Chúng ta đều nên là những người nữ quyền

Tên gốc: We Should All Be Feminists

Từ 10 tuổiđọc 6 phúttiểu luậnnữ quyềncác vấn đề xã hội
Lưu ý nội dung nhắc đến phân biệt đối xử về giới và quấy rối
Tìm mua sách ↓

Trong một bài tiểu luận ngắn được chuyển thể từ một bài nói chuyện, nhà văn người Nigeria Chimamanda Ngozi Adichie giải thích nữ quyền có ý nghĩa gì với bà và vì sao mọi người, thuộc bất kỳ giới tính nào, đều nên cùng chấm dứt sự phân biệt đối xử về giới.

Giới thiệu

Chúng ta đều nên là những người nữ quyền là một bài tiểu luận của nhà văn người Nigeria Chimamanda Ngozi Adichie, xuất bản thành một cuốn sách nhỏ năm 2014. Bài viết được chuyển thể từ một bài nói chuyện bà trình bày vào tháng 12 năm 2012 tại một sự kiện TEDx ở London, được xem rộng rãi trên mạng. Adichie, nổi tiếng với các tiểu thuyết như Half of a Yellow Sun và Americanah, nói bằng giọng ấm áp, thẳng thắn và thường rất hài hước về những trải nghiệm của chính mình khi lớn lên ở Nigeria và sống ở Hoa Kỳ. Bà giải thích vì sao mình tự nhận là người theo nữ quyền, đáp lại những phản đối thường gặp và mô tả cách những kỳ vọng về giới gây hại cho cả phụ nữ lẫn đàn ông. Cuốn sách chỉ dài khoảng năm mươi trang và có thể đọc xong trong chưa đầy một giờ.

Tóm tắt đầy đủ

1. Chữ “feminist”

Ý chính: Adichie mở đầu bằng chuyện về một người bạn thời thơ ấu tên là Okoloma, người từng gọi bà là “feminist” (người theo nữ quyền) trong một cuộc cãi nhau, như một lời xúc phạm. Bà không biết nghĩa của từ ấy, nhưng hiểu rằng cậu không có ý tốt. Bà nhận xét rằng ở nhiều nơi, từ này gắn với những ý nghĩa tiêu cực: người theo nữ quyền bị cho là hay giận dữ, chống đàn ông hoặc không hạnh phúc. Bà quyết định bác bỏ những định kiến này, và trong một thời gian tự gọi mình là một người theo nữ quyền châu Phi hạnh phúc, không ghét đàn ông và thích son bóng, để cho thấy rằng từ này đã bị hiểu sai.

Trong cuộc sống: Người ta thường tránh một cái nhãn vì những gì họ nghĩ nó có nghĩa, chứ không phải vì ý nghĩa thật của nó.

2. Giới tính có ý nghĩa

Ý chính: Adichie lập luận rằng giới tính ảnh hưởng đến đời sống hằng ngày, dù nhiều người không muốn nói về chuyện đó. Bà đưa ra các ví dụ từ trải nghiệm của mình, chẳng hạn một nhân viên giữ xe cảm ơn người bạn đồng hành nam của bà vì khoản tiền chính bà đã đưa cho anh ta, và một bảo vệ khách sạn cho rằng một phụ nữ đi một mình hẳn là người bán dâm. Bà cũng nhớ lại hồi nhỏ bị bảo rằng mình không thể làm lớp trưởng, dù có điểm bài kiểm tra cao nhất, vì lớp trưởng được cho là phải là con trai.

Trong cuộc sống: Những khoảnh khắc nhỏ, như ai được hỏi chuyện trước hay ai được kỳ vọng làm người dẫn đầu, có thể phản ánh những thói quen đối xử với người ta khác nhau theo giới tính.

3. Kỳ vọng xã hội giới hạn tất cả chúng ta như thế nào

Ý chính: Bà chỉ ra rằng các bé trai được nuôi dạy để mạnh mẽ và giấu cảm xúc, và điều này có thể dẫn đến thứ mà bà gọi là “cái tôi mong manh” (fragile ego). Còn các bé gái thì được dạy phải thu nhỏ mình lại, phải được yêu mến hơn mọi thứ và không được có tham vọng. Bà giải thích rằng phụ nữ được bảo là cứ nên hướng đến thành công, nhưng đừng quá mức, kẻo làm đàn ông cảm thấy bị đe dọa. Bà cho rằng nếu chúng ta nuôi dạy trẻ em theo cách khác, những vai trò hẹp hòi này sẽ không còn giới hạn các em như bây giờ.

Trong cuộc sống: Một cậu bé bị bảo rằng “con trai không khóc” sẽ học cách giấu cảm xúc, và một cô bé bị bảo đừng hách dịch có thể học cách giữ ý tưởng của mình cho riêng mình.

4. Văn hóa và sự thay đổi

Ý chính: Adichie đáp lại lập luận rằng phân biệt đối xử về giới là một phần của văn hóa và truyền thống. Bà nói rằng văn hóa không cố định: nó thay đổi khi con người thay đổi nó, và nó tồn tại để gìn giữ và tiếp nối một dân tộc. Nếu văn hóa không còn đối xử với phụ nữ như những con người trọn vẹn thì văn hóa nên thay đổi. Bà nói rằng những cuộc tranh luận này không chỉ là chuyện của châu Phi, vì bất bình đẳng giới tồn tại trên khắp thế giới.

Trong cuộc sống: Những luật lệ và tập quán từng tưởng như vĩnh viễn, chẳng hạn việc phụ nữ không được bỏ phiếu, đã thay đổi ở nhiều nước.

5. Hôn nhân, sự thận trọng và các mối quan hệ

Ý chính: Adichie đưa ra những ví dụ về việc kỳ vọng giới định hình các mối quan hệ như thế nào. Bà nói về chuyện một số đàn ông cảm thấy bị đe dọa bởi những phụ nữ thành đạt, và phụ nữ thường được dạy rằng hôn nhân là mục tiêu chính. Bà cũng nhận xét rằng phụ nữ thường được dạy phải cẩn thận còn đàn ông được dạy phải mạnh dạn. Bà gợi ý một cách tốt hơn là nuôi dạy cả bé gái lẫn bé trai để biết tự lập và coi bạn đời là người ngang hàng, và bà nói rằng một cuộc hôn nhân hạnh phúc hơn, một gia đình hạnh phúc hơn là điều có thể có khi các vai trò được chia sẻ.

Trong cuộc sống: Những cặp vợ chồng cùng chia sẻ việc nhà và các quyết định thường thấy dễ trò chuyện và cảm thấy được tôn trọng hơn.

6. Lời kêu gọi hành động

Ý chính: Bài tiểu luận khép lại bằng định nghĩa của bà về một người theo nữ quyền: một người, thuộc bất kỳ giới tính nào, nhận ra rằng có vấn đề với chuyện giới tính như hiện nay và phải sửa nó, để tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn cho cả phụ nữ lẫn đàn ông. Bà mời tất cả mọi người, kể cả đàn ông, cùng tham gia và nuôi dạy con cái theo cách khác. Lời kết của bà đầy hy vọng, nói rằng tất cả chúng ta đều có thể làm tốt hơn.

Trong cuộc sống: Những hành động hằng ngày, như lên tiếng khi ai đó bị đối xử bất công, là một phần của sự thay đổi mà bà kêu gọi.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Bài nói chuyện và bài tiểu luận đã đến với hàng triệu người và trở thành một lời giới thiệu về nữ quyền được chia sẻ rộng rãi. Một câu trong bài nói chuyện đã được lấy mẫu vào một bài hát của Beyoncé, và năm 2015 cuốn sách được tặng cho mọi thiếu niên mười sáu tuổi ở Thụy Điển, điều này càng thu hút thêm sự chú ý. Sách đã được dịch ra nhiều thứ tiếng và được dùng trong trường học và các câu lạc bộ sách.

Bài tiểu luận được quý trọng vì ngắn gọn, rõ ràng và nhân văn. Nó nói với những người thấy chủ đề này đáng ngại, và mang đến góc nhìn từ Nigeria, bổ sung cho một cuộc trò chuyện vốn thường do các tiếng nói phương Tây chi phối.

Những ý chính

  • Giới tính ảnh hưởng đến đời sống hằng ngày. Những khoảnh khắc nhỏ làm lộ ra những thói quen lớn hơn.
  • Kỳ vọng xã hội giới hạn cả bé trai lẫn bé gái. Những vai trò hẹp hòi làm tổn thương tất cả mọi người.
  • Văn hóa có thể thay đổi. Truyền thống do con người tạo ra và làm mới liên tục.
  • Nữ quyền là việc của mọi người. Đàn ông và phụ nữ có thể cùng nhau làm việc.
  • Hãy nuôi dạy trẻ em một cách tự do. Để các em được là chính mình, chứ không chỉ là những khuôn mẫu.

Bài học có thể rút ra

Bài tiểu luận nhắc ta chú ý đến những điều mình mặc nhiên coi là đương nhiên. Những thói quen nhỏ, như mặc định ai sẽ nấu ăn hay ai sẽ dẫn đầu, có thể thay đổi một khi ta nhìn thấy chúng.

Nó cũng cho thấy câu chuyện cá nhân có sức mạnh đến thế nào. Adichie thuyết phục không phải bằng thống kê mà bằng trải nghiệm, và sự hài hước của bà làm thông điệp dễ nghe hơn.

Cuối cùng, nó mời ta đối xử tử tế hơn với tất cả những ai bị mắc kẹt trong các vai trò cứng nhắc. Khi ta để các bé trai được bộc lộ cảm xúc và các bé gái được thể hiện tham vọng, ta giúp xây dựng một thế giới có nhiều tự do hơn cho mọi người.

Phê bình và góc nhìn khác

Một số người theo nữ quyền cho rằng bài tiểu luận quá đơn giản và quá tập trung vào thái độ của từng cá nhân, chưa bàn đủ về các cấu trúc kinh tế và chính trị duy trì bất bình đẳng, hay về trải nghiệm của những phụ nữ còn phải đối mặt với các hình thức áp bức khác như phân biệt chủng tộc và nghèo đói. Những người khác cho rằng một số phát biểu của bà về một số vấn đề đã gây tranh cãi, trong đó có những phát biểu sau này của bà về bản dạng giới (gender identity), vốn dẫn đến tranh luận công khai.

Một số nhà phê bình từ phía đối lập lại cho rằng bài tiểu luận phóng đại mức độ phân biệt đối xử về giới, hoặc rằng những định kiến không gây hại nhiều như bà nói. Vì cuốn sách ngắn, nó chỉ có thể chạm đến những chủ đề phức tạp một cách sơ lược. Nó hay nhất khi được xem như một điểm khởi đầu.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Bài tiểu luận ngắn này phù hợp với độc giả từ khoảng mười tuổi đến người lớn. Nó dễ đọc và hợp để thảo luận trong lớp học hoặc trong gia đình. Những ai muốn tìm hiểu sâu hơn có thể đọc tiếp các tác phẩm dài hơn về nữ quyền.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Một căn phòng riêng

Virginia Woolf

Virginia Woolf lập luận rằng một người phụ nữ cần có tiền và một căn phòng riêng, tức là sự độc lập và không gian riêng tư, thì mới viết được tiểu thuyết, và bà giải thích vì sao các nhà văn nữ bị kìm hãm suốt chiều dài lịch sử.

⚖️ Chính trị & xã hội

Giới tính hạng hai

Simone de Beauvoir

Simone de Beauvoir lập luận rằng làm phụ nữ không phải là số phận sinh học cố định mà là một hoàn cảnh xã hội và lịch sử, trong đó phụ nữ bị coi là "Cái Khác" (the Other) đối với đàn ông, và muốn giải phóng phụ nữ thì phải thay đổi hoàn cảnh ấy.

🕊️ Triết học & tôn giáo

Americanah

Chimamanda Ngozi Adichie

Ifemelu và Obinze, đôi người yêu trẻ ở Lagos, phải xa nhau khi cô sang Mỹ du học còn anh vật lộn mưu sinh ở London; cuốn tiểu thuyết theo dõi những năm tháng họ xa cách rồi cùng trở về Nigeria, qua đó bàn về chủng tộc, bản sắc và tình yêu.

✨ Tiểu thuyết hiện đại

Sinh ra là một tội ác

Trevor Noah

Trevor Noah, diễn viên hài, kể về tuổi thơ ở Nam Phi của một đứa trẻ có mẹ da đen và cha da trắng, vào thời mà mối quan hệ của cha mẹ cậu là phạm pháp, và bày tỏ lòng tri ân dành cho người mẹ đã nuôi nấng mình.

👤 Chuyện đời thực

Quân Vương

Niccolo Machiavelli

Một nhà ngoại giao thời Phục hưng khuyên các nhà cai trị hãy đánh giá hành động của mình bằng kết quả chứ không phải bằng đạo đức, và cho rằng một nhà lãnh đạo thành công đôi khi phải mưu mẹo và tàn nhẫn để giành và giữ quyền lực.

⚖️ Chính trị & xã hội

Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản

Karl Marx and Friedrich Engels

Marx và Engels tuyên bố rằng toàn bộ lịch sử là lịch sử đấu tranh giai cấp, rằng chủ nghĩa tư bản đã sinh ra một giai cấp công nhân sẽ lật đổ chính nó, và rằng chủ nghĩa cộng sản sẽ chấm dứt sự phân chia giai cấp.

⚖️ Chính trị & xã hội

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →