Người giúp việc
Tên gốc: The Help
Năm 1962 ở Jackson, bang Mississippi, một phụ nữ da trắng trẻ tên Skeeter bí mật thu thập câu chuyện của những người giúp việc da đen trong các gia đình da trắng, đặt tất cả họ vào nguy hiểm giữa lúc phong trào dân quyền đang sục sôi.
Giới thiệu
Người giúp việc là tiểu thuyết của Kathryn Stockett, xuất bản năm 2009, và trở thành cuốn bán chạy khổng lồ, nằm trên các bảng xếp hạng suốt nhiều năm. Tác phẩm được chuyển thể thành bộ phim năm 2011, nhận nhiều đề cử giải Oscar và mang về một giải Oscar cho Octavia Spencer, người đóng vai Minny. Câu chuyện do ba người phụ nữ kể: Aibileen và Minny, hai người giúp việc da đen, và Eugenia “Skeeter” Phelan, một phụ nữ da trắng trẻ muốn làm nhà văn. Đặt trong bối cảnh vụ ám sát Medgar Evers và những năm đầu của phong trào dân quyền, cuốn sách xem xét mối quan hệ giữa những người giúp việc và các gia đình thuê họ. Tác phẩm cũng bị chỉ trích rộng rãi.
Nhân vật chính
- Aibileen Clark: một người giúp việc da đen ngoài năm mươi tuổi, nuôi nấng những đứa trẻ da trắng và đã mất đứa con trai của chính mình.
- Minny Jackson: một người giúp việc da đen có cái miệng sắc sảo và tài nấu ăn, thường xuyên bị đuổi việc.
- Skeeter Phelan: một phụ nữ da trắng trẻ vừa tốt nghiệp đại học, muốn trở thành nhà văn.
- Hilly Holbrook: một phu nhân thượng lưu quyền thế, đầy định kiến, đứng đầu hội Junior League.
- Celia Foote: một phụ nữ da trắng xuất thân nghèo, bị cả thị trấn chế giễu, người thuê Minny.
- Elizabeth Leefolt: người chủ của Aibileen, một người mẹ hay xao nhãng.
- Constantine: người giúp việc của gia đình Skeeter, người đã nuôi nấng cô.
Tóm tắt đầy đủ
Skeeter trở về
Năm 1962, Skeeter Phelan trở về Jackson, Mississippi, sau khi học đại học, với hy vọng trở thành nhà văn. Cô phát hiện rằng Constantine, người giúp việc yêu quý đã nuôi nấng cô, không còn ở đó nữa, và mẹ cô không chịu giải thích. Skeeter, người vẫn chưa kết hôn và bị bạn bè cho là kỳ lạ, nhận một công việc viết chuyên mục mẹo dọn dẹp nhà cửa cho tờ báo địa phương. Để viết chuyên mục ấy, cô tìm đến Aibileen, người làm việc cho người bạn của cô là Elizabeth.
Mẹ của Skeeter, người đang bệnh, thúc ép cô tìm chồng và chăm sóc mái tóc, trong khi bạn bè cô đều đã lập gia đình và có con. Skeeter cảm thấy lạc lõng giữa họ, nhưng cô cũng cảm nhận sức kéo từ tham vọng của chính mình, điều thúc đẩy cô nhìn thế giới quanh mình kỹ hơn.
Sáng kiến nhà vệ sinh
Hilly Holbrook, bạn của Skeeter, phát động một chiến dịch yêu cầu các gia đình da trắng phải lắp nhà vệ sinh riêng cho những người giúp việc da đen, với lý do họ mang bệnh. Aibileen và Minny, vốn đã quen với những quy định hạ nhục, đành chịu đựng. Skeeter thấy ghê tởm và bắt đầu nhận ra sự bất công quanh mình. Cô nảy ra một ý tưởng: viết một cuốn sách kể câu chuyện của những người giúp việc bằng chính lời của họ, rồi gửi cho một biên tập viên ở New York.
Lòng can đảm của Aibileen
Aibileen, người đã làm giúp việc hàng chục năm và mất con trai trong một tai nạn bị những người chủ da trắng của anh bỏ qua, đồng ý nói chuyện với Skeeter, bất chấp nguy hiểm. Hai người gặp nhau bí mật vào ban đêm. Dần dần, Aibileen bộc lộ nỗi đau của mình và tình yêu dành cho những đứa trẻ da trắng bà chăm sóc, cũng như giới hạn của tình yêu ấy. Sự sẵn lòng của bà truyền cảm hứng cho những người khác, nhưng ít ai dám lên tiếng.
Aibileen chăm sóc cô con gái nhỏ của Elizabeth là Mae Mobley, đứa bé bị mẹ bỏ bê, và bà dạy bé tin vào bản thân, mỗi ngày nói với bé rằng bé thông minh, tốt bụng và quan trọng. Những cảnh giữa hai người là một trong những đoạn dịu dàng nhất của cuốn sách.
Minny và Celia
Minny, bị đuổi việc sau một cuộc cãi vã với Hilly, được Celia Foote thuê. Celia là một phụ nữ ngây thơ xuất thân từ gia đình nghèo, đã cưới một người đàn ông giàu và bị hội Junior League xa lánh. Celia đối xử với Minny như một người bạn, điều khiến Minny bối rối. Minny giúp Celia học nấu ăn, và phát hiện Celia đã nhiều lần sảy thai mà giấu chồng. Tình bạn của họ lớn dần.
Chiếc bánh
Minny, để trả thù sự độc ác của Hilly, nướng cho Hilly một chiếc bánh sô cô la chứa một nguyên liệu bí mật kinh tởm, và Hilly ăn mà không biết trong đó có gì. Hành động này, về sau được gọi là chuyện “kinh khủng hết chỗ nói” (the terrible awful), khiến Minny vừa dễ bị tổn thương, vì cô biết Hilly có thể làm gì với mình, vừa có sức mạnh, vì Hilly không bao giờ có thể thừa nhận chuyện đã xảy ra. Vào khoảng thời gian này, vụ sát hại Medgar Evers năm 1963 làm rúng động cộng đồng, và những người giúp việc khác quyết định rằng rủi ro khi góp phần vào cuốn sách của Skeeter là đáng để chấp nhận.
Cuốn sách
Cuốn sách, mang tên Help, được xuất bản ẩn danh, và những câu chuyện gây chấn động ở Jackson, dù tên người đã được đổi. Hilly và những người khác ngờ rằng thị trấn đã bị miêu tả, nhưng vì chuyện chiếc bánh có trong sách, Hilly không dám nói điều đó trước công chúng. Aibileen bị Elizabeth sa thải, sau khi Hilly vu cho bà tội trộm cắp. Nhưng Aibileen đối mặt với bà ta bằng phẩm giá và ra đi. Skeeter cuối cùng biết được rằng mẹ cô đã cho Constantine thôi việc sau một sự cố trong một bữa tiệc trưa của giới thượng lưu, và Constantine về sau đã qua đời. Skeeter chuyển đến New York nhận việc, còn Aibileen, giờ đã tự do, quyết định viết.
Những câu chuyện trong sách có sự tàn nhẫn, nhưng cũng có sự hài hước, tình bạn và niềm tự hào về công việc, và cuốn sách cho thấy những người phụ nữ hoàn toàn không phải là những người thụ động.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Người giúp việc là một hiện tượng xuất bản, bán được hơn mười triệu bản và được đọc rộng rãi trong các câu lạc bộ sách. Nó gợi ra các cuộc thảo luận về cuộc sống của những người giúp việc da đen ở miền Nam thời luật Jim Crow. Bộ phim chuyển thể, với dàn diễn viên mạnh, cũng là một thành công.
Nhưng tác phẩm cũng là tâm điểm của cuộc tranh luận về việc ai có quyền kể những câu chuyện của phụ nữ da đen. Hiệp hội các nữ sử gia da đen (Association of Black Women Historians) đã ra một tuyên bố chỉ trích cả cuốn sách lẫn bộ phim, và một vụ kiện của một người giúp việc có thật tự nhận là hình mẫu của một nhân vật đã bị bác bỏ.
Những ý chính
- Kể chuyện có thể thách thức bất công. Tiếng nói của những người giúp việc tạo nên khác biệt.
- Can đảm đòi hỏi chấp nhận rủi ro. Aibileen và Minny liều cả công việc lẫn sự an toàn của mình.
- Định kiến hiện diện trong những quy định nhỏ. Sáng kiến nhà vệ sinh là một ví dụ.
- Tình bạn có thể vượt qua ranh giới. Minny và Celia trở nên thân thiết.
- Tiếng nói của ai được lắng nghe là điều quan trọng. Chính cuốn sách đặt ra câu hỏi này.
Bài học có thể rút ra
Cuốn tiểu thuyết mời chúng ta nghĩ xem những sắp đặt thường ngày, như ai lau dọn một ngôi nhà hay ai được dùng nhà vệ sinh nào, phản ánh và củng cố những hệ thống bất công ra sao, và cân nhắc xem ai đã bị bỏ ra ngoài lịch sử.
Nó cũng cho thấy những hành động can đảm nhỏ bé, như nói ra sự thật, có thể tạo ra tác động lớn, và những người đứng về phía họ cần biết lắng nghe.
Đồng thời, việc bàn về những lời chỉ trích cuốn sách có thể dạy ta biết hỏi ai đang nói thay cho ai.
Nó cũng cho thấy lắng nghe là một hành động tôn trọng, và những người có quyền lực nên nhường chỗ để người khác tự nói lên tiếng nói của mình.
Phê bình và góc nhìn khác
Nhiều nhà phê bình, trong đó có các nhà sử học và học giả da đen, cho rằng cuốn tiểu thuyết đưa ra mô-típ “người da trắng cứu rỗi” (white savior), trong đó một phụ nữ da trắng trẻ là nữ anh hùng “cất tiếng nói thay” cho những phụ nữ da đen, rằng nó đơn giản hóa phong trào dân quyền và dùng một cách nói rập khuôn cho các nhân vật da đen. Họ nói rằng nó trình bày nạn phân biệt chủng tộc như chuyện ác ý của từng cá nhân, chứ không phải một hệ thống.
Những người khác lưu ý rằng việc khắc họa những người giúp việc như những người biết chăm sóc và bao dung, còn phụ nữ da trắng là tác nhân chính của sự thay đổi, phản ánh một cách nhìn đã lỗi thời. Chính Stockett cũng thừa nhận khó khăn khi viết vượt qua ranh giới chủng tộc. Dù vậy, nhiều độc giả vẫn trân trọng sự ấm áp của cuốn sách.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn sách này phù hợp với thanh thiếu niên và người lớn. Nó dễ đọc và đặt ra những câu hỏi quan trọng. Độc giả nên biết về những lời chỉ trích, và có thể muốn đọc kèm các tác phẩm của tác giả da đen, chẳng hạn những cuốn lịch sử về người lao động giúp việc.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI; đang chờ người đọc kiểm tra lại.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Giết con chim nhại
Harper Lee
Ở một thị trấn nhỏ tại bang Alabama vào những năm 1930, cô bé Scout Finch chứng kiến cha mình, một luật sư, bào chữa cho một người đàn ông da đen bị buộc tội oan, và học được những bài học khó về định kiến, lòng can đảm và cách nhìn thế giới bằng đôi mắt của người khác.
📜 Kinh điểnMàu tím
Alice Walker
Được kể qua những bức thư, câu chuyện theo chân Celie, một phụ nữ da đen nghèo ở vùng nông thôn bang Georgia, người vượt qua bạo hành và mất mát, rồi nhờ tình thương của những người phụ nữ khác mà tìm được tiếng nói, sự độc lập và niềm vui.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiMắt họ đang ngắm Thượng đế
Zora Neale Hurston
Janie Crawford kể cho người bạn thân nhất nghe câu chuyện về ba cuộc hôn nhân của mình, khi cô đi từ một cô gái được dạy phải tìm sự an toàn đến một người phụ nữ tìm thấy tình yêu và tiếng nói của chính mình, ở bang Florida đầu thế kỷ hai mươi.
📜 Kinh điểnNhững con số ẩn giấu
Margot Lee Shetterly
Margot Lee Shetterly kể lại câu chuyện có thật về những nữ nhà toán học da đen làm việc tại trung tâm nghiên cứu Langley của NASA, những người đã góp phần giúp nước Mỹ thắng trong cuộc chạy đua vào không gian, bất chấp nạn phân biệt chủng tộc và phân biệt giới tính.
🔬 Khoa họcNgười đua diều
Khaled Hosseini
Một cậu bé nhà giàu ở Kabul phản bội người bạn thân trung thành của mình vào ngày diễn ra giải đấu thả diều, và nhiều thập kỷ sau, sau khi sang Mỹ sống, anh trở về một Afghanistan do Taliban cai trị để cố gắng sửa chữa lỗi lầm.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiMắt nào xanh nhất
Toni Morrison
Ở bang Ohio những năm 1940, một bé gái da đen nghèo tên Pecola Breedlove, tin rằng mình xấu xí, cầu xin được có đôi mắt xanh, và việc cộng đồng không bảo vệ em dẫn đến bi kịch.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.