Cô bé da nâu mơ mộng

Tên gốc: Brown Girl Dreaming

Từ 10 tuổiđọc 7 phúthồi ký bằng thơvăn học thiếu nhithơ
Lưu ý nội dung phân biệt chủng tộc và thời kỳ dân quyền; bệnh tật và sự mất mát của một người thân; gia đình ly tán
Tìm mua sách ↓

Một nhà thơ kể lại tuổi thơ của mình vào những năm 1960 và 1970, khi lớn lên giữa Nam Carolina và New York, và khám phá tình yêu của mình với con chữ.

Giới thiệu

Cô bé da nâu mơ mộng là một cuốn hồi ký viết bằng thơ của Jacqueline Woodson, xuất bản năm 2014. Sách gồm những bài thơ ngắn, kể về cuộc đời Woodson từ lúc chào đời ở Ohio năm 1963 đến tuổi thơ ở Nam Carolina và New York. Bối cảnh là phong trào dân quyền, và sách theo chân một cô bé nhút nhát, tò mò, đọc chậm, rồi nhận ra mình là một người viết. Sách đã đoạt Giải Sách Quốc gia dành cho Văn học Thanh thiếu niên (National Book Award for Young People’s Literature), Huy chương danh dự Newbery (Newbery Honor), Giải Coretta Scott King (Coretta Scott King Award) và nhiều giải thưởng khác.

Nhân vật chính

  • Jacqueline: người kể chuyện, một cô bé hay suy nghĩ và yêu những câu chuyện.
  • Mẹ của Jacqueline: một người phụ nữ mạnh mẽ, đưa các con đến New York để có cuộc sống tốt hơn.
  • Ông bà ngoại (Gunnar và Georgiana): ông ngoại và bà ngoại, những người chăm sóc bọn trẻ ở Nam Carolina.
  • Odella, Hope và Roman: chị gái, anh trai và em trai của Jacqueline.
  • Bố của Jacqueline, Jack: người mà cô được đặt tên theo, ly thân với mẹ cô khi cô còn bé.
  • Maria: người bạn thân nhất của Jacqueline ở New York, một cô bé đến từ Puerto Rico.

Tóm tắt đầy đủ

Chào đời

Cuốn sách bắt đầu với lúc nhà thơ chào đời. Cô sinh ra ở Columbus, Ohio, năm 1963, trong một gia đình có gốc rễ ở miền Nam. Cô kể về thế giới mà mình bước vào: một thời của những cuộc tuần hành, biểu tình và cuộc đấu tranh giành quyền dân sự. Cô sống ở Ohio cùng bố mẹ, anh trai và chị gái, và mỗi mùa đông cả nhà đến Nam Carolina thăm ông bà ngoại.

Bố mẹ cô ly thân không lâu sau sinh nhật đầu tiên của cô. Mẹ đưa các con đến Greenville, Nam Carolina, nơi ông bà ngoại sống, và cả nhà ổn định cuộc sống ở đó.

Nam Carolina

Jacqueline sống hầu hết thời thơ ấu ở Nam Carolina, cùng ông bà ngoại. Bà ngoại Georgiana là tín đồ Nhân Chứng Giê-hô-va (Jehovah’s Witness) và nuôi các cháu theo đức tin ấy, nên mỗi ngày trong tuần đều có những sinh hoạt tôn giáo riêng. Jacqueline gắn bó thân thiết với ông ngoại Gunnar, người làm ở một nhà in cùng những người da trắng không dành cho ông sự tôn trọng mà ông xứng đáng có. Trong những chuyến đi xe buýt, cả nhà phải ngồi ở hàng ghế sau vì chế độ phân biệt chủng tộc, và Jacqueline để ý đến các cuộc ngồi biểu tình và tuần hành phản đối luật phân biệt ấy. Gia đình dạy cô đứng lên bảo vệ điều mình tin, nhưng cũng cảnh báo cô tránh bạo lực. Mẹ cô e ngại việc bọn trẻ trở nên quá “miền Nam”, nên bà sửa cách nói của các con.

Cô cũng nhận ra mình có năng khiếu kể chuyện. Cô thích lắng nghe, quan sát và thu nhặt từ ngữ, dù cô đọc rất vất vả, và thấy chị gái, người rất giỏi, đọc nhanh hơn mình nhiều.

Chuyển nhà

Mẹ cô, người muốn cho các con một cuộc sống tốt hơn, đến New York một dịp cuối tuần và trở về với quyết tâm đưa cả nhà đến đó. Bà lại đi xa một thời gian dài, và bọn trẻ ở với ông bà ngoại cho đến khi bà trở về, khoảng một năm sau, cùng một cậu bé mới sinh là Roman. Rồi bà đưa cả nhà đến New York.

Ở New York, gia đình sống trong một căn hộ ở Brooklyn. Jacqueline và các anh chị em thấy lạc lõng vì giọng miền Nam và cách họ được nuôi dạy. Kay, một người cô hoặc dì của Jacqueline, sống ở căn hộ tầng trên và gắn bó thân thiết với cô, nhưng bà qua đời sau một cú ngã trên cầu thang. Jacqueline gặp Maria, một cô bé đến từ Puerto Rico, trở thành bạn thân nhất của cô, và hai bạn học hỏi về tình bạn từ nhau.

Những ngày ở Brooklyn

Cuộc sống ở Brooklyn rất khác với miền Nam, và các anh chị lớn về Nam Carolina thăm gia đình, kể cả vào mùa hè. Em trai Roman của cô trải qua phần lớn thời thơ ấu sớm ở bệnh viện vì đã ăn phải sơn có chì. Cô cũng biết thêm về phong trào dân quyền, về Đảng Báo Đen (Black Panthers) và về nữ quyền, và cô dần yêu New York cùng ngôi trường của mình. Robert, một người cậu hoặc chú của cô, phải vào tù, và ông thay đổi rất nhiều.

Con chữ

Jacqueline gặp khó khăn với việc đọc ở trường tại New York, nơi chị gái cô được gọi là học sinh xuất sắc. Sau lần đầu tiên tự mình viết ra tên mình, cô yêu việc viết, và quyết định rằng mình có thể viết bất cứ điều gì mình thích. Cô không đứng chào cờ trong buổi đọc lời thề trung thành (Pledge of Allegiance) ở trường, vì điều đó trái với niềm tin của một tín đồ Nhân Chứng Giê-hô-va. Nhà thơ Langston Hughes là nguồn cảm hứng cho những bài thơ của cô, và cô nhận ra mình có thể trở thành một nhà văn.

Việc đọc với cô có thể chậm, nhưng việc viết đến với cô một cách tự nhiên, và cô không để việc đọc chậm cản bước mình.

Mất mát và hy vọng

Mỗi lần gia đình về Nam Carolina, sức khỏe ông ngoại Gunnar lại yếu hơn vì ung thư phổi, cho đến khi ông qua đời. Bà ngoại sau đó chuyển đến New York. Những năm này là quãng tối tăm nhất trong cuốn sách, vì Jacqueline còn mất người cô hoặc dì của mình và chứng kiến người cậu hoặc chú thay đổi, nhưng cô cũng trưởng thành hơn trong cách hiểu về thế giới. Jacqueline viết về cảm xúc của mình và khám phá ra rằng việc viết có thể giúp cô chữa lành.

Cuốn sách dừng lại trong tuổi thơ của cô. Sách kết thúc khi Jacqueline nhìn nhận mình là một nhà văn, và khuyến khích người khác biến mình thành bất cứ điều gì họ muốn.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Cô bé da nâu mơ mộng là một trong những cuốn sách dành cho độc giả nhỏ tuổi được vinh danh nhiều nhất những năm gần đây. Sách cho thấy một đứa trẻ có thể tìm thấy tiếng nói của mình như thế nào, và đem đến một cái nhìn riêng tư, gần gũi về thời kỳ dân quyền. Những bài thơ giản dị, nhưng được trau chuốt rất công phu. Sách được dùng rộng rãi ở trường học, và được nhiều độc giả yêu mến vì họ thấy trong đó những nỗ lực và ước mơ của chính mình. Woodson giữ danh hiệu Nhà thơ của Giới trẻ (Young People’s Poet Laureate) từ năm 2015 đến 2017, và về sau được phong Đại sứ Quốc gia về Văn học Thiếu niên (National Ambassador for Young People’s Literature) vào năm 2018. Cuốn sách cũng góp phần cho thấy thơ là một thể loại mà độc giả trẻ yêu thích, và thường được giáo viên dùng để truyền cảm hứng cho học sinh viết về cuộc sống và gia đình của chính mình.

Những ý chính

  • Câu chuyện định hình bản sắc. Kể câu chuyện của mình giúp Jacqueline hiểu chính mình.
  • Gia đình là nền tảng. Ông bà ngoại và mẹ cho cô sức mạnh.
  • Việc học có nhiều con đường. Cô học đọc theo nhịp của riêng mình.
  • Lịch sử là chuyện của từng con người. Thời kỳ dân quyền được nhìn qua đôi mắt của một đứa trẻ.
  • Nhà không chỉ là một nơi chốn. Cô thấy mình thuộc về cả Nam Carolina lẫn New York.

Bài học có thể rút ra

Cuốn sách khuyến khích ta trân trọng câu chuyện của chính mình và lắng nghe câu chuyện của người khác. Sách cho thấy những khác biệt trong cách học không phải là rào cản của thành công, và mỗi người đọc đều có nhịp độ riêng.

Sách cũng nhắc ta rằng lịch sử sống trong các gia đình nhiều đến thế nào, và việc hỏi chuyện cha mẹ, ông bà quan trọng ra sao. Cuối cùng, sách cho thấy việc viết, dù chỉ vài dòng, có thể giúp ta hiểu cảm xúc của mình và thế giới quanh mình.

Phê bình và góc nhìn khác

Một số độc giả thấy thể thơ quá cô đọng và muốn có nhiều chi tiết hơn về các sự kiện. Vì là hồi ký, sách được kể từ góc nhìn của một đứa trẻ và không giải thích đầy đủ bối cảnh lịch sử rộng hơn. Một vài độc giả có thể thấy nhịp sách chậm. Tuy nhiên, nhiều độc giả lại khen chính lối viết cô đọng ấy, vì nó khiến những ký ức trở nên sống động và riêng tư, và giúp cuốn sách dễ đến với những bạn đọc nhỏ tuổi chưa quen với thơ.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách này dành cho độc giả từ khoảng mười tuổi trở lên, và cho người lớn thích thơ và hồi ký. Sách ngắn, có thể đọc xong trong một ngày hoặc đọc thong thả. Bất kỳ ai yêu con chữ, hay muốn hiểu thập niên 1960 qua đôi mắt một đứa trẻ, đều sẽ thích nó.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Tôi biết vì sao chim trong lồng vẫn hót

Maya Angelou

Maya Angelou kể về tuổi thơ và tuổi thiếu niên của mình ở miền Nam nước Mỹ nơi người da đen bị tách biệt và ở California: một câu chuyện về đau đớn, im lặng và khám phá, trong đó ngôn từ và sách vở giúp cô tìm lại tiếng nói của mình.

👤 Chuyện đời thực

Chất Michelle

Michelle Obama

Michelle Obama kể câu chuyện đời mình, từ tuổi thơ trong một gia đình lao động ở khu South Side của Chicago đến những năm làm Đệ nhất phu nhân, và chia sẻ những điều bà học được về việc trở thành chính mình.

👤 Chuyện đời thực

Hà đi và trở lại

Thanhha Lai

Qua những bài thơ ngắn, cô bé Việt Nam mười tuổi tên Hà kể lại chuyến chạy khỏi Sài Gòn năm 1975, cuộc sống trong trại tị nạn và khởi đầu mới ở Alabama, nơi em phải học một thứ ngôn ngữ lạ và một lối sống mới.

🧸 Sách thiếu nhi

Sự căm ghét anh trao

Angie Thomas

Sau khi chứng kiến một cảnh sát bắn chết người bạn không có vũ khí của mình, một cô gái da đen tìm thấy tiếng nói trước công chúng, trong lúc phải đối diện với nỗi đau mất bạn, nạn phân biệt chủng tộc và những kỳ vọng rất khác nhau giữa khu phố của mình và ngôi trường tư.

🎒 Tuổi mới lớn

Anne tóc đỏ dưới Chái nhà xanh

L. M. Montgomery

Một cô bé mồ côi tóc đỏ, hay nói và giàu trí tưởng tượng, bị gửi nhầm đến một cặp anh em lớn tuổi đang muốn nhận một cậu bé, và cô chinh phục trái tim họ, làm trang trại yên ắng của họ tràn đầy sức sống.

🧸 Sách thiếu nhi

Người truyền ký ức

Lois Lowry

Trong một cộng đồng được kiểm soát hoàn hảo, nơi không có đau đớn, không có lựa chọn và cũng không có màu sắc, một cậu bé sắp tròn mười hai tuổi được chọn làm người giữ những ký ức của quá khứ, và khám phá ra cái giá khủng khiếp mà người dân phải trả cho sự an toàn của mình.

🎒 Tuổi mới lớn

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →