Bác sĩ Jekyll và ông Hyde

Tên gốc: Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde

Từ 13 tuổiđọc 7 phúttác phẩm kinh điểngothickinh dịCó tiết lộ nội dung
Lưu ý nội dung giết người; bạo lực; tự tử
Tìm mua sách ↓

Một bác sĩ đáng kính ở London pha chế một loại thuốc tách phần xấu xa trong con người mình thành một người riêng, là ông Hyde tàn bạo, nhưng bản thể đen tối ấy ngày càng mạnh lên cho đến khi chiếm trọn quyền kiểm soát.

Giới thiệu

Bác sĩ Jekyll và ông Hyde là một truyện vừa gothic ngắn của nhà văn người Scotland Robert Louis Stevenson, xuất bản năm 1886. Câu chuyện chủ yếu được kể qua con mắt của ông Utterson, một luật sư điềm đạm, đáng kính ở London thời Victoria, người bắt đầu lo lắng cho người bạn cũ của mình là bác sĩ Henry Jekyll, một người tốt bụng và giàu có. Jekyll đã lập một bản di chúc kỳ lạ, để lại toàn bộ tài sản cho một người đàn ông bí ẩn tên Edward Hyde, nhỏ bé, xấu xí, hung bạo và khiến ai gặp cũng thấy ghê tởm. Utterson bắt đầu lần tìm mối liên hệ giữa hai người. Câu trả lời gây sốc ấy đã khiến cụm từ “Jekyll and Hyde” trở thành cách nói về một người có hai mặt tính cách rất khác nhau.

Nhân vật chính

  • Bác sĩ Henry Jekyll: một bác sĩ kiêm nhà khoa học được kính trọng, tốt bụng.
  • Ông Edward Hyde: một người đàn ông hung bạo, độc ác, gần như là hiện thân của cái ác.
  • Ông Gabriel John Utterson: một luật sư trung thành, kín đáo, là bạn của Jekyll.
  • Bác sĩ Hastie Lanyon: một bác sĩ, từng là bạn của Jekyll.
  • Ông Richard Enfield: người họ hàng xa của Utterson.
  • Poole: người quản gia trung thành của bác sĩ Jekyll.
  • Ngài Danvers Carew: một chính trị gia lớn tuổi, hiền hậu.

Tóm tắt đầy đủ

Câu chuyện về cánh cửa

Trong một buổi đi dạo ngày Chủ nhật ở London, ông Utterson và người họ hàng là ông Enfield đi ngang một cánh cửa tồi tàn trong một con phố nhỏ. Enfield kể một câu chuyện đáng sợ: một đêm khuya, ông thấy một người đàn ông nhỏ bé, kỳ lạ xô ngã một bé gái rồi giẫm lên người em như thể chẳng có gì. Đám đông buộc ông ta phải bồi thường, và ông ta đi qua cánh cửa đó rồi quay ra với một tấm séc do một quý ông rất đáng kính ký. Tên người đàn ông ấy là Hyde.

Utterson hoảng hốt. Trong két sắt của ông có một bản di chúc do người bạn là bác sĩ Jekyll viết, để lại toàn bộ tài sản của Jekyll cho Edward Hyde, và còn ghi rằng nếu Jekyll biến mất hơn ba tháng thì Hyde sẽ thừa kế tất cả. Utterson lo rằng Hyde đang tống tiền bạn mình.

Đi tìm ông Hyde

Utterson đứng chờ gần cánh cửa cho đến khi gặp được Hyde. Hyde nhỏ bé và nhợt nhạt, mang một vẻ dị dạng mà không ai tả nổi, và Utterson cảm thấy ghê tởm sâu sắc. Ông phát hiện cánh cửa ấy dẫn vào phòng thí nghiệm cũ ở phía sau nhà bác sĩ Jekyll. Khi ông hỏi Jekyll về Hyde, Jekyll tỏ ra khó chịu và nói rằng mình có thể dứt khỏi Hyde bất cứ lúc nào, đồng thời nhờ Utterson bảo vệ quyền lợi của Hyde nếu có chuyện xảy ra.

Vụ giết ngài Carew

Khoảng một năm sau, một cô hầu gái nhìn ra cửa sổ thấy Hyde dùng gậy đánh chết một quý ông lớn tuổi hiền hậu là ngài Danvers Carew ngay giữa phố. Người ta tìm thấy một nửa chiếc gậy gãy, và Utterson nhận ra đó là chiếc gậy do chính ông tặng Jekyll. Ông dẫn cảnh sát đến căn hộ của Hyde, nhưng Hyde đã biến mất.

Khi Utterson đến thăm Jekyll, bác sĩ trông ốm yếu và thề rằng mình đã chấm dứt với Hyde. Ông ta đưa cho Utterson xem một bức thư được cho là của Hyde. Nhưng khi người thư ký của Utterson so nét chữ ấy với một mẩu giấy của Jekyll, anh nhận thấy hai kiểu chữ gần như giống hệt nhau, chỉ khác ở độ nghiêng.

Cú sốc của bác sĩ Lanyon

Một thời gian, Jekyll có vẻ vui hơn và lại giao du với bạn bè. Rồi bỗng nhiên ông nhốt mình trong nhà. Utterson đến thăm bác sĩ Lanyon, người bạn chung của hai người, và thấy ông đang ốm nặng sau một cú sốc khủng khiếp. Lanyon không chịu nhắc đến Jekyll và qua đời trong vòng vài tuần, để lại cho Utterson một bức thư niêm phong, chỉ được mở sau khi Jekyll chết hoặc biến mất.

Đêm cuối cùng

Một buổi tối, quản gia Poole của Jekyll đến gặp Utterson trong nỗi kinh hoàng. Đã mấy ngày nay, Jekyll nhốt mình trong phòng thí nghiệm, gửi ra những mẩu giấy đòi một loại hóa chất nhất định, và giọng nói sau cánh cửa không còn giống chủ nhân của ông nữa. Utterson và Poole phá cửa xông vào. Họ thấy Hyde nằm trên sàn, đang hấp hối vì đã tự đầu độc, mặc bộ quần áo rộng thùng thình so với thân hình. Không thấy Jekyll đâu. Trên bàn có một bản di chúc mới chỉ định Utterson là người thừa kế, và một bức thư bảo ông hãy đọc lời kể của Lanyon rồi đến lời thú nhận của chính Jekyll.

Lời kể của Lanyon

Thư của Lanyon giải thích rằng Jekyll từng nhờ ông đến phòng thí nghiệm lấy một ngăn kéo đựng hóa chất, rồi đưa cho một người đàn ông sẽ đến vào lúc nửa đêm. Người đó là Hyde. Hyde pha một liều thuốc ngay trước mặt Lanyon và uống cạn. Ngay trước mắt Lanyon, thân thể Hyde vặn vẹo và phồng lên, rồi biến thành Henry Jekyll. Nỗi kinh hoàng khi chứng kiến cảnh đó đã phá hỏng sức khỏe của Lanyon.

Lời thú nhận đầy đủ của Jekyll

Trong bản thú nhận, Jekyll giải thích mọi chuyện. Ông luôn cảm thấy con người có hai bản chất, một tốt một xấu, không ngừng giằng co nhau. Ông đã tạo ra một loại thuốc có thể tách chúng ra. Khi uống thuốc, ông biến thành Edward Hyde, một dạng thuần khiết của phần xấu xa trong mình, nhỏ người hơn vì phần ấy trước đây ít được dùng đến. Lúc đầu, Jekyll thích thú với sự tự do được thỏa mãn những ham muốn tồi tệ nhất khi là Hyde, rồi trở lại cuộc sống đàng hoàng của mình.

Nhưng Hyde ngày càng mạnh. Một buổi sáng, Jekyll thức dậy và thấy mình đã hóa thành Hyde trong lúc ngủ, không cần đến thuốc. Sau vụ giết Carew, ông thề sẽ không bao giờ hóa thành Hyde nữa, nhưng những lần biến hình bắt đầu tự xảy ra, và ông phải dùng liều thuốc ngày càng nhiều để trở lại làm mình. Khi nguồn một thành phần đặc biệt cạn kiệt và những mẻ thuốc mới không còn tác dụng, ông biết rằng chẳng bao lâu nữa mình sẽ hóa thành Hyde mãi mãi. Ông viết lời thú nhận này với tư cách Jekyll lần cuối cùng, biết rằng cuộc đời mình sắp chấm dứt.

Vì sao tác phẩm đáng đọc

Bác sĩ Jekyll và ông Hyde bán chạy ngay khi ra mắt năm 1886 và từ đó vẫn là một trong những truyện kinh dị nổi tiếng nhất từng được viết. Ý tưởng trung tâm của nó, rằng mỗi người đều chứa cả điều thiện lẫn điều ác, đã chạm đến độc giả thời Victoria, những người sống trong một xã hội đề cao sự đúng mực nghiêm ngặt trong khi che giấu nhiều thói xấu.

Cụm từ “Jekyll and Hyde” ngày nay được dùng khắp nơi để chỉ người cư xử rất khác nhau vào những lúc khác nhau. Câu chuyện đã được chuyển thể thành vô số bộ phim, vở kịch, một vở nhạc kịch nổi tiếng và phim hoạt hình. Nó cũng ảnh hưởng đến tâm lý học, truyện trinh thám và truyện siêu anh hùng, như Người Khổng Lồ Xanh (Incredible Hulk), nơi nhân vật biến thành một bản thể đen tối, không thể kiểm soát.

Những ý chính

  • Ai cũng có mặt tốt và mặt xấu. Cuộc giằng co giữa hai mặt ấy là một phần của việc làm người.
  • Che giấu khuyết điểm có thể khiến chúng mạnh lên. Việc Jekyll lén buông thả bản thân đã nuôi lớn Hyde.
  • Thói quen xấu có thể chiếm quyền kiểm soát. Điều bắt đầu như một lựa chọn trở thành sự nghiện ngập.
  • Vẻ đàng hoàng có thể che giấu bóng tối. Nỗi ám ảnh về danh tiếng của xã hội Victoria che đậy nhiều bí mật.
  • Khoa học thiếu đạo đức là nguy hiểm. Thí nghiệm của Jekyll đã hủy hoại chính ông.

Bài học có thể rút ra

Câu chuyện dạy rằng ta không thể đơn giản tách mình ra khỏi những sai lầm hay thôi thúc xấu của bản thân. Thay vì giấu chúng đi, sẽ lành mạnh hơn nếu ta thừa nhận và cùng xử lý chúng một cách cởi mở, với sự giúp đỡ của bạn bè hoặc chuyên gia nếu cần.

Câu chuyện cũng cho thấy những lựa chọn nhỏ có thể lớn dần thành thói quen khó bỏ. Jekyll tin rằng mình có thể dừng lại bất cứ lúc nào, nhưng mỗi lần lại khó hơn. Điều này đúng với nhiều thói quen, từ chơi game quá mức đến những hành vi có hại cho sức khỏe.

Cuối cùng, lòng trung thành của Utterson nhắc ta để ý đến những người bạn có vẻ đang gặp khó khăn. Đặt câu hỏi và đưa tay giúp đỡ có thể tạo ra khác biệt.

Phê bình và góc nhìn khác

Một số độc giả nhận xét rằng tình tiết bất ngờ nhất, việc Jekyll và Hyde là cùng một người, ngày nay nổi tiếng đến mức cấu trúc trinh thám không còn làm ai bất ngờ. Văn phong của truyện cũng có thể thấy trang trọng, cũ kỹ, và nhiều diễn biến được thuật lại gián tiếp qua các bức thư.

Các nhà phê bình cũng chỉ ra rằng cuốn sách hầu như không có nhân vật nữ, và những ám chỉ mơ hồ về “thú vui” của Hyde khiến người đọc phải đoán xem hắn thực sự gây ra điều ác gì. Một số độc giả hiện đại thấy cách hình dung cái ác như một con người riêng, dị dạng là quá đơn giản. Dù vậy, bầu không khí và chiều sâu tâm lý của truyện vẫn còn sức mạnh.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Cuốn sách ngắn này phù hợp với thanh thiếu niên và người lớn thích truyện kinh dị gothic, truyện trinh thám và những câu chuyện tâm lý. Có thể đọc xong trong một buổi tối. Những ai nghĩ mình đã biết câu chuyện sẽ thấy bản gốc u tối và sâu sắc hơn các bản chuyển thể.

Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.

Muốn đọc cả cuốn sách?

Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.

Bạn đã đọc đến cuối 🎉

Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.

Nên đọc tiếp

Frankenstein

Mary Shelley

Một nhà khoa học trẻ tạo ra một sinh vật sống từ các bộ phận của xác chết rồi hoảng sợ bỏ rơi nó, và sinh vật bị ruồng bỏ ấy, khao khát được yêu thương, quay sang báo thù.

🚀 Khoa học viễn tưởng & giả tưởng

Bức chân dung của Dorian Gray

Oscar Wilde

Một chàng trai trẻ đẹp ước rằng bức chân dung của mình sẽ già đi thay cho mình, và khi anh sống một cuộc đời ích kỷ, chỉ biết hưởng lạc và tàn nhẫn, gương mặt anh vẫn hoàn hảo còn bức tranh thì phơi bày sự xấu xí trong tâm hồn anh.

📜 Kinh điển

Dracula

Bram Stoker

Một bá tước ma cà rồng cổ xưa từ Transylvania đến nước Anh để lan truyền lời nguyền của mình, và một nhóm bạn dũng cảm, do một vị giáo sư người Hà Lan uyên bác dẫn đầu, phải săn lùng hắn trước khi hắn hủy diệt tất cả.

📜 Kinh điển

Đảo giấu vàng

Robert Louis Stevenson

Một cậu bé tìm thấy tấm bản đồ kho báu của hải tặc và lên tàu ra một hòn đảo xa, để rồi phát hiện ra rằng người đầu bếp một chân quyến rũ trên tàu chính là thủ lĩnh của một băng hải tặc muốn chiếm số vàng cho riêng mình.

🧸 Sách thiếu nhi

Vặn thêm một vòng ốc

Henry James

Một cô gia sư trẻ ở một dinh thự hẻo lánh miền quê nước Anh tin chắc rằng hai người hầu đã chết đang tìm cách chiếm lấy những đứa trẻ cô chăm sóc, nhưng câu chuyện để ngỏ việc những hồn ma là thật hay chỉ nằm trong đầu cô.

📜 Kinh điển

Kiêu hãnh và định kiến

Jane Austen

Elizabeth Bennet thông minh, lanh lợi và ngài Darcy giàu có, kiêu hãnh đều hiểu lầm nhau nghiêm trọng, và chỉ khi dám đối diện với khuyết điểm của chính mình, họ mới tìm được đường đến với tình yêu.

📜 Kinh điển

Muốn thứ gì khác?

Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.

Hiển thị sách cho:
Duyệt tất cả sách →