Bản đồ mây
Tên gốc: Cloud Atlas
Sáu câu chuyện lồng vào nhau, trải dài từ thế kỷ mười chín đến một tương lai xa xôi, mỗi câu chuyện lại được người kể kế tiếp tình cờ tìm thấy, cho thấy kẻ mạnh săn mồi kẻ yếu như thế nào và những hành động can đảm nhỏ bé có thể vọng lại qua thời gian ra sao.
Giới thiệu
Bản đồ mây là tiểu thuyết của David Mitchell, xuất bản năm 2004 và lọt vào danh sách rút gọn của giải Booker. Sách gồm sáu câu chuyện thuộc các thể loại khác nhau, mỗi câu chuyện bị ngắt giữa chừng, nên cấu trúc giống như một bộ búp bê Nga lồng nhau: năm câu chuyện đầu bị cắt ở giữa, câu chuyện thứ sáu được kể trọn vẹn, rồi những câu chuyện còn lại được kể nốt theo thứ tự ngược lại. Các câu chuyện gồm có một chuyến đi biển qua Thái Bình Dương năm 1850, những lá thư của một nhà soạn nhạc trẻ năm 1931, một truyện ly kỳ ở California thập niên 1970, một chuyện hài về một nhà xuất bản thời nay, câu chuyện của một người nhân bản ở một Hàn Quốc tương lai phản địa đàng, và một chuyện hậu tận thế ở Hawaii. Cuốn sách được các đạo diễn Wachowski và Tom Tykwer chuyển thể thành phim năm 2012.
Nhân vật chính
- Adam Ewing: một luật sư và công chứng viên người Mỹ đi biển ở Thái Bình Dương năm 1850.
- Robert Frobisher: một nhà soạn nhạc trẻ người Anh ở Bỉ năm 1931.
- Luisa Rey: một nhà báo ở California năm 1975, người vạch trần một âm mưu.
- Timothy Cavendish: một nhà xuất bản ở London bị lừa vào viện dưỡng lão.
- Sonmi-451: một “fabricant” (cách truyện gọi người nhân bản được tạo ra để phục vụ), dần nhận ra hoàn cảnh của mình ở một Hàn Quốc tương lai.
- Zachry: một người chăn dê sống ở Hawaii sau khi nền văn minh sụp đổ.
Tóm tắt đầy đủ
Nhật ký Thái Bình Dương của Adam Ewing
Năm 1850, Adam Ewing, một luật sư và công chứng viên người Mỹ, viết nhật ký trong chuyến đi biển qua Thái Bình Dương. Trên tàu, ông gặp Autua, một người Moriori đã trốn khỏi cảnh nô lệ và nấp trên tàu. Ông cũng gặp bác sĩ Henry Goose, người giả làm bạn nhưng đang đầu độc ông từ từ để chiếm tiền. Cuốn nhật ký bị ngắt giữa câu, đúng lúc Ewing đang được ông bác sĩ chăm sóc.
Những lá thư từ Zedelghem
Năm 1931, Robert Frobisher, một nhà soạn nhạc trẻ người Anh, rời Cambridge trong tai tiếng và trở thành trợ lý của một nhà soạn nhạc cao tuổi nổi tiếng, Vyvyan Ayrs, ở Bỉ. Anh viết thư cho người yêu, Rufus Sixsmith, và tìm thấy nửa đầu cuốn nhật ký của Ewing. Anh soạn bản nhạc riêng của mình, Cloud Atlas Sextet, nhưng cuộc sống của chính anh rơi vào rắc rối khi anh vướng vào chuyện gia đình Ayrs. Những lá thư của anh bị ngắt quãng bởi một biến cố kịch tính.
Nửa đời phóng xạ (Half-Lives): vụ điều tra đầu tiên của Luisa Rey
Năm 1975, nhà báo Luisa Rey gặp một nhà khoa học lớn tuổi, Rufus Sixsmith, người cảnh báo cô về một lò phản ứng hạt nhân nguy hiểm, rồi bị giết. Luisa tìm thấy những lá thư của Frobisher, và cùng với chúng là một bản Cloud Atlas Sextet. Cô lần theo một âm mưu của một công ty dầu mỏ và một nhà máy điện hạt nhân tham nhũng, trong khi bị một sát thủ truy đuổi. Câu chuyện được kể như một truyện giật gân rẻ tiền kiểu pulp, và kết thúc ở một đoạn lơ lửng đầy hồi hộp.
