Chiến tranh và hòa bình
Tên gốc: Война и мир
Năm gia đình quý tộc Nga bị cuốn vào các cuộc chiến tranh của Napoleon, và qua tình yêu, mất mát và những năm tháng tìm kiếm, ba người trẻ trong số họ khám phá ra điều làm cho một cuộc đời có ý nghĩa.
Giới thiệu
Chiến tranh và hòa bình của Leo Tolstoy được xuất bản trong khoảng từ năm 1865 đến năm 1869, và thường được xem là tiểu thuyết vĩ đại nhất từng được viết. Đây cũng là một trong những cuốn dài nhất, với hàng trăm nhân vật. Câu chuyện mở đầu năm 1805 trong các phòng khách ở St. Petersburg và Moscow, nơi giới quý tộc bàn tán về Napoleon, rồi theo chân các gia đình Bezukhov, Bolkonsky, Rostov, Kuragin và Drubetskoy cho đến cuộc xâm lược nước Nga năm 1812. Ba nhân vật giữ cho câu chuyện gắn kết: Pierre Bezukhov, một người thừa kế vụng về, tốt bụng và luôn bất an; hoàng tử Andrei Bolkonsky, một sĩ quan kiêu hãnh và thông minh; và Natasha Rostova, một cô gái sôi nổi, ấm áp. Tolstoy đan đời sống riêng tư vào lịch sử, và cho rằng những biến cố lớn không chỉ do những con người vĩ đại tạo nên, mà do hàng triệu hành động nhỏ của những con người bình thường.
Nhân vật chính
- Pierre Bezukhov: con trai ngoài giá thú của một vị bá tước, bất ngờ được thừa kế một gia tài khổng lồ và nhiều năm sau đó đi tìm ý nghĩa cuộc sống.
- Hoàng tử Andrei Bolkonsky: một quân nhân kiêu hãnh, hay suy tư, thất vọng vì chiến tranh và vì tình yêu.
- Natasha Rostova: một thiếu nữ đầy sức sống, lớn lên từ cô bé thành một người mẹ khôn ngoan, giàu tình thương.
- Công nương Marya Bolkonskaya: chị (hoặc em) gái ruột hiền dịu, rất mộ đạo của Andrei.
- Nikolai Rostov: anh trai của Natasha, một sĩ quan kỵ binh dũng cảm và trung thành.
- Hélène Kuragina: một người đẹp lạnh lùng của giới xã giao, lấy Pierre vì tiền của anh.
- Anatole Kuragin: anh (hoặc em) trai ruột của Hélène, quyến rũ và liều lĩnh.
- Napoleon và tướng Kutuzov: những người thật sự chỉ huy quân đội Pháp và quân đội Nga.
Tóm tắt đầy đủ
Phòng khách và chiến trường
Năm 1805, giới thượng lưu ở St. Petersburg chẳng nói về chuyện gì khác ngoài mối đe dọa từ Napoleon. Pierre Bezukhov vừa từ nước ngoài học xong trở về, vụng về nhưng tốt bụng, và dành thời gian nhậu nhẹt, đánh lộn với đám bạn. Người bạn của anh là hoàng tử Andrei Bolkonsky, không hạnh phúc trong cuộc hôn nhân với Lise đang mang thai, lên đường ra trận làm sĩ quan phụ tá cho tổng tư lệnh Nga là Kutuzov. Nikolai Rostov cũng nhập ngũ, và gia đình anh ở Moscow, nhất là cô em gái nhỏ Natasha, rất yêu quý anh.
Trong trận Austerlitz, Andrei cầm cờ xông lên và bị thương. Nằm ngửa nhìn bầu trời bao la, anh nhận ra giấc mơ vinh quang của mình nhỏ bé đến mức nào. Napoleon đi ngang qua, liếc nhìn anh, và anh chỉ thấy dửng dưng. Người ta tưởng anh đã chết, nhưng anh hồi phục và trở về nhà, để thấy Lise đang hấp hối vì sinh nở.
Gia tài và cuộc hôn nhân của Pierre
Cha Pierre qua đời và để lại cho anh một gia tài khổng lồ, khiến anh trở thành một trong những người giàu nhất nước Nga. Bỗng chốc được mọi người xu nịnh, anh bị thuyết phục cưới Hélène dù không yêu cô. Cuộc hôn nhân ấy đầy đau khổ. Khi biết vợ không chung thủy, anh đấu tay đôi với người tình của cô và làm người đó bị thương. Lạc lõng và xấu hổ, Pierre gia nhập Hội Tam Điểm (Freemasons), hy vọng họ sẽ cho cuộc đời anh một hướng đi. Anh cố cải thiện cuộc sống cho nông dân trên các điền trang của mình, nhưng bị những người quản lý lừa gạt và đành bỏ cuộc.
Natasha và Andrei
Andrei, đang đau buồn, lui về sống ở điền trang của mình. Trong một lần đến thăm nhà Rostov, anh gặp Natasha và xúc động trước sự trong sáng và niềm vui sống của cô. Khi anh khiêu vũ với cô trong buổi dạ hội lớn đầu tiên của cô ở St. Petersburg, hai người yêu nhau. Nhưng cha anh đòi họ phải chờ một năm mới được cưới. Trong thời gian chờ đợi, Anatole Kuragin, một chàng trai đẹp mã đã bí mật có vợ, tìm cách quyến rũ Natasha và thuyết phục cô cùng bỏ trốn. Kế hoạch bị phát hiện và ngăn lại. Natasha bị sỉ nhục và suýt chết vì xấu hổ và bệnh tật. Andrei, tổn thương, hủy hôn ước. Pierre, người thương Natasha như một người bạn, đến an ủi cô.
Năm 1812
Quân đội của Napoleon xâm lược nước Nga. Andrei, lúc này đã là đại tá, trở lại mặt trận. Trong trận Borodino, một trong những trận đẫm máu nhất lịch sử, Pierre đi lạc vào chiến trường với tư cách một người tò mò quan sát và rốt cuộc phải giúp ở một trận địa pháo. Andrei bị thương nặng đến mức không qua khỏi. Quân Nga rút lui, bỏ lại Moscow. Nhà Rostov rời thành phố, và Natasha khăng khăng đòi dỡ đồ khỏi các xe của gia đình để chở thương binh. Trong số thương binh có Andrei, và Natasha ở lại bên anh, xin anh tha thứ. Anh tha thứ cho cô, rồi ra đi thanh thản.
Pierre trong cảnh bị giam cầm
Pierre ở lại Moscow, với một ý định mới thành hình một nửa là ám sát Napoleon. Moscow bốc cháy. Pierre cứu một đứa trẻ khỏi đám cháy và bị lính Pháp bắt. Trong cảnh giam cầm ở Moscow, anh gặp Platon Karataev, một người nông dân giản dị, rồi sau đó cùng các tù nhân khác hành quân theo đội quân Pháp đang rút lui. Sự bình thản chấp nhận đau khổ và tình thương của Karataev dành cho mọi sinh linh đã thay đổi Pierre sâu sắc. Platon bị bắn khi kiệt sức ngã xuống, nhưng Pierre mang sự khôn ngoan của ông theo mình. Những du kích Nga, trong đó có Denisov, bạn của Nikolai, giải thoát cho Pierre.
Hòa bình
Quân đội Pháp tan rã khi cuộc rút lui kéo dài, và nước Nga được cứu. Petya Rostov, em trai út của Natasha, bị giết trong chính cuộc đột kích của du kích đã giải thoát Pierre. Hélène đã qua đời, để Pierre tự do cưới Natasha. Trong phần kết, lấy bối cảnh năm 1820, Pierre và Natasha đã là vợ chồng, và Natasha trở thành một người mẹ tận tụy, không còn vẻ rạng rỡ thời trẻ. Nikolai và Marya, đã cưới nhau từ trước, sống hạnh phúc trên các điền trang của mình. Tolstoy khép lại tác phẩm bằng cảnh Pierre suy nghĩ về tương lai và cậu con trai nhỏ của Andrei, Nikolenka, mơ về một số phận lớn lao, rồi tiếp theo là một bài tiểu luận dài về lý thuyết lịch sử của ông.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Chiến tranh và hòa bình được coi là một trong những thành tựu lớn nhất của văn học thế giới. Người ta ngưỡng mộ tác phẩm vì quy mô, chiều sâu tâm lý, và những mô tả sống động về cả chiến trường lẫn phòng khách. Các nhân vật hiện lên như người thật, và đời sống nội tâm của họ, từ bầu trời của Andrei ở Austerlitz đến buổi dạ vũ đầu tiên của Natasha, đã truyền cảm hứng cho nhiều nhà văn.
Cuốn sách cũng đặt dấu hỏi với quan niệm cho rằng lịch sử do những nhà lãnh đạo vĩ đại làm nên. Tolstoy lập luận rằng Napoleon và Kutuzov bị các biến cố cuốn đi nhiều hơn là điều khiển được chúng. Tiểu thuyết đã nhiều lần được chuyển thể thành phim và phim truyền hình, trong đó có bộ phim sử thi của Liên Xô thực hiện vào những năm 1966 đến 1967 và loạt phim của BBC năm 2016, và là tác phẩm không thể thiếu trong các danh sách đọc trên khắp thế giới.
Những ý chính
- Lịch sử do nhiều người tạo nên. Những biến cố lớn nảy sinh từ vô số hành động nhỏ.
- Vinh quang là hư không. Andrei nhận ra rằng tham vọng chẳng đáng là bao dưới bầu trời rộng mở.
- Sự khôn ngoan giản dị có sức mạnh lớn. Sự bình thản của Platon dạy Pierre nhiều hơn mọi triết học.
- Tình yêu và gia đình cho cuộc sống ý nghĩa. Những người sống sót tìm thấy bình yên trong đời sống thường ngày.
- Con người có thể thay đổi. Pierre từ một người thừa kế sống không mục đích trở thành một người biết suy nghĩ chín chắn.
Bài học có thể rút ra
Chiến tranh và hòa bình mời chúng ta thôi đuổi theo vinh quang và nhìn kỹ hơn vào cuộc sống thường ngày. Khoảnh khắc Andrei nằm dưới bầu trời ở Austerlitz cho thấy chỉ một lúc lặng yên cũng có thể thay đổi điều ta cho là quan trọng.
Cuốn sách cũng dạy ta kiên nhẫn với chính mình. Pierre mắc nhiều sai lầm, về tiền bạc, về hôn nhân và về những lý tưởng anh theo đuổi, nhưng anh vẫn tiếp tục học hỏi, và nỗi đau của anh cuối cùng đưa anh đến một dạng bình yên. Vấp ngã rồi thử lại là một phần của việc trở nên khôn ngoan.
Sau cùng, tiểu thuyết nhắc ta rằng mình gắn với một câu chuyện lớn hơn nhiều. Lựa chọn của những người lính thường, của người hầu và của các gia đình góp phần định hình lịch sử không kém gì quyết định của các hoàng đế. Những hành động nhỏ của ta, dù là tử tế hay can đảm, đều có giá trị.
Phê bình và góc nhìn khác
Nhiều độc giả thấy cuốn tiểu thuyết đáng ngại vì độ dài, vì hàng trăm nhân vật mà mỗi người có nhiều tên gọi, và vì giới quý tộc trò chuyện bằng tiếng Pháp. Những bài tiểu luận dài của Tolstoy về triết học lịch sử, nhất là ở phần kết thứ hai, làm gián đoạn câu chuyện, và một số độc giả bỏ qua chúng.
Giới phê bình cũng nhận xét rằng thế giới của cuốn tiểu thuyết là thế giới của tầng lớp quý tộc, nơi nông nô và nông dân phần lớn được nhìn từ trên xuống, và rằng các nhân vật nữ, tuy sống động, thường được xác định qua hôn nhân và việc làm mẹ. Một số nhà sử học không đồng tình với quan điểm của Tolstoy rằng Napoleon bất lực. Dù vậy, hầu hết độc giả thấy rằng công sức bỏ ra đều xứng đáng.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn tiểu thuyết này hợp với những bạn trẻ và người lớn kiên nhẫn, thích những câu chuyện đồ sộ, cuốn người đọc vào. Một bảng nhân vật và một bản dịch tốt, chẳng hạn bản của Pevear và Volokhonsky, sẽ giúp ích rất nhiều. Lúc đầu, bạn có thể tập trung vào Pierre, Natasha và Andrei, còn những nhân vật còn lại cứ để trôi qua.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Anna Karenina
Leo Tolstoy
Ở nước Nga thời Sa hoàng, một phụ nữ quý tộc đã có chồng phải lòng một sĩ quan hào hoa và đánh mất chỗ đứng của mình trong xã hội, trong khi một chủ đất trầm tư đi tìm một cuộc sống có ý nghĩa qua tình yêu, lao động và đức tin.
🌍 Văn học thế giớiAnh em nhà Karamazov
Fyodor Dostoevsky
Khi một chủ đất thô tục, tham lam bị sát hại, ba người con trai rất khác nhau của ông, một quân nhân nồng nhiệt, một trí thức thiên về lý trí và một tu sĩ tập sự hiền hậu, bị cuốn vào một vụ bí ẩn, đồng thời là một cuộc tranh luận về đức tin, hoài nghi, tội lỗi và tự do.
🌍 Văn học thế giớiNhững người khốn khổ
Victor Hugo
Một cựu tù nhân, đổi đời nhờ một hành động khoan dung duy nhất, dành cả đời làm việc thiện trong khi bị một viên thanh tra cảnh sát không khoan nhượng truy đuổi, trong một câu chuyện đồ sộ về tình yêu, bất công và sự chuộc lỗi ở nước Pháp thế kỷ mười chín.
🌍 Văn học thế giớiBác sĩ Zhivago
Boris Pasternak
Một bác sĩ kiêm nhà thơ người Nga sống qua Thế chiến thứ nhất, cách mạng và nội chiến, bị giằng xé giữa gia đình, một mối tình bền bỉ và một đất nước không còn chỗ cho anh.
🌍 Văn học thế giớiChuyện hai thành phố
Charles Dickens
Trong Cách mạng Pháp, số phận của một quý tộc Pháp đã từ bỏ gia đình mình, người phụ nữ anh yêu và một luật sư người Anh tài giỏi nhưng sống buông thả đan vào nhau, cho đến khi một người đàn ông hy sinh tính mạng vì tình yêu.
📜 Kinh điểnHoàng tử bé
Antoine de Saint-Exupery
Một phi công mắc kẹt giữa sa mạc gặp một cậu bé đến từ một hành tinh nhỏ xíu, và cậu dạy anh rằng những điều quan trọng nhất trong đời, như tình yêu và tình bạn, chỉ có thể nhìn thấy bằng trái tim.
🌍 Văn học thế giớiMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.