

🏛️ Lịch sử

Những người anh em chiến trường

Stephen E. Ambrose

Nhà sử học Stephen Ambrose theo chân một đại đội lính dù Mỹ, từ thời huấn luyện ở Hoa Kỳ qua các trận đánh ở châu Âu cho đến lúc Thế chiến thứ hai kết thúc, và cho thấy tình đồng đội đã giúp những người lính vượt qua tất cả ra sao.

🏛️ Lịch sử

Vào trong không khí loãng

Jon Krakauer

Jon Krakauer, một nhà báo đã leo lên Everest năm 1996, kể lại trận bão giết chết tám người trên núi chỉ trong một ngày một đêm, và suy ngẫm về những gì đã đi sai cũng như nỗi day dứt của chính ông vì mình còn sống.

🏛️ Lịch sử

Đốm xanh mờ

Carl Sagan

Carl Sagan suy ngẫm về một bức ảnh chụp Trái Đất từ rất xa ngoài không gian, trong đó hành tinh của chúng ta chỉ là một chấm nhỏ xíu, để lập luận rằng nhân loại nên khiêm tốn, biết gìn giữ thế giới mong manh của mình và hướng tới việc khám phá Hệ Mặt Trời cùng những vùng xa hơn.

🔬 Khoa học

Chín chàng trai trên chiếc thuyền

Daniel James Brown

Daniel James Brown kể lại cách một nhóm thanh niên xuất thân bình dân của Đại học Washington học cách chèo thuyền như một người và giành huy chương vàng cho nước Mỹ tại Thế vận hội Berlin 1936, với câu chuyện của Joe Rantz là trung tâm.

🏛️ Lịch sử

Lược sử thời gian

Stephen Hawking

Một trong những nhà vật lý vĩ đại nhất thế giới giải thích, gần như không dùng toán, những gì chúng ta biết về nguồn gốc, cấu trúc và số phận của vũ trụ, từ vụ nổ Big Bang đến các lỗ đen và bản chất của chính thời gian.

🔬 Khoa học

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →