Răng trắng
Tên gốc: White Teeth
Hai người bạn thời chiến, Archie Jones người Anh và Samad Iqbal người Bangladesh, cùng gia đình của họ sống và va chạm với nhau suốt nhiều thập kỷ ở khu Bắc London đa văn hóa, trong một cuốn tiểu thuyết hài hước về bản sắc, cội nguồn và sự tình cờ.
Giới thiệu
Răng trắng là tiểu thuyết đầu tay của Zadie Smith, xuất bản năm 2000, khi bà mới ngoài hai mươi tuổi. Cuốn sách thành công ngay lập tức và giành được nhiều giải thưởng, trong đó có giải Whitbread dành cho tiểu thuyết đầu tay (Whitbread First Novel Award). Câu chuyện diễn ra chủ yếu ở khu Willesden, phía tây bắc London, chuyển qua lại giữa thập niên 1970, 1980 và 1990, xen những đoạn hồi tưởng về Chiến tranh thế giới thứ hai và Ấn Độ thời thuộc địa. Tác phẩm theo dõi hai gia đình có cuộc sống đan xen vào nhau là gia đình Jones và gia đình Iqbal, cùng một gia đình thứ ba là nhà Chalfen, một gia đình da trắng thuộc giới trí thức. Giọng văn của Smith tràn đầy sức sống và hóm hỉnh, và cuốn sách là bức chân dung của một nước Anh đang thay đổi. Tác phẩm kết hợp tiếng cười với những câu hỏi nghiêm túc về chủng tộc, tôn giáo, khoa học và gia đình.
Nhân vật chính
- Archie Jones: một người Anh hiền lành, thụ động, hay tung đồng xu để đưa ra quyết định.
- Clara Bowden: vợ trẻ người Jamaica của ông, từng bị mất răng và có một người mẹ nghiêm khắc.
- Irie Jones: con gái của họ, thừa cân và chưa biết chỗ đứng của mình ở đâu.
- Samad Iqbal: một người phục vụ bàn theo đạo Hồi, gốc Bangladesh, tự trọng nhưng nhiều giằng xé, là bạn thời chiến của Archie.
- Alsana Iqbal: vợ của Samad, miệng lưỡi sắc sảo.
- Magid và Millat Iqbal: cặp con trai song sinh của họ, một người bị gửi về Bangladesh, người kia lớn lên ở London.
- Marcus và Joyce Chalfen: một cặp học giả, nghiêm túc và hay can thiệp vào chuyện người khác.
Tóm tắt đầy đủ
Ngày đầu năm mới
Cuốn tiểu thuyết mở đầu vào ngày đầu năm mới 1975, khi Archie Jones, vừa bị người vợ gốc Ý bỏ đi, định tự tử trong chiếc xe hơi của mình. Ông được chủ một cửa hàng thịt halal cứu, người này bảo ông dời xe đi chỗ khác. Archie quyết định sống tiếp, và tung đồng xu để chọn việc làm tiếp theo. Ông đến dự một bữa tiệc, gặp Clara, một cô gái trẻ người Jamaica, và bốc đồng cưới cô. Họ là một cặp khó ngờ, và chẳng bao lâu sau có con gái là Irie.
Archie và Samad
Câu chuyện quay về năm 1945, khi Archie phục vụ trong cùng một kíp xe tăng với Samad Iqbal, một người lính gốc Bengal. Cả hai trải qua một cuộc phiêu lưu kỳ lạ vào cuối chiến tranh, trong đó Archie, bằng một hành động tưởng như ngẫu nhiên, đã tha mạng cho một bác sĩ có dính líu đến Đức Quốc xã tên là Perret, một sự kiện về sau còn ám ảnh họ. Sau chiến tranh, hai người vẫn là bạn, và vào những năm 1970, Samad, lúc này làm phục vụ bàn, chuyển đến London cùng cô vợ trẻ Alsana. Samad không vui: ông cảm thấy làm phục vụ bàn là hạ thấp mình, và lo rằng các con đang mất đi cội nguồn.
Cặp song sinh
Samad lo ngại ảnh hưởng của xã hội phương Tây, nên quyết định gửi một trong hai cậu con trai song sinh là Magid về Bangladesh để lớn lên theo lối truyền thống hơn. Ông chọn Magid, và giữ Millat ở London, nơi cậu bé trở thành một thiếu niên nổi loạn, rồi gia nhập một nhóm Hồi giáo chiến binh. Magid thì, trớ trêu thay, trở về như một người theo chủ nghĩa duy lý kiên định, yêu khoa học và văn hóa Anh, và muốn làm việc trong ngành di truyền học.
Samad làm việc này một cách bí mật, và Alsana, khi phát hiện ra, giận dữ nói rằng hai anh em không nên bị chia cắt, nhưng quyết định đã được đưa ra. Quyết định ấy, với những kết quả không ai ngờ tới, là một trong những nguồn gây cười và gây buồn chính của cuốn tiểu thuyết, vì mỗi cậu con trai cuối cùng đều mang những phẩm chất trái ngược với điều người cha mong muốn.
Gia đình Chalfen
Irie Jones, đang vật lộn với cơ thể và bản sắc của mình, dần gắn bó với gia đình Chalfen, một gia đình giàu có và trí thức. Joyce Chalfen là người viết về làm vườn, còn Marcus là một nhà di truyền học đang thực hiện dự án biến đổi gen của một con chuột, mang tên FutureMouse (Chuột Tương Lai). Irie, Millat và Magid đều bị cuốn vào, và nhà Chalfen, vốn tự coi mình là những người cởi mở, nắm giữ những người trẻ được họ che chở bằng một kiểu kiểm soát vừa hào phóng vừa trịch thượng.
Những cú va chạm
Các gia đình gắn với nhau bằng nhiều mối dây. Nhóm tôn giáo của Millat, mang tên KEVIN, phản đối thí nghiệm con chuột của Marcus vì coi đó là sự xúc phạm Chúa. Trong khi đó, Magid, trong vai trò mới của mình, lại giúp Marcus thiết kế dự án. Irie, người đã phải lòng cả hai anh em và ngủ với cả hai trong một khoảng thời gian ngắn, có thai và không biết ai là cha đứa bé. Archie, Samad và Alsana cố gắng hiểu những gì con cái mình đang làm.
Buổi ra mắt
Cuốn tiểu thuyết kết thúc trong một cảnh hỗn loạn tại một sự kiện công cộng, nơi Marcus sắp giới thiệu FutureMouse. Samad, Archie, hai anh em song sinh và nhiều người khác cùng đổ về đó. Millat, người mang theo một khẩu súng, tiến về phía bàn của các nhà khoa học, và vị bác sĩ từ quá khứ thời chiến của Archie, bác sĩ Perret, hóa ra cũng có mặt trong số họ. Archie bước ra chắn trước Millat và bị bắn vào đùi, và khi ngã xuống ông làm vỡ lồng của con chuột, và con chuột trốn thoát. Kết cục được bỏ ngỏ, nhưng cuốn tiểu thuyết gợi ý rằng lịch sử, qua lựa chọn thời chiến của Archie ngày trước, quay trở lại, và rằng may rủi chi phối tất cả. Em bé của Irie sẽ chào đời, và tương lai sẽ là sự pha trộn.
Vì sao tác phẩm đáng đọc
Răng trắng đưa Zadie Smith lên vị trí một tiếng nói lớn của văn chương Anh, và trở thành một tiểu thuyết tiêu biểu về nước Anh đa văn hóa. Tác phẩm được chuyển thể thành loạt phim truyền hình năm 2002. Cuốn sách thường được nhắc đến vì nguồn năng lượng dồi dào, sự hài hước và bức tranh rộng lớn về đời sống người nhập cư, và nhiều người xem nó là một cột mốc của văn học viết về bản sắc.
Những cuốn sau của Smith, như On Beauty và NW, cũng được khen ngợi, nhưng Răng trắng vẫn là tiểu thuyết nổi tiếng nhất của bà.
Cuốn tiểu thuyết cho thấy cách những người có nguồn gốc khác nhau thực sự chung sống trong các thành phố mà không biến họ thành biểu tượng, và sự lộn xộn hài hước của nó là một cách miêu tả trung thực.
Những ý chính
- Bản sắc là sự pha trộn. Các nhân vật mang trong mình nhiều cội nguồn.
- May rủi định hình cuộc đời. Những lần tung đồng xu của Archie quyết định nhiều việc.
- Con cái không đi theo kế hoạch của cha mẹ. Hai anh em song sinh đi theo con đường riêng.
- Sự cực đoan trong niềm tin hay trong khoa học đều có thể nguy hiểm. Cả hai đều bị đem ra thử thách.
- Tiếng cười giúp ta đối diện những chủ đề khó. Smith hòa trộn hài hước với nghiêm túc.
Bài học có thể rút ra
Cuốn tiểu thuyết mời chúng ta nhìn thấy bản sắc phức tạp đến thế nào, và con người có thể thuộc về nhiều thế giới ra sao. Nó khuyến khích ta cởi mở với những điều khác biệt và hiểu rằng các nền văn hóa hòa trộn và thay đổi.
Nó cũng cảnh báo về sự nguy hiểm của lòng chắc chắn tuyệt đối, dù mang màu sắc tôn giáo hay khoa học. Những nhân vật chắc chắn nhất, từ Samad đến Marcus, thường lại là những người sai nhiều nhất.
Cuối cùng, nó cho thấy các mối dây gia đình, dù căng thẳng, vẫn có thể bền chặt qua nhiều thế hệ.
Nó còn cho thấy tiếng cười có thể là một nhịp cầu, vì biết tự cười mình giúp ta nói về những chuyện mà nếu không sẽ gây xung đột.
Phê bình và góc nhìn khác
Một số nhà phê bình thấy cuốn tiểu thuyết bị nhồi nhét quá nhiều, với quá nhiều nhân vật và tuyến truyện, và một cái kết vội vàng. Những người khác cho rằng các nhân vật chỉ là hình biếm họa, đặc biệt là nhà Chalfen và những kẻ cực đoan Hồi giáo, và rằng cách cuốn sách viết về tôn giáo còn nông cạn. Chính Smith về sau cũng nói rằng bà thấy cuốn sách còn khiếm khuyết và non nớt.
Một số độc giả cũng thấy sự hài hước đôi khi diễn ra trên lưng các nhân vật, và phần bàn về chủng tộc kém sâu sắc hơn vẻ ngoài. Dù vậy, nhiều người vẫn yêu thích nguồn năng lượng của nó.
Ai nên đọc cuốn sách này?
Cuốn sách này phù hợp với độc giả đã trưởng thành. Nó dài, hài hước và đông nhân vật, có một số nội dung tình dục và một vụ toan tự tử ngay từ đầu. Đây là lựa chọn tốt cho những ai thích các tiểu thuyết sôi nổi, trải rộng.
Bản tóm tắt này được dịch từ tiếng Anh với sự hỗ trợ của AI.
Muốn đọc cả cuốn sách?
Bản tóm tắt chỉ là món khai vị, không phải bữa chính. Đây là nơi tìm cuốn sách đầy đủ.
Bạn đã đọc đến cuối 🎉
Tuyệt vời. Hãy đánh dấu cuốn này là đã đọc, chúng tôi sẽ gợi ý cuốn tiếp theo.
Nên đọc tiếp
Những đứa con của nửa đêm
Salman Rushdie
Chào đời đúng khoảnh khắc Ấn Độ giành độc lập, cậu bé Saleem Sinai phát hiện cuộc đời mình gắn với lịch sử đất nước theo một cách bí ẩn, và kể lại câu chuyện của mình như một hỗn hợp ngang tàng của chuyện gia đình, chính trị và phép màu.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiNgười trùng tên
Jhumpa Lahiri
Gogol Ganguli, con trai người Mỹ sinh ra của một cặp vợ chồng nhập cư Bengal, vật lộn với cái tên khác thường và bản sắc bị chia đôi của mình khi anh đi giữa truyền thống của bố mẹ và cuộc sống mà chính anh muốn có.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiLưỡng giới
Jeffrey Eugenides
Calliope Stephanides, một người Mỹ gốc Hy Lạp được nuôi dạy như con gái, phát hiện mình là người liên giới tính (intersex) và trở thành Cal, trong một cuốn tiểu thuyết lần theo lịch sử gia đình từ một ngôi làng Hy Lạp đến vùng ngoại ô Detroit và một gen ẩn giấu.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiNgười đua diều
Khaled Hosseini
Một cậu bé nhà giàu ở Kabul phản bội người bạn thân trung thành của mình vào ngày diễn ra giải đấu thả diều, và nhiều thập kỷ sau, sau khi sang Mỹ sống, anh trở về một Afghanistan do Taliban cai trị để cố gắng sửa chữa lỗi lầm.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiMắt nào xanh nhất
Toni Morrison
Ở bang Ohio những năm 1940, một bé gái da đen nghèo tên Pecola Breedlove, tin rằng mình xấu xí, cầu xin được có đôi mắt xanh, và việc cộng đồng không bảo vệ em dẫn đến bi kịch.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiBài ca Solomon
Toni Morrison
Macon "Milkman" Dead, một chàng trai tự cao tự đại từ bang Michigan, đi về miền Nam tìm một kho báu của gia đình, nhưng thay vào đó tìm thấy lịch sử gia đình mình, và học được cách chịu trách nhiệm và biết bay.
✨ Tiểu thuyết hiện đạiMuốn thứ gì khác?
Chọn một chủ đề khác, chúng tôi sẽ gợi ý ba cuốn để bắt đầu.