Danh sách của Schindler
Tên gốc: Schindler's Ark
Câu chuyện có thật về Oskar Schindler, một doanh nhân người Đức duyên dáng và là đảng viên Đảng Quốc xã, người đã dùng nhà máy của mình để cứu hơn một nghìn người Do Thái khỏi cái chết trong thời kỳ Holocaust.
Giới thiệu
Danh sách của Schindler là tiểu thuyết của nhà văn Úc Thomas Keneally, xuất bản năm 1982 và đoạt Giải Booker (Booker Prize). Sách dựa trên câu chuyện có thật về Oskar Schindler, do một người sống sót là Leopold Page (Poldek Pfefferberg), chủ một cửa hàng ở Beverly Hills, kể lại cho Keneally và thúc giục ông viết thành sách. Keneally gọi tác phẩm là tiểu thuyết vì ông dùng các thủ pháp hư cấu, nhưng nội dung bám sát các cuộc phỏng vấn người sống sót và các tài liệu. Ở Hoa Kỳ, sách được xuất bản với tên Schindler’s List và là nền tảng cho bộ phim năm 1993 của Steven Spielberg. Cuốn sách khắc họa Schindler không phải như một vị thánh, mà như một con người phức tạp.
Nhân vật chính
- Oskar Schindler: một doanh nhân duyên dáng nhưng nhiều khuyết điểm, thích rượu và phụ nữ, và dần dần trở thành người đi cứu người.
- Itzhak Stern: kế toán người Do Thái của Schindler, trầm lặng và sáng suốt, góp phần định hướng các quyết định của ông.
- Amon Goeth: chỉ huy SS tàn bạo của trại lao động Plaszów.
- Emilie Schindler: vợ của Oskar, người chăm sóc các công nhân vào giai đoạn cuối.
- Poldek Pfefferberg (Leopold Page): một người sống sót có tên trong danh sách của Schindler, về sau thuyết phục Keneally viết lại câu chuyện.
- Helen Hirsch: cô hầu gái người Do Thái của Goeth, bị ngược đãi và được sự giúp đỡ của Schindler nâng đỡ.
Tóm tắt đầy đủ
Schindler ở Kraków
Năm 1939, sau khi Đức xâm lược Ba Lan, Oskar Schindler, một người Đức vùng Sudeten nổi tiếng là mê rượu và phụ nữ, đến Kraków để tìm vận may. Ông tiếp quản một nhà máy sản xuất đồ tráng men, thuê công nhân Do Thái vì họ rẻ, và quen Itzhak Stern, một kế toán giúp ông huy động vốn. Schindler là kẻ cơ hội duyên dáng, biết hối lộ các sĩ quan SS. Lúc đầu, ông chỉ nghĩ đến lợi nhuận.
Khu ghetto
Phát xít Đức dồn người Do Thái ở Kraków vào một khu ghetto có tường bao quanh, rồi sau đó xóa sổ khu này. Schindler đứng trên một sườn đồi nhìn quân SS tàn nhẫn càn quét khu ghetto, giết người ngay giữa phố, và cảnh tượng ấy ám ảnh ông mãi. Ông nhìn thấy những gì đang diễn ra, và thái độ của ông bắt đầu thay đổi. Ông dùng ảnh hưởng của mình để bảo vệ công nhân, những người được coi là cần thiết cho nỗ lực chiến tranh, và lo thêm thức ăn cho họ.
Stern thấy Schindler ngày càng cảm thông nên nhẹ nhàng thúc đẩy ông làm những việc táo bạo hơn. Mối quan hệ của hai người là một trong những trục chính của cuốn sách: người kế toán thận trọng, lặng lẽ và nhà công nghiệp táo bạo, thích phô trương, mỗi người đều cần người kia.
Plaszów
Người Do Thái bị chuyển đến trại lao động Plaszów, do Amon Goeth tàn bạo điều hành; hắn bắn tù nhân bừa bãi từ ban công. Schindler, người lấy được lòng tin của Goeth bằng cách uống rượu cùng và hối lộ hắn, rồi thuyết phục hắn cho lập một trại phụ ngay tại nhà máy của ông, để công nhân của ông được ở trong điều kiện tốt hơn. Ông bảo vệ họ khỏi đòn roi và khỏi bị đưa đi, thường phải chịu rủi ro rất lớn, và các tù nhân bắt đầu coi ông là người che chở.
Bản danh sách
Năm 1944, khi quân đội Liên Xô tiến gần, phát xít Đức quyết định đóng cửa các trại và đưa tù nhân đến Auschwitz. Schindler, người đã tiêu tốn phần lớn gia sản vào việc hối lộ, thuyết phục chính quyền cho ông chuyển nhà máy đến Brünnlitz, ở vùng Moravia quê hương ông, và cùng Stern và một số tù nhân khác lập ra một danh sách những công nhân mà ông tuyên bố là mình cần. Những người có tên trong danh sách được cứu. Những người bị bỏ ngoài danh sách bị đưa đến các trại tiêu diệt. Bản danh sách trở thành biểu tượng của sự cứu rỗi.
Brünnlitz
Ở Brünnlitz, Schindler đối xử tử tế với công nhân, trái hẳn với điều kiện ở các trại khác. Nhà máy của ông lẽ ra phải làm đạn pháo, nhưng hóa ra làm được rất ít, nếu có, những viên dùng được. Một đoàn tàu chở phụ nữ định đưa đến nhà máy của ông bị chuyển nhầm đến Auschwitz, và Schindler dùng kim cương làm của hối lộ để đưa những người phụ nữ ấy ra. Ông cũng nhận một nhóm đàn ông được tìm thấy trong một toa tàu chở hàng, gần như chết cóng, và chăm sóc họ. Vợ ông, Emilie, trông nom những người ốm.
Giải phóng
Khi nước Đức đầu hàng vào tháng 5 năm 1945, Schindler, vì là đảng viên Đảng Quốc xã, buộc phải bỏ trốn. Các công nhân trao cho ông một bức thư có chữ ký của nhiều người sống sót, và một chiếc nhẫn làm từ vàng lấy từ răng của một công nhân, khắc một câu trong Talmud nói rằng ai cứu một mạng người là cứu cả thế giới. Schindler, xúc động tột độ, nói rằng ông ước mình đã làm được nhiều hơn. Những người sống sót, khoảng 1.200 người theo cách tính của cuốn sách, tiếp tục xây dựng lại cuộc sống, và nhiều người có con cháu còn sống đến ngày nay.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Danh sách của Schindler đoạt Giải Booker, và bản chuyển thể điện ảnh Schindler’s List giành bảy giải Oscar (Academy Awards), trong đó có Phim hay nhất, và đến với khán giả toàn thế giới. Cuốn sách và bộ phim đã giúp đưa Holocaust đến với một thế hệ mới, và biến Schindler thành biểu tượng của lòng can đảm đạo đức. Câu chuyện của những người sống sót vẫn tiếp tục được kể lại.
Tác phẩm cũng đặt ra những câu hỏi về lựa chọn đạo đức trước cái ác, và về những điều người bình thường có thể làm. Schindler được Yad Vashem công nhận là Người Công chính giữa các Dân tộc (Righteous Among the Nations) và được chôn cất trên đồi Zion (Mount Zion) ở Jerusalem.
Cuốn sách còn được ngưỡng mộ như một hình mẫu về cách kể một câu chuyện có thật bằng lối viết tiểu thuyết, và công việc tìm hiểu cùng những người sống sót của Keneally đã đặt ra một chuẩn mực cho các tác phẩm viết về Holocaust sau này.
Những ý chính
- Một người cũng có thể tạo ra khác biệt. Schindler đã cứu hơn một nghìn mạng người.
- Sự thay đổi về đạo đức có thể đến muộn. Schindler bắt đầu như một kẻ cơ hội.
- Cái ác được tổ chức bài bản và rất đỗi bình thường. Hệ thống trại giam dựa vào rất nhiều người.
- Lòng can đảm thường đi kèm rủi ro và hy sinh. Schindler đã từ bỏ gia sản của mình.
- Câu chuyện của người sống sót rất quan trọng. Cuốn sách ra đời từ lời chứng của họ.
Bài học có thể rút ra
Cuốn sách cho thấy lòng can đảm đạo đức có thể đến từ những người không ai ngờ tới, và ta không cần hoàn hảo mới làm được điều tốt. Schindler là một người nhiều khuyết điểm, nhưng sự sẵn sàng hành động của ông đã tạo nên khác biệt lớn.
Cuốn sách cũng dạy ta tầm quan trọng của lời chứng và ký ức, vì câu chuyện này được kể lại là nhờ những người sống sót kiên quyết đòi phải ghi chép lại.
Cuối cùng, sách gợi ý rằng ngay cả trong những thời khắc tồi tệ nhất, những hành động tử tế nhỏ bé vẫn có thể dẫn đến hệ quả lớn.
Sách cũng cho thấy lòng can đảm có thể rất thực tế, dùng hối lộ, giấy tờ và sức quyến rũ để bảo vệ con người, và việc giúp đỡ người khác có thể thực hiện bằng nhiều cách.
Phê bình và góc nhìn khác
Một số nhà phê bình cho rằng cuốn sách, cũng như bộ phim, tập trung vào một người Đức cứu người và vì thế đặt một người hùng không phải người Do Thái vào trung tâm của một bi kịch của người Do Thái, và rằng câu chuyện này là một ngoại lệ hiếm hoi có thể mang lại một sự an ủi giả tạo. Những người khác lưu ý rằng Keneally gọi cuốn sách là tiểu thuyết, nhưng độc giả có thể xem nó như lịch sử chính xác, và một số chi tiết bị các nhà sử học tranh cãi.
Một số học giả về Holocaust cho rằng cách khắc họa Schindler quá anh hùng hóa, rằng động cơ của ông pha trộn nhiều thứ và cuộc đời về sau của ông đáng thất vọng. Những cảnh bạo lực ghê rợn cũng khiến một số độc giả khó đọc. Dù vậy, cuốn sách vẫn được tôn trọng rộng rãi.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn sách phù hợp với độc giả trưởng thành. Sách mô tả chi tiết các vụ giết chóc và sự tàn bạo, và rất nặng nề về mặt cảm xúc. Đây là cuốn sách đáng đọc cho những ai muốn hiểu về Holocaust qua một câu chuyện có thật.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Đêm
Elie Wiesel
Bằng những trang văn ngắn và nhói buốt, Elie Wiesel kể rằng khi còn là một thiếu niên, ông bị đưa khỏi quê nhà Sighet đến Auschwitz và Buchenwald, mất gia đình, và chứng kiến niềm tin cùng tuổi thơ của mình vỡ vụn.
👤 Chuyện đời thựcNhật ký Anne Frank
Anne Frank
Một cô gái tuổi thiếu niên người Do Thái, trốn quân Đức Quốc xã trong một căn nhà bí mật ở Amsterdam, ghi lại hai năm sợ hãi, cãi vã trong gia đình, mối tình đầu và những ước mơ lớn trong một cuốn nhật ký đã trở thành một trong những cuốn sách nổi tiếng nhất thế giới.
👤 Chuyện đời thựcKẻ trộm sách
Markus Zusak
Thần Chết kể lại chuyện một đứa trẻ được nhận nuôi ở nước Đức Quốc xã, lén lấy cắp sách, nhận ra sức mạnh của chữ nghĩa và tạo nên những gắn bó yêu thương mà chiến tranh cuối cùng đã hủy hoại.
🎒 Tuổi mới lớnMaus: Chuyện một kẻ sống sót
Art Spiegelman
Art Spiegelman vẽ lại câu chuyện của cha mình, người sống sót qua trại Auschwitz, với người Do Thái là chuột và người Đức Quốc xã là mèo, đồng thời cho thấy mối quan hệ khó khăn giữa hai cha con bị quá khứ in dấu.
👤 Chuyện đời thựcNgười đua diều
Khaled Hosseini
Một cậu bé nhà giàu ở Kabul phản bội người bạn thân trung thành của mình vào ngày diễn ra giải đấu thả diều, và nhiều thập kỷ sau, sau khi sang Mỹ sống, anh trở về một Afghanistan do Taliban cai trị để cố gắng sửa chữa lỗi lầm.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiMắt nào xanh nhất
Toni Morrison
Ở bang Ohio những năm 1940, một bé gái da đen nghèo tên Pecola Breedlove, tin rằng mình xấu xí, cầu xin được có đôi mắt xanh, và việc cộng đồng không bảo vệ em dẫn đến bi kịch.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.