Tartuffe

Tên gốc: Le Tartuffe

Từ 13 tuổiđọc 6 phúttác phẩm kinh điểnkịchhài kịchCó tiết lộ nội dung
Lưu ý nội dung chế giễu thói đạo đức giả về tôn giáo; một âm mưu quyến rũ; một cuộc hôn nhân sắp đặt
Tìm mua sách ↓

Orgon, một người cha giàu có ở Pháp, bị Tartuffe, một kẻ lừa đảo giả vờ sùng đạo, mê hoặc đến mức mất phương hướng; Tartuffe tìm cách chiếm nhà, con gái và cả vợ của ông, cho đến khi chính nhà vua ra tay can thiệp.

Giới thiệu

Tartuffe, or The Hypocrite là một vở hài kịch năm hồi của nhà viết kịch người Pháp Molière, được diễn lần đầu năm 1664 và được sửa lại trước khi thành công trước công chúng vào năm 1669. Ban đầu vở kịch bị cấm, vì các nhân vật tôn giáo cho rằng nó chế giễu lòng sùng đạo chân chính. Molière khẳng định rằng ông chỉ nhắm vào những kẻ đạo đức giả, không nhắm vào những người có đức tin thật. Vở kịch diễn ra trong nhà của Orgon ở Paris và xoay quanh cuộc đối đầu giữa một gia chủ cả tin, bướng bỉnh với những người trong gia đình đã nhìn thấu bản chất của Tartuffe. Đây là một trong những vở hài kịch nổi tiếng nhất của Pháp, và cái tên Tartuffe đã trở thành cách gọi một kẻ giả danh sùng đạo.

Nhân vật chính

  • Tartuffe: kẻ đạo đức giả, giả vờ mộ đạo để kiếm tiền bạc và quyền lực.
  • Orgon: chủ gia đình, ngây thơ và cứng đầu.
  • Elmire: người vợ thứ hai của Orgon, tỉnh táo và khôn khéo.
  • Mariane và Damis: con gái và con trai của Orgon với người vợ đầu.
  • Dorine: cô hầu gái của Mariane, ăn nói thẳng thắn và sắc sảo.
  • Cléante: anh (hoặc em) vợ của Orgon, tiếng nói của lẽ phải.
  • Valère: hôn phu của Mariane.
  • Bà Pernelle: mẹ của Orgon, nghiêm khắc, rất ngưỡng mộ Tartuffe.

Tóm tắt đầy đủ

Vị khách trong nhà

Vở kịch mở đầu khi bà Pernelle mắng cả nhà và bênh vực Tartuffe, người mà con trai bà là Orgon đã đón về ở chung. Cả gia đình, nhất là cô hầu Dorine, chế nhạo Tartuffe là kẻ lừa đảo, ăn ngon uống kỹ mà vẫn lên lớp mọi người về tội lỗi. Orgon đi xa về, chỉ hỏi han Tartuffe, gạt đi tin vợ mình bị ốm và cứ lặp đi lặp lại câu “Tội nghiệp anh ấy” về Tartuffe. Ông hết lòng với Tartuffe và coi anh ta như người dẫn đường về tinh thần.

Dorine nói thẳng với Orgon về Tartuffe, còn Cléante cảnh báo Orgon rằng đời đầy rẫy những kẻ giả làm thánh. Nhưng Orgon chỉ càng giận, và nói rằng nhờ sự dẫn dắt của Tartuffe, ông cảm thấy có thể nhìn cả nhà chết đi mà lòng chẳng gợn chút đau xót.

Âm mưu gả con gái

Orgon quyết định hủy hôn ước của con gái Mariane với Valère và gả cô cho Tartuffe, để buộc người này gắn bó với gia đình. Mariane kinh hoàng nhưng quá rụt rè nên không dám chống lại. Dorine thúc giục cô đấu tranh, và giúp cô làm hòa với Valère sau một lần hai người giận nhau. Cléante cố nói lý với Orgon, lập luận rằng lòng sùng đạo thật sự thì lặng lẽ và nhân hậu chứ không phô trương, nhưng Orgon không bị thuyết phục.

Dorine chế giễu ý định về cuộc hôn nhân ấy, và hình dung Mariane sống ở một thị trấn tỉnh lẻ với một người đàn ông tự coi mình là bậc thánh. Mariane và Valère, cả hai đều quá kiêu hãnh để nhường nhau, suýt chia tay hẳn, và Dorine phải chỉ cho họ thấy họ đang dại dột đến mức nào trước khi hai người làm lành.

Cái bẫy của Elmire

Trong lúc đó, Tartuffe nhắm đến Elmire, vợ của Orgon. Khi Damis nghe lỏm được Tartuffe tỏ tình với bà, cậu mách cha, nhưng Tartuffe khéo léo xoay ngược lời tố cáo, khiêm nhường thú nhận mình là một tội nhân đáng khinh. Orgon, cảm động trước vẻ khiêm nhường ấy, tước quyền thừa kế của chính con trai mình và ký chuyển toàn bộ tài sản cho Tartuffe. Để chứng minh sự thật, Elmire sắp xếp cho Orgon trốn dưới gầm bàn trong khi bà giả vờ đáp lại sự theo đuổi của Tartuffe.

Elmire không phải người ngờ nghệch. Lúc đầu bà lịch sự tìm cách làm Tartuffe nản lòng, rồi khi con riêng của chồng bị tước quyền thừa kế, bà quyết định dùng một kế táo bạo hơn. Bà bảo chồng chui xuống gầm bàn và giả vờ khích lệ Tartuffe, và anh ta hăng hái đến mức tự nói ra những lời làm hại chính mình.

Bị vạch trần

Nằm dưới gầm bàn, Orgon nghe Tartuffe theo đuổi vợ mình, và cuối cùng nhận ra mình đã bị lừa. Ông chui ra và ra lệnh cho Tartuffe rời khỏi nhà. Nhưng Tartuffe không nao núng. Anh ta nhắc Orgon rằng giờ ngôi nhà đã là của mình, và rằng Orgon cũng từng giao cho anh ta giữ một chiếc hộp đựng giấy tờ của một người bạn, những giấy tờ có thể chứng minh tội phản quốc. Tartuffe dọa sẽ đuổi cả gia đình ra khỏi nhà và cho bắt Orgon. Damis đã bị đuổi khỏi nhà, còn Orgon đã ký chuyển hết mọi thứ mình có, nên gia đình không còn gì để tự bảo vệ.

Lời giải

Một viên sĩ quan của nhà vua đến, và cả gia đình sợ điều tồi tệ nhất. Nhưng viên sĩ quan lại bắt Tartuffe, và thông báo rằng nhà vua, một người sáng suốt, biết nhìn thấu những kẻ lừa đảo, đã phát hiện Tartuffe là một tên tội phạm khét tiếng. Nhà vua cũng tha thứ cho Orgon về sai lầm trước đó và hủy bỏ giấy tờ chuyển nhượng tài sản. Vở kịch kết thúc với cảnh Orgon cảm ơn nhà vua và viễn cảnh Mariane sẽ cưới Valère.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Tartuffe là một trong những vở hài kịch vĩ đại của sân khấu thế giới, thường xuyên được diễn và nghiên cứu. Vở kịch bị cuốn vào một cuộc đấu tranh nổi tiếng với bộ máy kiểm duyệt, nhờ đó Molière trở thành biểu tượng của tự do sáng tạo nghệ thuật. Chân dung kẻ đạo đức giả trong vở kịch vẫn còn nguyên ý nghĩa ở mọi thời đại, và cái tên Tartuffe đã thành cách nói tắt để chỉ một kẻ giả làm thánh.

Vở kịch cũng được chuyển thể trong nhiều bối cảnh, từ châm biếm chính trị hiện đại đến những phiên bản tiếng Anh cập nhật của Richard Wilbur, người có bản dịch thơ được ca ngợi rộng rãi.

Cuộc đấu tranh để bảo vệ vở kịch của Molière kéo dài năm năm và có cả những lần ông kêu gọi đến nhà vua, trở thành một sự kiện nổi tiếng trong lịch sử tự do ngôn luận, và vở hài kịch này vẫn được đọc ở trường học như một mẫu mực của văn châm biếm.

Những ý chính

  • Kẻ đạo đức giả lợi dụng lòng tin. Tartuffe dùng vẻ sùng đạo để trục lợi.
  • Sự tin tưởng mù quáng rất nguy hiểm. Orgon từ chối nhìn ra sự thật.
  • Lẽ thường có thể thắng. Dorine và Cléante nhìn mọi việc rất rõ.
  • Quyền lực có thể ra tay can thiệp. Nhà vua chấm dứt cuộc khủng hoảng.
  • Tiếng cười có thể lột trần sự giả tạo. Hài kịch là vũ khí chống lại sự lừa dối.

Bài học có thể rút ra

Vở kịch nhắc rằng nên đánh giá con người qua việc họ làm, không phải qua lời nói hay vẻ bề ngoài. Những màn thể hiện lòng sùng đạo của Tartuffe thuyết phục được Orgon, trong khi hành động của anh ta lộ rõ lòng tham.

Vở kịch cũng cho thấy một sự gắn bó quá mạnh với một người hay một ý tưởng có thể khiến ta phớt lờ lời van nài của những người thương yêu mình. Sự bướng bỉnh của Orgon gây cười, nhưng cũng suýt hủy hoại gia đình ông.

Cuối cùng, vở kịch dạy rằng sự hài hước và lòng thành thật, như trong những lời châm chọc sắc sảo của Dorine, rất hữu ích để nói sự thật với những người có quyền lực.

Phê bình và góc nhìn khác

Một số nhà phê bình cho rằng cảnh cuối, khi nhà vua cứu gia đình, là một kết thúc tiện lợi và gượng ép, có lẽ được dựng lên để tâng bốc Louis XIV, người từng ủng hộ Molière. Những người khác chỉ ra rằng quyền của Orgon quyết định hôn nhân của con gái được coi là chuyện bình thường, và vai trò của phụ nữ bị bó hẹp. Những nhà phê bình thuộc giới tôn giáo thời đó, và cả một số người về sau, thấy vở kịch xúc phạm.

Một số người thấy ngôn ngữ thơ của vở kịch, với các cặp câu vần, trở nên cứng nhắc khi dịch. Tuy vậy, vở kịch vẫn được yêu mến nhờ sức sống hài hước của nó.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Vở kịch này phù hợp với thiếu niên và người lớn. Nó ngắn, vui và dễ theo dõi, dù hay nhất khi đọc trong một bản dịch có vần, chẳng hạn bản của Richard Wilbur. Đây là một tác phẩm kinh điển Pháp rất thích hợp để bắt đầu.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI; đang chờ người đọc kiểm tra lại.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Có gì đâu mà rộn

William Shakespeare

Hai cặp đôi ở Messina, đôi đối thủ dí dỏm Beatrice và Benedick cùng cặp trẻ Hero và Claudio, bị bạn bè lẫn kẻ thù giăng bẫy, trong một vở hài kịch về sự dí dỏm, lừa dối và hòa giải.

🎭 Sử thi, kịch & thơ

Pygmalion

George Bernard Shaw

Giáo sư ngữ âm học Henry Higgins đánh cược rằng ông có thể biến cô bán hoa nghèo ở London, Eliza Doolittle, thành một quý cô bằng cách dạy cô nói năng cho chuẩn, nhưng Eliza chứng tỏ rằng cô vốn đã có trí tuệ và ý chí riêng của mình.

🎭 Sử thi, kịch & thơ

Truyện cổ Caunterbury

Geoffrey Chaucer

Một nhóm khoảng ba mươi người hành hương trên đường từ London đến Canterbury giết thời gian bằng cách kể chuyện, trong một bài thơ vẽ nên bức tranh sống động về xã hội Anh vào cuối thế kỷ mười bốn.

🎭 Sử thi, kịch & thơ

Odyssey

Homer

Sau cuộc chiến thành Troy, người anh hùng mưu lược Odysseus vật lộn suốt mười năm với quái vật, các vị thần và những cám dỗ để trở về với người vợ chung thủy và đứa con trai, rồi phải giành lại ngôi nhà của mình từ tay những kẻ đang tìm cách chiếm đoạt nó.

🎭 Sử thi, kịch & thơ

Hamlet

William Shakespeare

Một hoàng tử Đan Mạch đang đau buồn biết từ hồn ma của cha mình rằng người anh em ruột của cha đã giết nhà vua để cướp ngai vàng, và cuộc giằng co của chàng về việc có nên trả thù hay không và trả thù thế nào dẫn đến điên loạn và cái chết.

🎭 Sử thi, kịch & thơ

Sử thi Gilgamesh

Anonymous

Một vị vua kiêu hãnh, quyền lực của vùng Lưỡng Hà cổ đại có được một người bạn thật sự, rồi mất bạn vì cái chết, và đi đến tận cùng thế giới để tìm sự sống vĩnh cửu, để rồi nhận ra rằng điều còn lại mãi là cuộc đời và di sản mà ta để lại.

🎭 Sử thi, kịch & thơ

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →