Đầu tiên họ giết cha tôi

Tên gốc: First They Killed My Father

Từ 16 tuổiđọc 8 phúthồi kýdiệt chủnglịch sử CampuchiaCó tiết lộ nội dung
Lưu ý nội dung diệt chủng; nạn đói; cái chết của các thành viên trong gia đình; một đứa trẻ bị huấn luyện thành binh lính; bạo lực
Tìm mua sách ↓

Loung Ung kể lại việc năm năm tuổi, em bị Khmer Đỏ (Khmer Rouge) xé khỏi cuộc sống êm ấm ở Phnom Penh, mất đi phần lớn gia đình vì bị hành quyết và vì đói, và sống sót khi còn là một đứa trẻ trong một đất nước đã hóa điên loạn.

Giới thiệu

First They Killed My Father: A Daughter of Cambodia Remembers là hồi ký của Loung Ung, xuất bản năm 2000. Bà sinh ra ở Campuchia năm 1970 và còn là một đứa trẻ nhỏ trong một gia đình khá giả khi Khmer Đỏ, một phong trào cộng sản, lên nắm quyền năm 1975. Trong bốn năm sau đó, chính quyền do Pol Pot đứng đầu đã giết hoặc để chết vì đói và bệnh tật ước tính từ một đến hai triệu người, có thể lên tới một phần tư dân số cả nước. Ung kể câu chuyện của mình ở thì hiện tại và từ góc nhìn của đứa trẻ mà bà từng là. Hiện nay bà sống ở Hoa Kỳ và là người vận động vì những người sống sót.

Tóm tắt đầy đủ

Một mái nhà hạnh phúc

Loung mở đầu bằng việc tả cuộc sống ở Phnom Penh đầu thập niên 1970, khi em là con thứ sáu trong bảy anh chị em (những người còn lại là Meng, Khouy, Keav, Kim, Chou và em út Geak). Cha em, người em gọi là Pa, là đại úy cảnh sát quân sự trong chính phủ của tướng Lon Nol, một người tử tế và chăm chỉ, từng làm trong cơ quan mật vụ của hoàng gia và lớn lên ở miền quê. Mẹ em, mà em gọi là Ma, sinh ra ở Trung Quốc và có gốc Hoa. Gia đình sống trong một căn hộ trong thành phố, có người giúp việc, có ô tô, xe tải và đủ thức ăn. Nhưng quanh họ một cuộc chiến đang diễn ra, và thủ đô ngày càng đầy người tị nạn. Loung là một đứa trẻ lanh lợi và bướng bỉnh. Em biết rất ít về chính trị, nhưng cảm nhận được nỗi lo của bố mẹ, và em biết rằng từng có người định giết Pa bằng một quả bom đặt trong thùng rác của nhà.

Thành phố thất thủ

Ngày 17 tháng 4 năm 1975, binh lính Khmer Đỏ tiến vào Phnom Penh, và đám đông trên đường phố reo hò vì tưởng rằng chiến tranh đã kết thúc. Pa không bị lừa; ông nói với Loung rằng những người này là kẻ hủy diệt. Chẳng bao lâu, lính ra lệnh cho mọi người rời thành phố ngay lập tức, hét rằng người Mỹ sắp ném bom và dân có thể quay về sau ba ngày. Gia đình vội vã ra đi trên chiếc xe bán tải, mang theo những gì gói ghém được, giữa một biển người đổ xuống các con đường. Khi xe hết xăng, họ đi bộ. Lính lấy đồng hồ của họ và bắn chỉ thiên để dọa đám đông. Đến ngày thứ tư, tại một trạm kiểm soát của Khmer Đỏ, Pa bảo cả nhà nói mình là nông dân, còn ông và Ma khai những nghề giả khi bị hỏi. Sau tám ngày, họ đến làng Krang Truop, nơi các cậu của Loung (anh em trai của Ma) sinh sống, và Pa nói với các con rằng chúng không bao giờ được về nhà nữa và phải giấu thân phận của mình.

