Nho khô dưới nắng
Tên gốc: A Raisin in the Sun
Một gia đình da đen ở Chicago vào thập niên 1950 nhận được tấm séc bảo hiểm mười nghìn đô la sau cái chết của người cha, và mỗi thành viên có một ước mơ riêng về cách dùng số tiền ấy, điều này thử thách tình thương và lòng tự trọng của họ.
Giới thiệu
Nho khô dưới nắng là vở kịch của Lorraine Hansberry, ra mắt trên sân khấu Broadway năm 1959. Đây là vở kịch đầu tiên của một nữ tác giả da đen được dàn dựng trên Broadway, và đạo diễn của vở, Lloyd Richards, là đạo diễn da đen đầu tiên của một vở kịch Broadway. Tựa đề lấy từ một bài thơ của Langston Hughes, bài thơ hỏi điều gì xảy ra với một giấc mơ bị gác lại (dream deferred), liệu nó có khô héo như trái nho phơi dưới nắng hay không. Vở kịch lấy bối cảnh một căn hộ chật chội ở South Side của Chicago, nơi ba thế hệ nhà Younger sống chung. Đây là vở kịch về gia đình, tiền bạc, phẩm giá và cuộc chống lại sự phân biệt đối xử, một phần dựa trên trải nghiệm của chính Hansberry.
Nhân vật chính
- Lena Younger (Mama): người đứng đầu gia đình, một góa phụ mạnh mẽ, sùng đạo, muốn có một ngôi nhà cho gia đình mình.
- Walter Lee Younger: con trai bà, một tài xế riêng đầy bực bội và mơ ước mở một cơ sở kinh doanh của riêng mình.
- Ruth Younger: vợ của Walter, mệt mỏi và trung thành, người giữ cho cả gia đình gắn bó.
- Beneatha Younger: chị (hoặc em) gái ruột của Walter, một sinh viên đại học muốn trở thành bác sĩ.
- Travis Younger: cậu con trai nhỏ của Walter và Ruth.
- George Murchison và Joseph Asagai: hai người theo đuổi Beneatha, một người giàu có và đã hòa nhập hẳn vào lối sống chủ lưu, người kia là một sinh viên người Nigeria.
- Karl Lindner: một đại diện da trắng của hội cư dân khu phố.
Tóm tắt đầy đủ
Tấm séc
Vở kịch bắt đầu vào một sáng thứ Sáu, trong căn hộ nhà Younger, nơi cả gia đình đang chờ một tấm séc mười nghìn đô la, khoản tiền bảo hiểm sau cái chết của chồng Mama. Ai cũng có kế hoạch riêng. Walter muốn dùng nó để đầu tư mở một cửa hàng rượu cùng hai người bạn, và coi đó là cơ hội duy nhất để đổi đời. Beneatha cần tiền để học trường y. Ruth muốn dọn khỏi căn hộ chật chội. Mama, người đứng tên tấm séc, thì thận trọng hơn.
Ước mơ và tranh cãi
Walter nài nỉ Mama đưa tiền cho anh, nhưng bà từ chối bỏ vào một cửa hàng rượu vì bà không tin vào chuyện đó. Walter cảm thấy mình bị tước mất cơ hội được làm một người đàn ông đích thực, và trút giận lên Ruth, người mà anh cho là không ủng hộ mình. Trong lúc đó, Beneatha đang hẹn hò với George Murchison giàu có, người coi thường những ý tưởng của cô, và với một sinh viên người Nigeria là Asagai, người nói với cô về cội nguồn của mình và về tương lai của châu Phi. Khi Ruth biết mình có thai và cân nhắc việc chấm dứt thai kỳ, những vấn đề của gia đình càng trở nên nặng nề.
Ngôi nhà
Mama, nghĩ đến gia đình mình, đặt cọc mua một ngôi nhà ở Clybourne Park, một khu dân cư của người da trắng, vì đó là nơi duy nhất bà đủ khả năng mua. Bà nói với cả nhà rằng ngôi nhà có sân và đủ chỗ cho mọi người, và Ruth vui mừng khôn xiết. Bà đưa cho Walter phần tiền còn lại, dặn anh gửi một phần vào tài khoản tiết kiệm cho việc học của Beneatha và dùng phần còn lại tùy ý. Tuy nhiên, Walter đưa hết cho người bạn là Willy Harris, và anh ta biến mất cùng số tiền.
Lời đề nghị của Lindner
Trước khi chuyển nhà, Karl Lindner, đại diện hội cư dân khu phố, đến căn hộ và đề nghị mua lại ngôi nhà với giá có lời, để nhà Younger không dọn đến đó. Ông ta lịch sự nhưng thông điệp rất rõ: họ không được chào đón. Gia đình từ chối, khiến Mama tự hào. Nhưng khi Walter mất số tiền, anh nghĩ đến việc gọi cho Lindner và nhận lời đề nghị, như một cách lấy lại phần nào những gì đã mất.
Lựa chọn
Walter gọi cho Lindner và mời ông ta quay lại. Beneatha giận dữ và gọi anh là kẻ phản bội. Mama thấy con trai mình đang đau khổ, nói rằng bà đã thấy một người đàn ông thu nhỏ lại, và xin anh hãy nhớ đến phẩm giá của cha mình. Khi Lindner đến, Walter, với con trai Travis đang đứng nhìn, nói rằng gia đình sẽ chuyển vào ngôi nhà, vì cha anh đã làm ra nó và gia đình anh có lòng tự trọng. Anh từ chối lời đề nghị. Quyết định ấy là khoảnh khắc anh trưởng thành.
Ngày chuyển nhà
Cả nhà thu dọn để ra đi, và Mama mang theo chậu cây nhỏ của bà, thứ bà đã giữ cho sống suốt nhiều năm dưới ánh sáng yếu ớt. Họ đùa giỡn và cãi vã, nhưng với một cảm giác đoàn kết mới. Mama là người ra khỏi nhà sau cùng, nhìn quanh căn phòng rồi bước ra, mang theo chậu cây, biểu tượng của niềm hy vọng của bà. Vở kịch kết thúc khi gia đình tiến về phía tương lai, biết rõ những rủi ro nhưng sẵn sàng cùng nhau đối mặt.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Nho khô dưới nắng là một cột mốc của sân khấu Mỹ, đoạt giải của Hội phê bình kịch New York (New York Drama Critics’ Circle Award) và đưa cuộc sống của một gia đình da đen đến với đông đảo khán giả. Vở đã được chuyển thể thành phim vào các năm 1961 và 2008, và những câu chuyện về quyền mua nhà công bằng và về ước mơ vẫn còn nguyên ý nghĩa. Hansberry, người mất sớm năm 1965, đã trở thành một tiếng nói lớn trong thời kỳ phong trào dân quyền.
Tựa đề của vở đã thành một cụm từ quen thuộc khi người ta bàn về những hy vọng bị trì hoãn, và vở kịch được giảng dạy rộng rãi.
Nhiều nhà văn và diễn viên sau này coi nó là một bước ngoặt. Câu chuyện về một gia đình cố mua nhà trong khu dân cư của người da trắng vang vọng cuộc đấu tranh có thật chống phân biệt đối xử về nhà ở, cuộc đấu tranh mà chính gia đình Hansberry đã theo đuổi trong một vụ kiện nổi tiếng ở Chicago.
Những ý chính
- Ước mơ bị trì hoãn có thể gây đau đớn. Nỗi bực bội của Walter ngày một lớn.
- Phẩm giá quan trọng hơn tiền bạc. Walter từ chối lời đề nghị mua lại ngôi nhà.
- Gia đình là nguồn sức mạnh. Nhà Younger cãi nhau nhưng vẫn ở bên nhau.
- Phân biệt chủng tộc thu hẹp cơ hội. Lời đề nghị mua lại nhà là một hình thức phân biệt đối xử.
- Hy vọng có thể được vun trồng. Chậu cây của Mama cho thấy niềm tin kiên nhẫn của bà.
Bài học có thể rút ra
Vở kịch cho thấy áp lực tiền bạc và những ước mơ chưa thành có thể làm căng thẳng một gia đình ra sao, và những quyết định quan trọng nhất thực ra là về giá trị sống. Lựa chọn cuối cùng của Walter là đặt phẩm giá lên trên tiền bạc.
Vở kịch cũng cho thấy sự phân biệt đối xử, như những cách làm bất công trong chuyện nhà ở, ảnh hưởng đến cuộc sống con người thế nào, và mời chúng ta nghĩ xem làm sao để chống lại nó.
Cuối cùng, vở cho thấy giá trị của việc lắng nghe và ủng hộ nhau, ngay cả khi ước mơ của các thành viên trong gia đình khác nhau.
Vở kịch cũng cho thấy sự kiên nhẫn và niềm tin, như cách Mama chăm chút chậu cây nhỏ của mình, có thể giữ cho hy vọng sống trong những hoàn cảnh khó khăn.
Phê bình và góc nhìn khác
Một số nhà phê bình nhận xét rằng vở kịch theo phong cách hiện thực truyền thống và mô hình kịch gia đình, với một cái kết hơi quen thuộc và đầy hy vọng. Những người khác cho rằng cách khắc họa George, người theo đuổi Beneatha và đã hòa nhập hẳn vào lối sống chủ lưu, có phần biếm họa, và vai trò của phụ nữ vẫn bị giới hạn bởi thời đại.
Một số người chê vở kịch dựa vào kịch tính thái quá (melodrama), như chuyện số tiền bị cuỗm mất. Những người khác, như vở kịch sau này Clybourne Park, đã đáp lại nó. Dù vậy, vở vẫn được ngưỡng mộ rộng rãi.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Vở kịch này phù hợp với thiếu niên và người lớn. Vở dễ tiếp cận và cảm động, thường được đọc ở trường. Vở đề cập đến phân biệt chủng tộc và căng thẳng trong gia đình, và gợi mở những cuộc thảo luận.
Giáo viên thường cho học sinh đọc cùng bài thơ của Langston Hughes và thảo luận về ý nghĩa của một giấc mơ bị trì hoãn.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Bầy thú thủy tinh
Tennessee Williams
Tom Wingfield nhớ lại căn hộ chật chội ở St. Louis, nơi anh sống cùng người mẹ độc đoán Amanda và Laura, người chị (hoặc em) gái ruột nhút nhát đến đau lòng, và cái buổi tối mà một vị khách nam đến thăm đã mang lại hy vọng trong chốc lát rồi lại dập tắt nó.
🎭 Sử thi, kịch & thơCái chết của người chào hàng
Arthur Miller
Một người bán hàng rong đã lớn tuổi, đang mất việc và dần mất khả năng nhìn nhận thực tế, bám chặt vào giấc mơ được mọi người quý mến và giàu có; trong những ngày cuối đời, ông làm hỏng quan hệ với hai con trai rồi tự kết liễu đời mình để gia đình nhận được tiền bảo hiểm.
🎭 Sử thi, kịch & thơCon của người
Richard Wright
Bigger Thomas, một thanh niên da đen ở Chicago những năm 1930, cảm thấy bị nhốt chặt giữa đói nghèo và phân biệt chủng tộc, vô tình giết một phụ nữ da trắng rồi gây thêm một tội ác nữa; cuốn tiểu thuyết cho thấy một xã hội đã nhào nặn nên anh rồi quay sang kết án anh.
📜 Kinh điểnThị trấn của chúng ta
Thornton Wilder
Qua cuộc sống bình thường của hai gia đình hàng xóm trong một thị trấn nhỏ ở New Hampshire đầu thế kỷ XX, vở kịch cho thấy những khoảnh khắc thường ngày quý giá đến nhường nào, và chúng ta hiếm khi nhận ra điều đó khi chúng còn đang diễn ra.
🎭 Sử thi, kịch & thơOdyssey
Homer
Sau cuộc chiến thành Troy, người anh hùng mưu lược Odysseus vật lộn suốt mười năm với quái vật, các vị thần và những cám dỗ để trở về với người vợ chung thủy và đứa con trai, rồi phải giành lại ngôi nhà của mình từ tay những kẻ đang tìm cách chiếm đoạt nó.
🎭 Sử thi, kịch & thơHamlet
William Shakespeare
Một hoàng tử Đan Mạch đang đau buồn biết từ hồn ma của cha mình rằng người anh em ruột của cha đã giết nhà vua để cướp ngai vàng, và cuộc giằng co của chàng về việc có nên trả thù hay không và trả thù thế nào dẫn đến điên loạn và cái chết.
🎭 Sử thi, kịch & thơMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.