Cơn ác mộng của Timothy Cavendish
Ở thời hiện tại, Timothy Cavendish, một nhà xuất bản đã có tuổi ở London, nhận được một bản thảo về câu chuyện của Luisa Rey, trong lúc chạy trốn bọn xã hội đen mà ông mắc nợ, bị anh (hoặc em) trai ruột lừa vào một viện dưỡng lão, nơi ông không thể rời đi. Câu chuyện hài kể về những nỗ lực trốn thoát của ông cùng vài người ở đó, trong một cảnh gợi nhớ đến One Flew Over the Cuckoo’s Nest. Mạch kể của ông bị dừng ngang giữa chừng.
Lời tự thuật của Sonmi-451
Ở một Hàn Quốc tương lai do các tập đoàn thống trị, Sonmi-451 là một người phục vụ được tạo ra bằng kỹ thuật di truyền, làm việc ở một nhà hàng. Cô được một người nổi dậy dạy dỗ và biết đến thế giới bên ngoài. Cô được phỏng vấn trước khi bị hành quyết, và nói rằng cô đã đi đến niềm tin rằng mọi sinh linh đều phải được đối xử bình đẳng. Lời khai của cô trở thành một dạng thánh thư cho thế giới kế tiếp.
Sloosha’s Crossin’ an’ Ev’rythin’ After (Chuyến vượt Sloosha và những chuyện về sau)
Ở tương lai xa, Zachry, một người chăn dê ở Hawaii, kể chuyện của mình bằng một thứ phương ngữ đã biến dạng. Người của anh thờ Sonmi như một nữ thần, và được một người phụ nữ có công nghệ tiên tiến, Meronym, ghé thăm. Cô là một thành viên của nhóm Prescient (những người nhìn xa trông rộng), đến để tìm hiểu dân làng và những tri thức còn sót lại trên đảo. Zachry, giằng xé giữa nghi ngờ và tin tưởng, cùng cô lên núi, đến tàn tích của một đài quan sát cũ mà cô cần cho sứ mệnh của mình. Về sau, cộng đồng của anh bị tấn công, và Zachry trốn thoát nhờ sự giúp đỡ của Meronym. Đây là câu chuyện duy nhất được kể mà không bị ngắt quãng.
Quay ngược lại
Sau đó, từng câu chuyện được kể tiếp theo thứ tự ngược lại. Sonmi biết được điều thực sự xảy ra với những người nhân bản bị cho “nghỉ hưu” (retired), bắt đầu nghi rằng những người nổi dậy đã giúp cô đang lợi dụng cô cho mục đích riêng, và bị hành quyết, dù lời khai của cô vẫn được lưu lại. Cavendish trốn thoát được, Luisa sống sót và vạch trần âm mưu, Frobisher tự kết liễu đời mình sau khi hoàn thành tác phẩm, còn Ewing hồi phục và từ bỏ chế độ nô lệ mà ông đã chứng kiến. Ở những dòng cuối, Ewing quyết tâm gia nhập phong trào chống chế độ nô lệ, và nói rằng một giọt nước vẫn là một phần của đại dương.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Bản đồ mây là một trong những tiểu thuyết thể nghiệm được ca ngợi nhiều nhất của thập niên 2000. Cấu trúc nối các câu chuyện qua nhiều thế kỷ được khen vì tham vọng và sự khéo léo. Sách bán rất chạy, và bản phim, dù gây chia rẽ ý kiến, đã làm tác phẩm nổi tiếng hơn. Mitchell, người viết cuốn này khi mới ngoài ba mươi tuổi, được tạp chí Time đưa vào danh sách những người có ảnh hưởng nhất năm 2007.
Chủ đề của cuốn sách, rằng kẻ có quyền lực nuốt chửng người yếu thế, và những hành động tử tế nhỏ bé có thể thay đổi tương lai, khiến đây là một tác phẩm đáng suy ngẫm với những độc giả thích giải đố.
Cuốn tiểu thuyết cũng đã được đưa vào các khóa học so sánh văn học với điện ảnh, vì bản chuyển thể năm 2012 chọn những cách rất khác để liên kết các câu chuyện, và độc giả thường thích tranh luận xem phiên bản nào làm tốt hơn.
Những ý chính
- Quyền lực thường nuốt chửng kẻ yếu. Mỗi câu chuyện cho thấy một hình thức săn mồi.
- Hành động nhỏ vẫn có ý nghĩa. Một hành động can đảm có thể lan xa qua thời gian.
- Mọi thứ đều kết nối. Các câu chuyện được nối với nhau bằng những tiếng vọng.
- Câu chuyện định hình tương lai. Mỗi người kể học được từ người kể trước.
- Nhân loại là một. Niềm tin của Sonmi vào sự bình đẳng nối với niềm tin của Ewing.
Bài học có thể rút ra
Cuốn tiểu thuyết gợi ý rằng hành động của chúng ta, dù nhỏ đến đâu, cũng để lại hệ quả mà có thể ta không bao giờ thấy. Ý tưởng này có thể khuyến khích ta hành động tử tế và can đảm, kể cả khi điều đó dường như vô ích.
Nó cũng yêu cầu ta nhìn một cách phê phán những hệ thống coi con người là thứ có thể vứt bỏ, như chế độ nô lệ, các tập đoàn hay sự bóc lột, và nhận ra những khuôn mẫu lặp lại của chúng qua thời gian.
Cuối cùng, nó cho thấy việc đọc và kể chuyện có thể truyền ý tưởng qua các thế hệ.
Nó cũng nhắc ta đọc rộng, vì mỗi người kể trong sách đều thay đổi sau khi gặp lời văn của một người đã sống trước mình.
Phê bình và góc nhìn khác
Một số nhà phê bình thấy cuốn tiểu thuyết là một mánh khéo léo hơn là một tác phẩm thấm đẫm cảm xúc, vì cấu trúc có thể giống một chiêu trò và các nhân vật mỏng. Những người khác thấy các phương ngữ, nhất là phương ngữ của Zachry, khó đọc. Chất lượng các phần không đều, và có độc giả thích phần này hơn phần kia.
Một số người cũng chỉ trích việc bộ phim dùng hóa trang để diễn viên đóng những người thuộc các chủng tộc khác nhau. Cuốn tiểu thuyết cũng bị cho là quá bi quan về bản chất con người. Dù vậy, nhiều độc giả vẫn bị cuốn hút.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn sách phù hợp với độc giả trưởng thành. Truyện phức tạp và đa dạng, có bạo lực và một số nội dung dành cho người lớn. Những độc giả kiên nhẫn, thích các thể nghiệm về hình thức, sẽ thấy hấp dẫn.
Đây là lựa chọn tốt cho các nhóm đọc sách, vì cấu trúc của nó gợi nhiều cuộc thảo luận.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Nếu một đêm đông có người lữ khách
Italo Calvino
Một độc giả cố hết lần này đến lần khác để đọc xong một cuốn tiểu thuyết, nhưng cuốn nào cũng đứt đoạn sau vài trang, kéo anh vào một cuộc rượt đuổi vui nhộn xuyên qua thế giới của việc đọc, viết và xuất bản.
🌍 Văn học thế giớiChuyện người tùy nữ
Margaret Atwood
Trong một nước Mỹ tương lai gần bị một chế độ độc tài tôn giáo chiếm quyền và tước hết quyền của phụ nữ, một người phụ nữ bị ép sinh con cho một cặp vợ chồng quyền lực vẫn âm thầm nhớ về cuộc sống cũ và tìm cách sống sót.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiLò sát sinh số 5
Kurt Vonnegut
Billy Pilgrim, người lính Thế chiến II sống sót sau trận ném bom lửa xuống Dresden, bị "lạc khỏi dòng thời gian" (unstuck in time), cứ nhảy qua lại giữa quá khứ, hiện tại và tương lai, và tìm thấy ý nghĩa trong ý niệm rằng mọi khoảnh khắc đều tồn tại mãi mãi.
📜 Kinh điểnMãi Đừng Xa Tôi
Kazuo Ishiguro
Nhìn lại tuổi thơ ở một trường nội trú ở Anh, một phụ nữ trẻ dần dần hé lộ rằng cô và những người bạn được tạo ra để hiến nội tạng, và họ chấp nhận số phận của mình mà chưa bao giờ tìm cách trốn thoát.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiThế giới mới tươi đẹp
Aldous Huxley
Trong một thế giới tương lai nơi con người được sản xuất trong nhà máy, được lập trình sẵn cho vai trò của mình và được giữ cho vui vẻ bằng thuốc và giải trí, một người đàn ông lớn lên bên ngoài hệ thống phát hiện ra rằng sự thoải mái hoàn hảo ấy phải trả giá bằng tất cả những gì làm nên con người.
📜 Kinh điểnNgười đua diều
Khaled Hosseini
Một cậu bé nhà giàu ở Kabul phản bội người bạn thân trung thành của mình vào ngày diễn ra giải đấu thả diều, và nhiều thập kỷ sau, sau khi sang Mỹ sống, anh trở về một Afghanistan do Taliban cai trị để cố gắng sửa chữa lỗi lầm.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.