Đói khát và lẩn trốn

Gia đình bị buộc phải chuyển chỗ nhiều lần, đầu tiên là đi xe tải đến một ngôi làng mới trên vùng núi của tỉnh Pursat, rồi sau đó đến một khu định cư tên Ro Leap, và phải làm việc ngoài đồng. Họ giấu thân phận cũ, vì Khmer Đỏ xử tử những người từng là binh lính, quan chức hoặc người có học. Thức ăn khan hiếm, mỗi người chỉ có một khẩu phần nhỏ cháo gạo loãng, và Loung cùng các anh chị em lúc nào cũng đói. Hai anh Meng và Khouy bị đưa đến một trại lao động, còn Keav, chị (hoặc em) gái ruột của Loung, bị đưa đến một trại dành cho thiếu niên. Tháng 8 năm 1976, Keav, mười bốn tuổi, bị bệnh kiết lỵ và chết trong một bệnh xá trước khi bố mẹ kịp đến, và thi thể không bao giờ được tìm thấy. Vài tháng sau, vào tháng 12 năm 1976, hai người lính đến túp lều của gia đình vào buổi tối và nói rằng cần Pa giúp kéo một chiếc xe bò bị mắc kẹt trong bùn. Ông chào tạm biệt các con rồi đi cùng họ, và không bao giờ trở về. Loung tin rằng ông đã bị hành quyết.

Gia đình chia lìa

Pa đã nói với cả nhà rằng lính đang bắt người đi và có thể các con sẽ phải được gửi đi sống như trẻ mồ côi. Sau khi Pa biến mất, vào mùa xuân năm 1977, mẹ em nhận ra rằng cả gia đình của những người đàn ông bị bắt đi đều biến mất chỉ sau một đêm, và bà quyết định rằng gia đình không thể ở cùng nhau được nữa. Bà bảo Kim, Chou và Loung phải đi theo những hướng khác nhau, đổi tên và nói rằng mình là trẻ mồ côi. Geak, vì còn quá nhỏ, ở lại với bà. Ma tiễn các con đi một cách phũ phàng, điều này làm Loung đau lòng sâu sắc. Kim, anh (hoặc em) trai ruột của Loung, đi theo đường riêng, còn Loung và Chou, chị (hoặc em) gái ruột của em, ở cùng nhau và bị đưa vào một trại lao động dành cho trẻ em. Tác giả mô tả việc mỗi đứa trẻ phải giấu nỗi đau của mình, vì để lộ nỗi buồn có thể thu hút sự chú ý của các cán bộ.

Một đứa trẻ làm lính

Sau khoảng ba tháng, Loung được người phụ trách trại, mà bọn trẻ gọi là Met Bong, chọn và đưa đến một trại khác dành cho những đứa trẻ khỏe hơn, nơi em được huấn luyện thành binh lính, còn Chou ở lại làm bếp. Mỗi đêm em phải nghe tuyên truyền, được dạy phải tố cáo cả bố mẹ mình, biết rằng dụng cụ lao động có thể dùng làm vũ khí, và học cách dùng súng trường. Em cũng tham gia một đoàn múa. Ban đêm, em sợ hãi và cô đơn, và bị ác mộng, nhưng em vẫn làm theo những gì được bảo. Em thấy trẻ em bị dùng làm lao động và làm lính như thế nào, và có thể bị biến thành công cụ của chế độ ra sao. Em đến thăm Ma và Geak ở Ro Leap, và vào mùa xuân năm 1978, em tình cờ gặp lại phần lớn gia đình, trừ Khouy, trong một bệnh xá. Tháng 11 năm 1978, em lại đến Ro Leap và thấy Ma và Geak đã biến mất. Một người hàng xóm nói lính đã đưa họ đi từ hôm trước, và Loung hiểu rằng họ đã bị giết. Em giữ trong lòng một quyết tâm thầm kín là phải sống, và phải nhớ về gia đình mình.

Chạy trốn và cuộc sống mới

Khi quân đội Việt Nam tiến vào Campuchia, trại của em bị pháo kích vào tháng 1 năm 1979, và chế độ Khmer Đỏ sụp đổ giữa một thời kỳ hỗn loạn khiến nhiều người phải bỏ chạy. Loung được đoàn tụ với Kim và Chou, và họ cùng dòng người đến một trại tị nạn ở thành phố Pursat; sau đó Kim tìm thấy anh cả Meng, người nhận các em nhỏ về nuôi; Khouy cũng được tìm thấy. Meng cùng vợ là Eang đưa Loung ra khỏi Campuchia bằng thuyền năm 1980, đến một trại tị nạn trên bờ biển Thái Lan. Sau đó Loung, Meng và Eang được các nhóm nhà thờ ở Mỹ bảo lãnh sang Hoa Kỳ, và em đến Vermont, nơi em bắt đầu xây dựng một cuộc sống mới, trong vai một đứa trẻ mang theo nỗi mất mát suốt đời.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Đầu tiên họ giết cha tôi trở thành một trong những cuốn hồi ký nổi tiếng nhất ở phương Tây của một người sống sót sau cuộc diệt chủng ở Campuchia. Sách cho một bi kịch vốn ít được hiểu rõ một gương mặt con người, và giúp giữ cho ký ức ấy không phai. Năm 2017, cuốn sách được chuyển thể thành phim do Angelina Jolie đạo diễn, bà viết kịch bản cùng Ung, và phim được Netflix phát hành. Sách còn đáng chú ý ở cách dùng góc nhìn của một đứa trẻ để cho thấy tác động phi nhân tính của hệ tư tưởng. Về sau Ung trở thành nhà hoạt động, nổi bật là người phát ngôn trong chiến dịch chống mìn sát thương, và tiếp tục viết những cuốn sách khác.

Những ý chính

  • Hệ tư tưởng có thể hủy hoại gia đình. Khmer Đỏ đã phá vỡ những mối ràng buộc huyết thống.
  • Trẻ em chịu khổ trong chiến tranh. Đói, sợ hãi và lao động cưỡng bức để lại dấu ấn trên cả một thế hệ.
  • Sống sót cần cả can đảm lẫn may mắn. Loung sống sót nhờ ý chí và sự giúp đỡ của người khác.
  • Giấu thân phận có thể cứu mạng. Nhiều người sống sót đã che giấu quá khứ của mình.
  • Ký ức là một hình thức của công lý. Kể lại câu chuyện là tôn vinh những người đã chết.

Bài học có thể rút ra

Cuốn sách dạy ta phải nghiêm túc lắng nghe lời chứng của những người sống sót sau các tội ác tày trời, và tự hỏi làm sao để ngăn những điều khủng khiếp như vậy xảy ra. Sách cho thấy thứ ngôn ngữ phi nhân tính và những hệ tư tưởng cực đoan có thể dẫn đến những hành động tàn bạo. Sách mời gọi ta biết ơn vì được sống an toàn và giúp đỡ người tị nạn cùng những người sống sót. Nếu bạn đọc về những sự kiện này, hãy dành thời gian trò chuyện với ai đó, và cân nhắc ủng hộ các tổ chức hỗ trợ những người chịu ảnh hưởng của chiến tranh. Cũng hãy nhớ rằng đằng sau mỗi con số lớn là một gia đình như gia đình Loung.

Phê bình và góc nhìn khác

Vì là hồi ký kể từ góc nhìn của một đứa trẻ, nên một số chi tiết về sự kiện và thời gian được nêu ra theo trí nhớ, và câu chuyện cho thấy trải nghiệm của riêng một gia đình, vốn khác với trải nghiệm của những gia đình khác. Một số độc giả cho rằng lối kể ở thì hiện tại, với nhiều đoạn hội thoại được dựng lại dài, là một thủ pháp văn chương chứ không phải bản ghi nguyên văn. Những người khác chỉ ra rằng sách chỉ trình bày ngắn gọn, ở mức một đứa trẻ hiểu được, về lịch sử chính trị của Khmer Đỏ (chủ yếu qua những lời giải thích của Pa cho gia đình), nên độc giả muốn có thêm bối cảnh cần tham khảo các nguồn khác. Sody Lay của Khmer Institute lập luận rằng một số chi tiết thời thơ ấu đã được bổ sung bằng những ký ức về sau, rằng cuốn sách làm thời kỳ trước chiến tranh trông yên ả hơn thực tế, rằng nó nói nhẹ đi sự đặc quyền của gia đình, và rằng có những đoạn thể hiện thành kiến đối với người Khmer. Ung thừa nhận rằng góc nhìn của em khi còn nhỏ bị giới hạn và một số đoạn phản ánh điều đó. Những người khác, như nhà văn Bunkong Tuon, bảo vệ cuốn sách là đúng về mặt cảm xúc dù nó không phải một bản ghi lịch sử chính xác.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách này dành cho độc giả trưởng thành muốn hiểu cuộc diệt chủng ở Campuchia qua một câu chuyện cá nhân. Sách viết rõ ràng nhưng cực kỳ buồn, với những đoạn mô tả đói khát, giết chóc và mất mát. Sách phù hợp nhất với thiếu niên lớn tuổi và người lớn, và độc giả nên chuẩn bị tinh thần cho những cảnh khó đọc.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Một chặng đường dài đã qua

Ishmael Beah

Ishmael Beah kể lại việc ở tuổi mười hai, tại Sierra Leone, cậu bị cuộc nội chiến đuổi khỏi nhà, bị ép làm lính trẻ em vào khoảng mười ba tuổi, rồi dần dần được kéo trở lại với cuộc sống nhờ được phục hồi và chăm sóc.

👤 Chuyện đời thực

Đêm

Elie Wiesel

Bằng những trang văn ngắn và nhói buốt, Elie Wiesel kể rằng khi còn là một thiếu niên, ông bị đưa khỏi quê nhà Sighet đến Auschwitz và Buchenwald, mất gia đình, và chứng kiến niềm tin cùng tuổi thơ của mình vỡ vụn.

👤 Chuyện đời thực

Nếu đây là một con người

Primo Levi

Primo Levi, một nhà hóa học người Ý gốc Do Thái, mô tả bằng sự sáng rõ và tiết chế mười một tháng làm tù nhân trong trại Auschwitz, và đặt câu hỏi giữ được nhân tính nghĩa là gì khi mọi thứ đều bị lấy đi.

👤 Chuyện đời thực

Chúng tôi xin báo để ông bà biết rằng ngày mai chúng tôi sẽ bị giết cùng gia đình

Philip Gourevitch

Nhà báo Philip Gourevitch tìm hiểu cuộc diệt chủng năm 1994 ở Rwanda, trong đó hàng trăm nghìn người Tutsi và người Hutu ôn hòa bị sát hại chỉ trong khoảng một trăm ngày, và đặt câu hỏi vì sao thảm kịch ấy xảy ra, cũng như vì sao thế giới đã không ngăn chặn nó.

🏛️ Lịch sử

Nhật ký Anne Frank

Anne Frank

Một cô gái tuổi thiếu niên người Do Thái, trốn quân Đức Quốc xã trong một căn nhà bí mật ở Amsterdam, ghi lại hai năm sợ hãi, cãi vã trong gia đình, mối tình đầu và những ước mơ lớn trong một cuốn nhật ký đã trở thành một trong những cuốn sách nổi tiếng nhất thế giới.

👤 Chuyện đời thực

Đi tìm lẽ sống

Viktor E. Frankl

Một bác sĩ tâm thần từng sống sót qua các trại tập trung của Đức Quốc xã giải thích rằng ngay cả trong nỗi đau tồi tệ nhất, con người vẫn có thể chọn thái độ của mình, và việc tìm được một lý do để sống chính là điều cho ta sức mạnh để chịu đựng.

👤 Chuyện đời thực

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →