Nỗi buồn chiến tranh

Từ 16 tuổiđọc 8 phúttiểu thuyết chiến tranhvăn học nghệ thuậttiểu thuyết tâm lýCó tiết lộ nội dung
Lưu ý nội dung bạo lực và cái chết trong chiến tranh; bạo lực tình dục; lạm dụng rượu; ý nghĩ tự tử; sang chấn tâm lý và tuyệt vọng
Tìm mua sách ↓

Một người lính Việt Nam sống sót sau chiến tranh trong quân đội miền Bắc cố viết lại câu chuyện của mình ở Hà Nội thời bình, và bị những ký ức về cái chết, tình yêu và mất mát nhấn chìm.

Giới thiệu

Nỗi buồn chiến tranh là một tiểu thuyết của nhà văn Việt Nam Bao Ninh, xuất bản năm 1990. Câu chuyện diễn ra ở Việt Nam, chủ yếu tại Hà Nội trong những năm sau khi chiến tranh kết thúc năm 1975, xen với những đoạn hồi tưởng về chính cuộc chiến. Nhân vật chính, Kien, từng chiến đấu cho phía miền Bắc Việt Nam, và cũng như tác giả, là một trong số ít người trong đơn vị còn sống sót. Cuốn sách được kể một cách rời rạc, như trong mơ, giống dòng ký ức của một con người bị tổn thương tinh thần. Nó gây chấn động ở Việt Nam, vì không kể về chiến thắng và vinh quang mà kể về nỗi buồn.

Nhân vật chính

  • Kien: nhân vật chính, một cựu chiến binh, đang cố viết một cuốn tiểu thuyết về chiến tranh.
  • Phuong: cô gái hàng xóm mà anh yêu thời trẻ, trở thành biểu tượng của sự trong trắng đã mất.
  • Cha của Kien: một họa sĩ đã sống những năm cuối đời thu mình trong xưởng vẽ trên gác mái, và qua đời khi Kien còn là thiếu niên, sau khi đốt hết tranh của mình.
  • Những đồng đội của Kien: các chiến sĩ trong đơn vị của anh, đặc biệt là những người trong trung đội trinh sát, phần lớn đã chết.
  • Người phụ nữ câm và những người hàng xóm: những con người ở Hà Nội thời hậu chiến mang theo mất mát riêng của mình, trong đó có người phụ nữ trẻ cô đơn, không nói được, sống trên gác mái và giữ những trang bản thảo của Kien.

Tóm tắt đầy đủ

Khu rừng của những linh hồn gào thét (Jungle of Screaming Souls)

Cuốn sách mở đầu vào năm 1975, sau chiến tranh, khi Kien thuộc một đội đi tìm hài cốt những người lính đã hy sinh trong trận đánh trong rừng. Nơi ấy được gọi là Khu rừng của những linh hồn gào thét, vì đó là chiến trường của một trận đánh khủng khiếp. Đội tìm thấy thi hài, xương cốt và di vật, và Kien bị ám ảnh bởi những gì mình nhìn thấy.

Anh nhớ lại rằng đơn vị của anh, Tiểu đoàn 27, đã bị bao vây và xóa sổ ở nơi này vào năm 1969. Chỉ còn một nhúm người sống sót, và Kien là một trong số đó.

Hà Nội

Sau chiến tranh, Kien trở về Hà Nội bằng tàu hỏa nhưng không thể ổn định cuộc sống. Anh uống rượu rất nhiều và sống một mình trong căn phòng chung cư cũ nơi anh lớn lên, trong một tòa nhà tồi tàn mà hàng xóm biết anh là nhà văn của khu. Anh bắt đầu viết một cuốn tiểu thuyết, nhưng ngòi bút của anh không chịu đi theo một lối rõ ràng. Anh viết về một ký ức, rồi đến một ký ức khác, cho đến khi các trang giấy thành một mớ hình ảnh hỗn độn, và anh đốt đi một số trang.

Thành phố đã đổi thay, và anh cũng vậy. Anh thấy mình như một người xa lạ trong chính thế giới mà anh đã chiến đấu để bảo vệ.

Phuong

Kien nhớ lại mối tình đầu với Phuong, một cô gái xinh đẹp sống ở căn phòng bên cạnh phòng anh trong cùng một tòa chung cư. Khi còn là thiếu niên, họ có một mối tình đầu ở Hà Nội, và gần gũi đến mức ban đêm gõ vào tường để nhắn tin cho nhau. Nhưng tình yêu ấy bị chiến tranh và sự khác biệt về tính cách của hai người làm cho trắc trở.

Khi Kien rời Hà Nội để nhập ngũ, Phuong nhất quyết đi cùng anh trên một chuyến tàu chở quân đông đúc vào ban đêm. Tàu bị máy bay tấn công, Kien bị hất văng khỏi toa và lạc mất cô, và trong cảnh hỗn loạn ấy Phuong bị những người đàn ông trên tàu tấn công tình dục, một cú đả kích đã làm cô đổi khác. Rạng sáng anh tìm thấy cô ở một nhà ga bị ném bom, và trong cơn thịnh nộ anh dùng một thanh sắt đánh một trong những gã đàn ông đó. Họ thoát khỏi nhà ga và trú trong một ngôi trường bỏ hoang, nhưng Phuong không thể nói về những gì đã xảy ra, còn Kien, không chịu nổi sự đổi khác ở cô, bỏ đi và để cô ở lại đó. Họ chia tay, và mười năm trôi qua. Khi Kien trở về Hà Nội sau chiến tranh, hai người gặp lại nhau và có một thời gian sống chung, nhưng sự gần gũi họ từng có không thể nào dựng lại được.

Ký ức chiến trận

Những ký ức chiến tranh của Kien được kể không theo thứ tự, chớp nhoáng chuyển giữa những khoảnh khắc kinh hoàng và những khoảnh khắc yên ắng. Anh nhớ cái chết của bạn bè, mùi của rừng và âm thanh của các trận đánh. Anh nhớ một cô gái dẫn đường trẻ tên Hoa, người trong cuộc rút lui sau cuộc Tổng tấn công Tết Mậu Thân 1968 (Tet offensive) đã dẫn anh và một đoàn thương binh đi xuyên rừng, và đã hy sinh để dụ một toán lính Mỹ đi xa khỏi họ. Kien, đang ẩn nấp gần đó, kìm mình lại để những người bị thương được dẫn đến nơi an toàn, và anh day dứt vì sự hy sinh của cô đã sớm bị lãng quên.

Anh nhớ những người mà anh không thể cứu, và cách những người đã chết trở về với anh trong đêm.

Những đường hầm ký ức

Một số ký ức của Kien là về những điều bình thường: những cuộc hành quân dài, và những tuần mùa mưa trung đội trinh sát của anh ở trong trại, đi săn, câu cá và đánh bài suốt các buổi tối. Anh nhớ ván bài cuối cùng mà bốn người còn sống của trung đội chơi lúc rạng sáng, ngay trước cuộc tổng tiến công cuối cùng vào Sài Gòn. Trong trận đánh sau đó, ba trong bốn người đã bị giết, và một bộ bài đã sờn gần như là tất cả những gì anh còn giữ lại về họ. Mỗi ký ức dẫn đến một ký ức đen tối hơn, và anh không thể ngăn chúng kéo đến.

Khi anh cố ngủ, những người lính đã chết trở về với anh trong giấc mơ và những ảo ảnh chập chờn lúc nửa tỉnh nửa mê, và trong đêm đôi khi anh tưởng như thấy hồn ma của họ ở những góc tối của cầu thang. Kien tỉnh dậy trong nước mắt hoặc mồ hôi lạnh, rồi lại tìm đến rượu.

Thất bại và trốn chạy

Kien vật lộn với mặc cảm tội lỗi của người sống sót. Anh không thể quên rằng những người giỏi nhất trong số đồng đội đã ngã xuống trong khi anh còn sống, và rằng có người đã chết vì những sai lầm của anh. Anh uống rượu và không tìm được một chỗ đứng ổn định trong thời bình. Cuộc sống chung với Phuong tan vỡ, cô rời bỏ anh, và anh ở lại một mình. Anh cũng nhớ đến cha mình, một họa sĩ đã đốt hết tranh của mình vào đêm trước khi qua đời, từ lâu rồi, khi Kien còn là thiếu niên, và nỗi buồn của ông dường như đã truyền sang Kien.

Anh vẫn tiếp tục cố gắng viết, và dần nhận ra rằng viết là một cách để sống chung với ký ức, chứ không phải để trốn chạy khỏi chúng, một việc anh nợ những người đã chết. Cuối cùng Kien biến mất khỏi khu phố mà không nói với ai, để lại bản thảo của mình. Người phụ nữ câm gom những trang giấy rải rác và giữ chúng trong căn phòng gác mái của mình, và sau đó một người kể chuyện khác, một cựu chiến binh cùng khu phố, có được những trang giấy lộn xộn ấy, đọc chúng theo thứ tự chúng tình cờ đến tay, rồi chép lại theo đúng thứ tự ngẫu nhiên đó, chỉ bỏ qua những trang ông không đọc được và không thêm gì của riêng mình.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Nỗi buồn chiến tranh là một trong những tiểu thuyết nổi tiếng nhất về chiến tranh Việt Nam được viết từ phía người Việt. Trong thế giới nói tiếng Anh, cuộc chiến này phần lớn được kể qua con mắt người Mỹ, và cuốn sách này đã mang đến cho độc giả một góc nhìn khác. Nó cho thấy những người lính của phe chiến thắng cũng bị chiến tranh làm tổn thương, và chiến thắng không chữa lành được mọi thứ. Một số cựu chiến binh và nhà phê bình ở Việt Nam đã công kích cuốn sách, và việc xuất bản nó bị hạn chế trong nhiều năm, nhưng về sau các hạn chế được dỡ bỏ, sách được đọc rộng rãi ở đó và được dịch ra nhiều thứ tiếng. Cuốn sách đã giành giải Independent Foreign Fiction Prize ở Vương quốc Anh vào năm 1994.

Những ý chính

  • Chiến tranh không kết thúc cùng hòa bình. Những người sống sót mang gánh nặng của nó suốt đời.
  • Ký ức không đi theo một đường thẳng. Cuốn sách cho thấy sang chấn làm rối loạn cảm nhận về thời gian.
  • Chiến thắng phải trả giá. Ngay cả phe thắng cũng mang vết thương.
  • Sự trong trắng bị đánh mất. Tình yêu của Kien và Phuong bị chiến tranh làm tổn hại.
  • Viết là một cách để sống sót. Với Kien, kể lại câu chuyện là một kiểu cứu rỗi, dù nó làm anh kiệt quệ.

Bài học có thể rút ra

Cuốn sách giúp ta hiểu cái giá con người phải trả cho chiến tranh, vượt ra ngoài các tiêu đề báo chí và những trang sử. Nó khuyến khích ta lắng nghe các cựu chiến binh và những người sống sót, và đối xử với họ bằng sự kiên nhẫn và quan tâm.

Cuốn sách cũng cho thấy việc ghi nhớ và tôn vinh những người đã chết, kể cả những người mà sự hy sinh nhanh chóng bị lãng quên, quan trọng đến mức nào. Nếu bạn hoặc người bạn quen biết đang phải đối mặt với sang chấn tâm lý, điều quan trọng là tìm kiếm sự giúp đỡ chứ không chịu đựng trong im lặng. Cuối cùng, cuốn tiểu thuyết cho thấy việc kể lại câu chuyện của mình, dù đau đớn, có thể mang lại phần nào bình yên.

Phê bình và góc nhìn khác

Một số độc giả thấy cuốn sách khó theo dõi, vì nó chuyển qua lại giữa các thời điểm và địa điểm mà ít báo trước. Sách cũng rất ảm đạm, ít có tiếng cười hay hy vọng. Những người khác nhận xét rằng các nhân vật nữ trong truyện, như Phuong, Hoa và người phụ nữ câm, hầu như chỉ được nhìn qua mắt Kien và thường hiện lên như những nạn nhân hoặc biểu tượng của mất mát. Bản tiếng Anh do Frank Palmos biên soạn từ một bản dịch thô của Phan Thanh Hao, và có những chỗ khác với bản gốc tiếng Việt, nên một số độc giả cảm thấy nó làm thay đổi trật tự và giọng văn của cuốn sách. Ở Việt Nam, một số cựu chiến binh và nhà phê bình đã công kích cuốn sách là suy đồi và bất công với quân đội, vì nó không ca ngợi chiến tranh.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách dành cho những độc giả trưởng thành quan tâm đến lịch sử chiến tranh Việt Nam và văn học chiến tranh. Đây không phải một cuốn sách dễ đọc, và nó có những cảnh gây ám ảnh. Những ai nhạy cảm với bạo lực và sang chấn nên đọc thật cẩn trọng.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Phía Tây không có gì lạ

Erich Maria Remarque

Một người lính trẻ người Đức nhận ra rằng chiến tranh hiện đại không chỉ hủy hoại thân thể mà còn phá nát niềm tin, những mối quan hệ và tương lai của những người bị buộc phải ra trận.

🌍 Văn học thế giới

Lò sát sinh số 5

Kurt Vonnegut

Billy Pilgrim, người lính Thế chiến II sống sót sau trận ném bom lửa xuống Dresden, bị "lạc khỏi dòng thời gian" (unstuck in time), cứ nhảy qua lại giữa quá khứ, hiện tại và tương lai, và tìm thấy ý nghĩa trong ý niệm rằng mọi khoảnh khắc đều tồn tại mãi mãi.

📜 Kinh điển

Bẫy-22

Joseph Heller

Yossarian, một sĩ quan ném bom (bombardier), tìm cách sống sót qua Thế chiến thứ hai bằng cách giả điên, nhưng bị mắc kẹt trong một quy định quân đội mang tên Catch-22, thứ khiến mọi lối thoát đều bị chặn kín.

📜 Kinh điển

Cảm tình viên

Viet Thanh Nguyen

Một điệp viên Cộng sản mang nửa dòng máu Pháp, nửa dòng máu Việt, làm phụ tá cho một vị tướng miền Nam Việt Nam, chạy sang California sau khi Sài Gòn thất thủ, tiếp tục theo dõi những người lưu vong, và viết bản thú tội của mình trong một trại cải tạo.

✨ Tiểu thuyết hiện đại

Người Mỹ trầm lặng

Graham Greene

Ở Việt Nam thời thuộc địa Pháp đầu những năm 1950, một nhà báo người Anh chán đời là Thomas Fowler chứng kiến Alden Pyle, một thanh niên Mỹ lý tưởng hóa, gây ra tai họa bằng những ý định tốt đẹp của mình, và phải quyết định có nên phản bội cậu ta hay không.

📜 Kinh điển

Hoàng tử bé

Antoine de Saint-Exupery

Một phi công mắc kẹt giữa sa mạc gặp một cậu bé đến từ một hành tinh nhỏ xíu, và cậu dạy anh rằng những điều quan trọng nhất trong đời, như tình yêu và tình bạn, chỉ có thể nhìn thấy bằng trái tim.

🌍 Văn học thế giới

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →